| Weijenberg | ||
|---|---|---|
.jpg) | ||
De Weijenberg in 1832 | ||
| Locatie | ||
| Plaats | Oisterwijk, Nederland | |
| Status en tijdlijn | ||
| Conserveringsstatus | gesloopt | |
| Eerste vermelding | 1436 | |
| Gebouwd in | circa 1436 | |
| Gebouwd door | Gerrit Janszoon van Berck | |
| Gesloopt in | 1999 | |
De Weijenberg was een kasteel in de Nederlandse plaats Oisterwijk, provincie Noord-Brabant. Het kasteel is volledig verdwenen en het kasteelterrein is begin 21e eeuw geheel overbouwd geraakt.
De oudste vermelding van de Weijenberg dateert van 27 juli 1436: Gerrit Janszoon van Berck beloofde toen om op 1 augustus 100 Franse kronen te betalen, afkomstig uit zijn huis te Oisterwijk. Vier jaar later vermeldde Gerrit van Berck in een akte ook de naam van dat huis: Wijdenbergh. Hij had de grond al sinds 1423 in leen van de hertog van Brabant en is daarom ook de vermoedelijke bouwheer van het huis Weijenberg.
Gerrit liet het huis na zijn dood na aan de kinderen die hij bij zijn tweede echtgenote had. Er gold ook een zogenaamd gruitrecht - het alleenrecht om brouwkruiden te verkopen - maar dat ging over op de familie van zijn eerste echtgenote.
Op 8 juli 1529 overleed Gerrits nazaat Sophie van Berck kinderloos. De Weijenberg kwam nu in handen van Willem van Veen, een familielid van Sophies echtgenoot Jan Robbrechts van Veen.
Op 16 februari 1615 werd jonker Willem de Bever met de Weijenberg beleend. Hij had het huis geërfd bij testamentaire beschikking. Zijn dochter Johanna zou de Weijenberg vervolgens weer van hem erven. Zij huwde met Johan Gerit Lievens, waardoor het huis in de familie Lievens terecht kwam.
Francois Lievens werd in 1691 door het leenhof van Brabant beleend met de Weijenberg. Vanwege schulden droeg hij het huis reeds drie jaar later over aan burgemeester Peter Jan Emmen. Vervolgens gaf de deurwaarder het huis aan Leonard van Eys. Op het goed Weijenberg bevond zich toen tevens een olieslagmolen, die tot medio 19e eeuw in bedrijf zal zijn geweest.
Jan Gerrits van de Pas kocht de Weijenberg van de nakomelingen van Leonard van Eys. Dochter Cornelia van de Pas droeg het huis in 1767 over aan Rogier van den Boer.
De Tilburgse fabrikant Vincentius Aloysius Antonius Bogaers kocht de Weijenberg in 1872 bij een openbare veiling.
De Weijenberg kwam rond 1930 door koop in bezit van Adrianus Schoenmakers. Hij overleed echter al kort na de aankoop.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het huis beschadigd toen in 1944 de naastgelegen brug werd opgeblazen.
Michael Lachinsky werd in 1949 de nieuwe eigenaar van de Weijenberg. Het voormalige landbouwbedrijf werd nu verbouwd tot een hotel. Tien jaar later sloeg de bliksem in, wat leidde tot een verwoestende brand. Het huis werd vervolgens herbouwd.
Jarenlang huisvestte het gebouw de horecavoorziening De Weyenbergh, maar in 1998 stond het gebouw leeg. Een jaar later werd de Weijenberg afgebroken vanwege de geplande bouw van nieuwbouwhuizen. Eind november 1999 voerde het Archeologisch Dienstencentrum eerst nog een onderzoek uit, waarbij onder andere de slotgracht, sloopresten en aardewerk werden gevonden.
Het huis Weijenberg lag aan de Voorste Stroom, waarlangs zich in de middeleeuwen meerdere omgrachte huizen bevonden. Het is niet duidelijk wat de status van de Weijenberg precies was. Het complex zal niet als boerderij zijn gebouwd, maar het is ook niet aangetoond dat er een verdedigbaar kasteel heeft gestaan. Het zou een moated site kunnen betreffen, alhoewel er ook in eerste instantie een woontoren kan hebben gestaan.
Waarschijnlijk werd de locatie al vanaf circa 1400 bewoond. Het ging toen om een omgrachte hoofdburcht van minimaal 15 bij 14 meter groot. Deze hoofdburcht was waarschijnlijk opgehoogd met de grond die vrijkwam bij het graven van de gracht; op dit verhoogde terrein zal de bebouwing hebben gestaan. Het is niet bekend waar deze bebouwing uit bestond. Mogelijk was er ook al sprake van een voorburcht, eveneens door een gracht omgeven.
De grachten stonden in verbinding met de Voorste Stroom, waardoor het grachtwater steeds werd ververst.
Het uiteindelijke huis Weijenberg zal rond 1436 zijn gebouwd door Gerrit Janszoon van Berck. De akte van 1440 spreekt van het omgrachte huis Wijdenbergh. De hoofdburcht werd overigens eerst geëgaliseerd, wat de reden zal zijn dat er van de oudste bebouwing niets is teruggevonden. De hoofdburcht werd ook nog eens uitgebreid tot een afmeting van 21 bij 19 meter, de oostelijk gelegen voorburcht werd 11 bij 18 meter groot. Op de voorburcht stond in de 15e/16e eeuw een schuurtje van vier bij vijf meter groot. Van de bebouwing op de hoofdburcht is niets teruggevonden.
De gracht tussen de hoofd- en voorburcht was oorspronkelijk acht meter breed. Deze gracht is in de loop der tijd steeds smaller geworden en is in de 16e eeuw uiteindelijk gedempt, zodat hoofd- en voorburcht één geheel werden. De overige grachten waren vijf tot tien meter breed en de laatste resten van de noordelijke gracht zijn waarschijnlijk rond 1950 gedempt.
In de 16e eeuw stond op de westkant van het terrein een bakstenen woonhuis dat bereikt werd via een oprijlaan uit noordelijke richting. Op het oostelijke deel van het terrein lagen de bijgebouwen, zoals een houten schuur.
In 1694 verkeerde het omgrachte huis in vervallen toestand. Tot het goed behoorden verder op dat moment een schuur, stal, olieslagmolen, landerijen en het visrecht op de Voorste Stroom. Het huis zal weer zijn hersteld, maar de allure van weleer was verdwenen. De Weijenberg was nu niet meer dan een boerderij. Een afbeelding uit circa 1800 laat dan ook een (rijke) herenboerderij zien. Van de grachten waren slechts sloten overgebleven.
Na de verwoestende brand van 1959 volgde herbouw: het nieuwe huis werd een laag gebouw met een plat dak. Dit huis werd later nog een keer verbouwd om het meer allure te geven, maar de toevoeging van een feestzaal deed het huis geen goed: de karakteristieke achterbouw verdween uit het zicht. Uiteindelijk is het huis eind 20e eeuw afgebroken.
· 
· 