Broncho Billy Anderson (1913) | |
| Prawdziwe imię i nazwisko |
Max Aronson |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
21 marca 1880 |
| Data i miejsce śmierci |
20 stycznia 1971 |
| Zawód | |
| Współmałżonek |
Mollie Louise Schabbleman (1910–1971; jego śmierć) |
| Lata aktywności |
1903–1965 |
Broncho Billy Anderson (właśc. Maxwell Henry Aronson; ur. 21 marca 1880 w Little Rock, zm. 20 stycznia 1971 w South Pasadena) – amerykański aktor, reżyser, producent filmowy i scenarzysta.
Urodził się jako Max Aronson w Little Rock w stanie Arkansas, ale niewiele więcej wiadomo o jego pochodzeniu, w tym także o tożsamości jego rodziców. Później, będąc już nastolatkiem, Aronson został komiwojażerem, a ta właśnie praca zaprowadziła go do towarzystwa aktorów i wynikającego z tego zainteresowania teatrem. Przeniósł się do Nowego Jorku, gdzie zmienił nazwisko na Gilbert Anderson i znalazł pracę jako model, pozując do ilustracji do publikacji w takich gazetach jak „The Saturday Evening Post”.

Swoją karierę zaczynał od drobnych ról scenicznych. Jego pierwszy występ w filmie, z pensją 50 centów za 1 godzinę pracy, miał miejsce w 1902. W filmie po raz drugi zaistniał w 1903, pracując dla wytwórni Edison Manufacturing Company. Pojawił się wtedy, m.in. w The Messenger Boy's Mistake oraz w Napadzie na ekspres (gdzie zagrał kilka ról). Według legendy, Anderson tak źle radził sobie z jazdą konną, że podczas kręcenia zdjęć doznał urazów po upadku z konia. Wtedy również wykonano kilka jego fotografii w stroju westernowym, które stały się odtąd popularnymi pocztówkami. Później zaczął pracować dla Vitagraph, gdzie, oprócz aktorstwa, podjął się również reżyserii.
5 lutego 1907, wraz z George’em K. Spoorem założył w Chicago wytwórnię Essanay Film Manufacturing Company. Celem powstania wytwórni było przede wszystkim kręcenie filmów o kowboju Broncho Billym, którego Anderson wymyślił podczas swojej pracy przy Napadzie na ekspres. Od 1909, kiedy to seria o Billym (w którego wcielał się sam Anderson) powstało w sumie 147 filmów o dzielnym kowboju. Od 1915 kolejny, krótki jednoszpulowy film o Broncho wychodził co dwa tygodnie. Wytwórnia Andersona produkowała też westerny komediowe w serii o Alkali Ike’u.
Finansami i bieżącą działalnością wytwórni Essanay zajmował się głównie Spoore. Anderson natomiast zajmował się aktorstwem i reżyserią oraz nadzorował pisanie scenariuszy. Kręcił początkowo w Golden, następnie w Los Angeles i Los Gatos. Ostatecznie w Niles w Kalifornii założył studio, gdzie odtąd powstawały plenery jego filmów.
Znany był z gorącego temperamentu – często pod wpływem emocji zwalniał pracowników, tylko po to, by przyjąć ich ponownie po kilku minutach.
Z czasem wytwórnia Andersona zaczęła mieć kłopoty finansowe, związane m.in. z procesami antytrustowymi oraz kosztami produkcji. W 1916 Spoor wykupił udziały Andersona w wytwórni (dwa lata później zdecydował o jej całkowitym zamknięciu). Anderson próbował jeszcze swoich sił jako producent, jednak ostatecznie na początku lat 20. XX wieku porzucił przemysł filmowy.
W 1958 otrzymał honorowego Oscara za całokształt osiągnięć.
Podczas 20-letniej kariery wystąpił łącznie w 347 produkcjach filmowych.
Na przestrzeni 17 lat opracował scenariusze dla 246 filmów, głównie krótkometrażowych.
W trakcie swej 18-letniej kariery wyreżyserował łącznie 469 produkcji filmowych, głównie krótkometrażowych.
.