Shirley Temple

Shirley Temple
Ilustracja
Shirley Temple (1948)
Imię i nazwisko

Shirley Jane Temple

Data i miejsce urodzenia

23 kwietnia 1928
Santa Monica

Data i miejsce śmierci

10 lutego 2014
Woodside

Zawód

aktorka, piosenkarka, tancerka, businesswoman, dyplomatka

Współmałżonek

John Agar
(1945–1949, rozwód)
Charles Alden Black (1950–2005, jego śmierć)

Lata aktywności

1932–1964 (aktorka)
1967–1992 (dyplomatka)

podpis
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach
Strona internetowa
Shirley Temple (po lewej) w 1990 r.

Shirley Temple Black, właśc. Shirley Jane Temple (ur. 23 kwietnia 1928 w Santa Monica, zm. 10 lutego 2014 w Woodside) – amerykańska aktorka filmowa, piosenkarka, tancerka, businesswoman i dyplomatka. Aktorka dziecięca o światowej sławie. Zagrała łącznie w 60 filmach, głównie w latach 30. XX wieku. American Film Institute umieścił ją na osiemnastym miejscu na liście największych aktorek wszech czasów (The 50 Greatest American Screen Legends).

W 2016 została upamiętniona na znaczku pocztowym w związku z serią „Legendy Hollywoodu”.

Życiorys

Od trzeciego roku życia chodziła do szkoły tańca. Kiedy miała cztery lata, została dostrzeżona przez Charlesa Lamonta, dyrektora drugorzędnego studia Educational Pictures, który obsadził ją w serii zatytułowanej The Baby Burlesques. Naśladowała w nich gwiazdy kina, takie gwiazdy np. Marlene Dietrich. Następnie wystąpiła w kolejnej serii – Frolics of Youth. Następnie zagrała w swoim pierwszym ważnym filmie Stand Up and Cheer (1934), który od razu stał się przebojem. Po podpisaniu siedmioletniego kontraktu z wytwórnią Fox Productions, w której wystąpiła w szeregu popularnych obrazów, m.in. Mała miss Marker (1934), Złotowłosy brzdąc (1935), Mały pułkownik (1935), Biedna, mała dziewczynka (1936), Heidi (1937), Mała miss Broadway (1938) i Mała księżniczka (1939).

W 1935 dostała Nagrodę Specjalną Akademii. Jej zarobki sięgnęły ok. 300 tys. dol. za tytuł. W filmach często bywała sierotą, odnajdującą wspaniały dom lub dzieckiem wychowywanym przez jednego rodzica, którego kojarzy z nowym partnerem. W każdej z produkcji występowała w scenkach tanecznych i śpiewała piosenki. Partnerowały jej w rolach dorosłych największe ówczesne gwiazdy kina, m.in. Gary Cooper, Carole Lombard i Victor McLaglen. Kiedy zaczęła dorastać, przeniosła się do wytwórni MGM, dla której nakręciła tylko jeden film. Następnie związała się kontraktem z Davidem O. Selznickiem i zagrała jako nastolatka w kilku jego filmach, jednak żaden z nich nie odniósł większego sukcesu.

W 1945 wyszła za Johna Agara, z którym wystąpiła w Forcie Apaczów (1948). W 1949 rozwiodła się i poślubiła Charlesa A. Blacka, z którym miała dwie córki: Lindę (ur. 1948) i Lori (ur. 1954) oraz syna, Charlesa (ur. 1952). W 1950 definitywnie pożegnała się z wielkim kinem i poświęciła się życiu rodzinnemu. Powróciła jako aktorka rolą w telewizyjnej serii Shirley Temple's Storybook (1958–1959), po czym rozpoczęła karierę polityczną z ramienia Partii Republikańskiej. W 1969 była delegatką USA przy Zgromadzeniu Ogólnym ONZ. W 1976 otrzymała stanowisko szefowej protokołu w administracji prezydenta Geralda Forda. Przez długi czas pracowała jako ambasadorka Stanów Zjednoczonych, pełniąc tę funkcję na placówkach w Ghanie (1974–1976) i Czechosłowacji (1989–1992).

W 1977 za całokształt twórczości aktorskiej otrzymała nagrodę od American Center of Films for Children. W 1988 opublikowała autobiografię pt. „Child Star”.

Zmarła w wieku 85 lat w swoim domu w Woodside, w otoczeniu rodziny i przyjaciół. Bezpośrednią przyczyną jej śmierci była przewlekła obturacyjna choroba płuc.

Filmografia

krótkometrażowe

  • 1932:
    • Runt Page jako Lulu Parsnips
    • War babies/Wojenna miłość jako Charmaine
    • The Pie-Covered Wagon/Na budyniowym szlaku jako Shirley
  • 1933:
    • Glad Rags to Riches/Od nędzy do pieniędzy jako Nell/La Belle Diaperina
    • Kid in Hollywood/Brzdąc w Hollywood jako Morelegs Sweettrick
    • The Kid's Last Fight/Ostatnia walka brzdąca jako Shirley
    • Polly Tix in Washington/Polly Tix w Waszyngtonie jako Polly Tix
    • Dora's Dunking Doughnuts jako Shirley
    • Merrily Yours/Merry Lou psoci jako Mary Lou Rogers
    • Kid 'in' Africa/Brzdąc w Afryce jako Madame Cradlebait
    • What's to Do? jako Mary Lou Rogers
  • 1934:
    • Pardon My Pups jako Mary Lou Rogers
    • Managed Money jako Mary Lou Rogers

pełnometrażowe

  • 1932:
    • Red-Haired Alibi jako Gloria Shelton
    • Kid's Last Stand jako dziewczyna
  • 1933:
    • Out All Night jako dziecko
    • To the Last Man (niewymieniona w napisach)
    • Ukłoń się kochanie (?)
  • 1934:
    • Carolina jako Joan Connelly
    • Mandalay jako Betty Shaw
    • As the Earth Turns jako dziecko
    • Stand Up and Cheer/Rewolucja śmiechu jako Shirley Dugan
    • Zmiana serc jako Shirley
    • Mała panna Marker jako Marthy 'Marky' Jane
    • Now I'll Tell jako Mary Doran
    • Tajemnica małej Shirley jako Shirley
    • Teraz i zawsze jako Penelope 'Penny' Day
    • Roześmiane oczy jako Shirley Blake
  • 1935:
    • Mały pułkownik jako Lloyd Sherman
    • Our Little Girl/Nasze Słoneczko jako Molly Middleton
    • Złotowłosy brzdąc jako Elizabeth Blair
    • Mały buntownik jako Virgie Cary
  • 1936:
    • Moja gwiazdeczka jako Helen
    • Mała biedna dziewczynka jako Barbara Barry
    • Śmieszka jako Dimples Appleby
    • Pasażerka na gapę jako Ching-Ching/Barbara Stewart
  • 1937:
    • Strzelec z Bengalu jako Priscilla Williams
    • Kalif Bagdadu jako Shirley Temple na fikcyjnej premierze
    • Heidi jako tytułowa Heidi
  • 1938:
    • Słowiczek jako Rebecca Winstead
    • Mała Miss Broadwayu jako Betsy Brown
    • Just Around the Corner jako Penny Hale
  • 1939:
  • 1940:
    • Błękitny ptak jako Mytyl
    • Young People jako Wendy
  • 1941: Kathleen jako Kathleen Davis
  • 1942: Miss Annie Rooney jako Annie Rooney
  • 1944:
  • 1945: Kiss and Tell jako Corliss Archer
  • 1947:
    • Honeymoon jako Barbara Olmstead
    • Kawaler i nastolatka jako Susan Turner
    • That Hagen Girl jako Mary Hagen
  • 1948: Fort Apaczów jako Philadelphia Thursday
  • 1949:
    • Mr. Belvedere Goes to College jako Ellen Baker Ashley
    • Przygoda w Baltimore jako Dinah Sheldon
    • The Story of Seabiscuit jako Margaret O'Hara/Knowles
    • A Kiss for Corliss jako Corliss Archer
  • The Baby Burlesk (?)
  • Frolics of Youth (?)
  • Shirley Temple największa mała gwiazda lat 30.

seriale TV

  • 1958-1961: Shirley Temple's Storybook (11 odcinków)
  • 1963: The Red Skelton Show (1 odcinek)

Nagrody

Przypisy

  1. ↑ Shirley Temple [online], IMDb [dostęp 2021-11-11].
  2. ↑ AFI's 100 YEARS...100 STARS. American Film Institute. [dostęp 2018-12-30]. [zarchiwizowane z tego adresu (2018-12-30)]. (ang.).
  3. ↑ Glory Miller: Legends of Hollywood Stamp Series. [dostęp 2025-08-05]. [zarchiwizowane z tego adresu (2025-08-03)]. (ang.).

Bibliografia

Linki zewnętrzne