Edward Albee

Edward Albee
Edward Harvey
Ilustracja
Edward Albee (fot. Carl Van Vechten, 1961)
Data i miejsce urodzenia

12 marca 1928
Waszyngton

Data i miejsce śmierci

16 września 2016
Montauk

Zawód, zajęcie

dramaturg

Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons
Cytaty w Wikicytatach
Edward Albee i Al Filreis (2011)

Edward Franklin Albee (ur. 12 marca 1928 w Waszyngtonie, zm. 16 września 2016 w Montauk) – amerykański dramaturg, który w swoich utworach wyrażał bunt skierowany przeciwko konformizmowi, a także izolacji niektórych amerykańskich środowisk intelektualnych.

Życiorys

Urodził się jako Edward Harvey w Waszyngtonie (lub gdzieś w Wirginii), jako syn nieznanego ojca i Louise Harvey. Nie znał swoich biologicznych rodziców, a 18 dni po narodzinach został oddany do adopcji w Nowym Jorku. Adoptowany został przez Reeda A. Albee'go(inne języki) przedsiębiorcę teatralnego, syna Edwarda Franklina Albee II(inne języki), multimilionera spadkobiercy Keith-Albee Vaudeville Circuit, oraz Frances Cotter, jako Edward Franklin Albee III i wychowany w Larchmont w stanie Nowy Jork, 18 mil od Manhattanu.

Studiował na uniwersytecie(inne języki) w Hartford, jednak po niespełna dwóch latach przerwał naukę i utrzymywał się z dorywczych prac. W 1952 wyjechał do Włoch, gdzie podjął pierwsze próby literackie.

Po powrocie do Stanów Zjednoczonych w 1959 roku i kilkuletniej pracy na poczcie opublikował jednoaktówkę The Zoo Story(inne języki) (1959, Opowiadanie o ZOO), która szybko zdobyła międzynarodowy rozgłos i weszła do repertuaru teatrów na całym świecie. Utwór ten, będący wyrazistym oskarżeniem konformistycznego społeczeństwa amerykańskiego, oddawał buntownicze nastroje młodego pokolenia pisarzy, a zarazem wnosił interesujące rozwiązania formalne, m.in. skrót sytuacyjny o zabarwieniu surrealistycznym.

Światową sławę przyniosły mu ponownie dramaty: Kto się boi Wirginii Woolf? (1962), ukazujący z wyjątkową intensywnością emocjonalną egzystencjalną pustkę małżeństwa reprezentującego środowisko amerykańskiej inteligencji akademickiej, Maleńka Alicja(inne języki) (1964) – moralitet o wyraźnych akcentach surrealistycznych, oraz Chwiejna równowaga(inne języki) (1966) nagrodzona Nagrodą Pulitzera w dziedzinie dramatu. Nagrody otrzymały też Seascape(inne języki) (w roku 1975) oraz Three Tall Women(inne języki).

Z kolei Kto się boi Wirginii Woolf? została zekranizowana, a w głównych rolach wystąpili Elizabeth Taylor i Richard Burton. Kolejne dramaty z początku lat 60., takie jak The Death of Bessie Smith (1960), The Sandbox (1960), Fam and Yam (1960), The American Dream (1961) oraz The Ballad of the Sad Café (1963, adaptacja utworu Carson McCullers), nie powtórzyły już sukcesu debiutu.

Tworzył jednoaktówki surrealistyczne oraz dramaty psychologiczne. W jego dziełach widać wyraźne związki z teatrem absurdu. Twórczość Albee’ego charakteryzowała się wyrazistą konstrukcją dialogów, opartych na szybkim tempie i narastającym napięciu, przy jednoczesnym wykorzystywaniu rozwiązań formalnych wywodzących się z tradycji dramatu modernistycznego. W swoich utworach podejmował problematykę frustracji, rozdarcia moralnego oraz kryzysu duchowego środowisk intelektualnych w Stanach Zjednoczonych, ukazując poczucie bezradności wobec nierozwiązanych kwestii społecznych i doświadczenie marginalizacji. Dramaty Albee’ego były tłumaczone na język polski m.in. przez Krystynę Jurasz-Dąmbską oraz Annę Tarn.

Był zdeklarowanym homoseksualistą.

Sztuki

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Mały słownik pisarzy... ↓, s. 11.
  2. ↑ Chris Jones: Pulitzer Prize-winning playwright Edward Albee dies at age 88. [w:] chicagotribune.com [on-line]. 2016-09-16. [dostęp 2016-09-17]. (ang.).
  3. ↑ Nelson Pressley: Edward Albee, Pulitzer-winning playwright of modern masterpieces, dies at 88. [w:] washingtonpost.com [on-line]. 2016-09-16. [dostęp 2016-09-17]. (ang.).
  4. ↑ Dennis Wepman, Albee, Edward (12 Mar. 1928–16 Sept. 2016), playwright, Oxford University Press, 22 lipca 2021, DOI: 10.1093/anb/9780198606697.013.20684 [dostęp 2022-02-26].
  5. ↑ Mikołaj Melanowicz: Leksykon pisarzy świata XX wieku, Fundacja "Literatura Światowa" Warszawa 1993 s. 12-13 ISBN 83-900273-2-1
  6. 1 2 3 4 Mały słownik pisarzy... ↓, s. 12.
  7. ↑ „THEATER Edward Albee: Nothing to Fear”, aut. Jonathana Abarbanela, dostęp 2009-09-08 (ang.)

Bibliografia