Eudialit

Eudialit

Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny	Na4(Ca,Ce)2(Fe2+,Mn2+)ZrSi8O22(OH,Cl)2
Twardość w skali Mohsa	5–6
Przełam	brak, nierówny/nieregularny muszlowy, zadziorowaty
Łupliwość	niewyraźna, brak, doskonała
Pokrój kryształu	grubotabliczkowy, krótkosłupkowy
Układ krystalograficzny	trygonalny
Właściwości mechaniczne	kruchy
Gęstość	2,74–3,10 g/cm³
Właściwości optyczne
Barwa	różowa, czerwonoróżowa, czerwonobrunatna, czerwona, fioletowa, wiśniowa, żółtobrunatna, żółta, kremowa
Rysa	biała, jasnoróżowa
Połysk	szklisty, tłusty, matowy
Współczynnik załamania	1,606–1,613 (jednoosiowy)
Inne	dodatni lub ujemny dwójłomność: 0,004 pleochroizm: słaby
Dodatkowe dane
Klasyfikacja Strunza	9.CO.10

Eudialit – minerał zaliczany do gromady krzemianów. Jest krzemianem pierścieniowym. Nazwa minerału pochodzi od złożenia dwóch greckich słów eu = dobrze i dialitos = rozkładalny, co nawiązuje do łatwości rozpuszczenia tego minerału w kwasach. Potocznie eudialit nazywa się krwią północy.

Charakterystyka

Krystalizuje w układzie trygonalnym. Eudialit tworzy kryształy o pokroju grubotabliczkowym, krótkosłupkowym i izometrycznym. Czasem przejmuje postać romboedrów. Występuje jako wrosły minerał w postaci zbitych i ziarnistych skupień. Jest kruchym i przeświecającym minerałem o szklistym połysku na świeżej powierzchni. Połysk ten „tłuścieje” wraz z wietrzeniem powierzchni kryształu. W płytkach cienkich jest minerałem bezbarwnym oraz nie wykazuje pleochroizmu. Często zawiera niewielkie ilości ceru, lantanu, itru, manganu, niobu oraz potasu. Minerał ten współwystępuje z mikroklinem, nefelinem, egirynem, lamprofyllitem, lorenzenitem, murmanitem, arfvedsonitem, sodalitem, enigmatytem, rinkitem, lavenitem, tytanitem oraz magnetytem, cyrkonem, sodalitem, molibdenitem, skaleniami, albitem, apatytem i astrofyllitem.

Skład chemiczny

Zazwyczaj minerał ten zawiera do 12% ZrO₂ oraz 0,3–2,9% (Ce,La,Y)₂O₃. Występują także odmiany zasobne w FeO i NbO₅ – nazywane są eukolitem.

Wzory empiryczne z powyższych analiz

• (1) Na_3,85(Ca_1,65REE_0,19K_0,17)_Σ=2,01(Fe²⁺_0,32Mn²⁺_0,18Nb_0,06Mg_0,03)_Σ=0,59(Zr_0,91Al_0,08Ti_0,04Fe³⁺_0,001)Si_8,02O₂₂(OH₂Cl_0,39)_Σ=2,12 – Kipawa Lake, Kanada
• (2) Na_4,29(Ca_1,88K_0,28REE_0,02)_Σ=2,18(Fe²⁺_0,70Mn²⁺_0,08Mg_0,06Nd_0,01)_Σ=0,85(Zr_0,98Fe³⁺_0,13Ti_0,05Al_0,01)_Σ=0,1,17Si_7,90O₂₂(OH_1,12Cl_0,43)_Σ=1,55 – Masyw Chibiński, Półwysep Kolski, Rosja

Krystalochemia

• Grupa punktowa 3⁻2/m
• Grupa przestrzenna R3⁻m
• Parametry komórki elementarnej, a=13,95-14,29Å (b=a), c=29,89-30,49Å
• Z=12

Geneza

Minerał ten powstaje w procesach krystalizacji magmowej powiązanej z powstawaniem masywów sjenitów nefelinowych, granitów alkalicznych i skał z nimi związanych (fojaity, agpaity, lujawuryty, chibinity itp.). Może również powstawać w wyniku pomagmowych procesów pegmatytowych (tzw. pegmatyty agpaitowe) na skutek działającej tam pneumatolizy. Także jako minerał skałotwórczy.

Występowanie

Jest to minerał niezwykle rzadki. Występuje głównie na Półwyspie Kolskim w Rosji (Masyw Chibiny i Łowoziero) wśród sjenitów nefelinowych. Poza Masywem Murmańskim można na niego natrafić w Szwecji (Ostergotland), Norwegii (Langesundfjord), Kanadzie w rejonie Kipawa Lake w Quebec, Grenlandii (Julianehaab i Kangerdluarssuk) oraz na Madagaskarrze, USA (Montana, Arkansas), Brazylia (Minas Gerais, São Paulo), Południowej Afryce, Gwinei i Namibii.

Zastosowanie

• kolekcjonerstwo
• drobna galanteria ozdobna

 Zobacz też: Grupa eudialitu.

Przypisy

Literatura

Ta sekcja od 2021-06 zawiera treści, przy których brakuje odnośników do źródeł.

Należy dodać przypisy do treści niemających odnośników do źródeł. Dodanie listy źródeł bibliograficznych jest problematyczne, ponieważ nie wiadomo, które treści one uźródławiają.
Sprawdź w źródłach: Google Books • Google Scholar • BazHum • BazTech • RCIN • Internet Archive (texts / inlibrary)
Po wyeliminowaniu niedoskonałości należy usunąć szablon {{Dopracować}} z tej sekcji.

• Bolewski A., Mineralogia szczegółowa, Wydanie III, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa 1982, ISBN 83-220-0151-7.
• Bolewski A., Manecki A., Mineralogia szczegółowa, Wydawnictwo PAE. Warszawa 1993, ISBN 83-85636-03-X.
• Borkowska M., Smulikowski K., Minerały skałotwórcze, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa 1973
• Majerowicz A., Wierzchołowski B., Petrologia skał magmowych, Wydawnictwa Geologiczne, Warszawa 1990, ISBN 83-220-0335-8.
• Manecki A, Muszyński M., Przewodnik do petrografii, Uczelniane Wydawnictwa Naukowo-Dydaktyczne AGH, Kraków 2008, ISBN 978-83-7464-110-4.
• Coдoдoвa Ю.П., Aндреекo З.Д., Грaнaдчикова В.Г., Определитељ ювелирных и поделочных камней, Изд. „НЕДРА”, Москва 1985
• Żaba J., Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów, Wyd. Videograf II, Chorzów 2006, ISBN 978-83-7183-385-7.