Glutation

Glutation
Ilustracja
Ogólne informacje
Charakterystyka fizyczna
biały lub prawie biały krystaliczny proszek lub bezbarwne kryształy
Wzór Hilla

C10H17N3O6S

Masa molowa

307,32 g/mol

Identyfikacja
Numer CAS

70-18-8

PubChem

124886

DrugBank

DB00143

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja medyczna
ATC

V03AB32

Glutation (łac. glutathionum), GSH – organiczny związek chemiczny, tripeptyd o właściwościach przeciwutleniających, zbudowany z reszt aminokwasowych kwasu glutaminowego, cysteiny i glicyny. Występuje powszechnie w organizmach roślinnych i zwierzęcych, jest jednym z najważniejszych małocząsteczkowych tioli niebiałkowych w komórkach ssaków.

Budowa

Glutation występuje w dwóch głównych formach: zredukowanej (GSH) oraz utlenionej (disiarczku glutationu(inne języki), GSSG). Stanowi kluczowy element komórkowego układu redoks, uczestniczącego w utrzymaniu równowagi oksydacyjno-redukcyjnej.

Biosynteza

Glutation jest wytwarzany w większości komórek organizmów eukariotycznych. Jego synteza zachodzi w dwóch etapach z których oba są zależne od adenozyno-5′-trifosforanu (ATP):

Występowanie

Glutation syntetyzowany jest endogennie i występuje w większości komórek organizmu, szczególnie w wysokich stężeniach w wątrobie, nerkach i soczewce oka. W wątrobie pełni jedną z głównych funkcji detoksykacyjnych i antyoksydacyjnych. Niektóre produkty roślinne, takie jak awokado, szparagi, brokuły, brukselka, czosnek, cebula i kapusta, zawierają glutation lub związki mogące wspierać jego syntezę.

Funkcje biologiczne

Funkcje redoks i antyoksydacyjne

Glutation pełni kluczową rolę w utrzymaniu równowagi redoks komórki. Bierze udział w ochronie grup tiolowych (−SH) w białkach oraz w redukcji mostków disiarczkowych (−S−S−). W formie zredukowanej uczestniczy w neutralizacji reaktywnych form tlenu, w tym nadtlenku wodoru, w reakcji katalizowanej przez peroksydazę glutationową. W ten sposób ogranicza uszkodzenia oksydacyjne struktur komórkowych.

Detoksykacja

Glutation uczestniczy w detoksykacji reaktywnych metabolitów i związków elektrofilowych poprzez ich sprzęganie katalizowane przez transferazy glutationowe(inne języki). Przykładem jest metabolizm paracetamolu, który ulega przemianie do N-acetylo-p-benzochinoiminy. Związek ten jest następnie unieczynniany przez glutation w wątrobie. Nadmierne lub długotrwałe podawanie paracetamolu przy jednoczesnym niedoborze prekursorów syntezy glutationu (np. cysteiny) może prowadzić do wyczerpania zasobów glutationu w ustroju, co z kolei jest przyczyną uszkodzenia hepatocytów.

Glutation uczestniczy również w detoksykacji różnych ksenobiotyków, w tym pestycydów.

Metabolizm komórkowy

Glutation bierze udział w cyklu γ-glutamylowym, związanym z metabolizmem aminokwasów. Pośrednio uczestniczy także w regeneracji innych antyoksydantów, takich jak witamina C i witamina E, utrzymując ich aktywną (zredukowaną) formę.

Układ odpornościowy i procesy komórkowe

Glutation wpływa na funkcjonowanie układu odpornościowego, w tym na aktywność i proliferację limfocytów. Przy nieodpowiednim poziomie glutationu zaburzeniu może ulegać równowaga redoks, co wpływa na procesy takie jak apoptoza (zaprogramowana śmierć komórki).

Zmiany patologiczne

Obniżony poziom glutationu może być obserwowany w stanach zwiększonego stresu oksydacyjnego i w różnych chorobach. Nie stanowi jednak swoistego markera diagnostycznego, a jego spadek odzwierciedla zaburzenia równowagi redoks i funkcji antyoksydacyjnych komórki.

Wraz z wiekiem poziom glutationu ulega stopniowemu obniżeniu.