 Jack London (1900) | |
| Imię i nazwisko |
John Griffith Chaney |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
12 stycznia 1876 |
| Data i miejsce śmierci |
22 listopada 1916 |
| Narodowość |
Amerykanin |
| Dziedzina sztuki | |
| Ważne dzieła | |
 | |
| Odznaczenia | |
 | |
Jack London (ur. 12 stycznia 1876 w San Francisco jako John Griffith Chaney, zm. 22 listopada 1916 w Glen Ellen) – amerykański pisarz, dziennikarz, reporter.
Syn Flory Wellman i H.W. Chaneya. Nazwisko przyjął od ojczyma, Johna Londona. Jego pierwsza szkoła znajdowała się w Alameda, jednak po przeprowadzce rodziny na ranczo, rozpoczął pracę w wieku 8 lat (m.in. pilnował pszczół). Następnie uczęszczał do szkoły w San Mateo, a od 11 roku życia – w Oakland, gdzie sprzedawał gazety na ulicach. W wieku 16 lat uciekł z domu i dołączył do piratów ostrygowych - na bazie tych doświadczeń powstała później pierwsza książka Londona Wyprawa na Dazzlerze (The Cruise of the Dazzler), wydana w 1902. Następnie łowił łososie, a potem dostał się do przybrzeżnej straży rybackiej. Jego zadaniem było aresztowanie osób łamiących prawo połowowe – głównie Chińczyków, Greków i Włochów. Przygody w straży rybackiej posłużyły za kanwę zbioru opowiadań Przygody w Zatoce San Francisco (Tales of the Fish Patrol), wydanego w 1906. Po tym krótkim epizodzie London wybrał się w podróż do Japonii i na Morze Beringa. W czasie podróży przerzucał węgiel, pracował w fabryce juty oraz jako doker. Planował wyruszyć na wyprawę na foki z załogą statku Mary Thomas, ale się z nimi rozminął. Statek zaginął, a cała załoga zginęła. W wolnych chwilach pisał artykuły o wyprawie do Japonii, a pierwszy z nich został opublikowany w „San Francisco Call”.
Po publikacji pierwszych artykułów wyruszył w podróż po Stanach Zjednoczonych, od Kalifornii po Boston, i z powrotem przez Kanadę, ale w trakcie podróży trafił do więzienia za włóczęgostwo. „To doświadczenie zmieniło moje spojrzenie na świat i uczyniło mnie socjalistą” – pisał w artykule o sobie, dodanym do zbioru opowieści hawajskich. W 1895 powrócił do Oakland i rozpoczął szkołę średnią, jednocześnie pisząc artykuły do szkolnej gazetki i pracując jako woźny. Zyskał w tym czasie przydomek „Chłopiec Socjalista” i został aresztowany za uliczne przemówienia. Następnie pracował w pralni, po czym wyjechał do Klondike szukać złota – w tym czasie zmarł jego ojczym, a Jack London musiał od teraz utrzymywać całą rodzinę. Początkowo jego opowiadania były odrzucane, ale w końcu czasopismo „The Black Cat” zaproponowało mu po raz pierwszy wynagrodzenie za tekst (40 dolarów).
Jako korespondent wojenny relacjonował konflikt rosyjsko-japoński w 1905 r. i wojnę domową w Meksyku. W jego twórczości często pojawia się motyw samotnej walki człowieka z panującym porządkiem społecznym i siłami przyrody.
Jest autorem powieści i opowiadań z wątkami autobiograficznymi. Oparte na własnych przeżyciach powieści są zawieszone pomiędzy naturalizmem a przygodowym romantyzmem. Był socjalistą, z tym że inspiracje czerpał z idei głoszonych przez Marksa, Darwina, Spencera i Nietzschego, dlatego w swoim światopoglądzie łączył idee socjalistyczne z teorią walki o byt i podziwem dla silnych jednostek. Był również ateistą.
Po przedwczesnej śmierci Londona ukuto popularną do dziś plotkę, jakoby miał on popełnić samobójstwo. W ostatnich dniach życia pisarz uśmierzał wprawdzie bardzo silny ból morfiną i jest teoretycznie możliwe, że świadomie ją przedawkował. Teza ta jednak nie znajduje potwierdzenia ani w dowodach, ani w świadectwach z pierwszej ręki. Na akcie zgonu pisarza jako oficjalna przyczyna jego odejścia figuruje mocznica, efekt ciężkiej niewydolności nerek. Przyczyną plotki prawdopodobnie był motyw samobójstwa w jego powieściach, w jednej z nich bohater w obliczu rychłej śmierci i strasznego bólu z pomocą lekarza popełnił samobójstwo przedawkowując morfinę.
Po dojściu Hitlera do władzy w Niemczech, wśród około 20 000 spalonych książek znalazły się dzieła Jacka Londona.
W wieku 9 lat Jack London przeczytał Opowieści z Alhambry Washingtona Irvinga, które mocno wpłynęły na jego postrzeganie świata. Jako źródła inspiracji London wymieniał także Signę Ouidy, wpływ Karola Marksa w „sposób szczególny” i Herberta Spencera w „sposób ogólny”.
