

Turystyka rowerowa (także turystyka kolarska, cykloturystyka) – forma turystyki aktywnej i rekreacji ruchowej polegająca na odbywaniu wycieczek i podróży, podczas których rower jest podstawowym środkiem przemieszczania się lub jazda na nim stanowi istotną część pobytu turystycznego. Obejmuje wypoczynek, krajoznawstwo, poznawanie krajobrazów, przyrody i dziedzictwa kulturowego, a także wyjazdy motywowane zainteresowaniami kulinarnymi lub indywidualnymi celami sportowymi. Od codziennych przejazdów użytkowych, takich jak dojazdy do pracy lub szkoły, odróżnia ją cel rekreacyjny lub turystyczny; w podstawowym znaczeniu nie zakłada współzawodnictwa, choć może wiązać się ze znacznym wysiłkiem fizycznym i pokonywaniem wymagających tras.
W literaturze nie ma jednej powszechnie przyjętej definicji turystyki rowerowej. Poszczególne ujęcia różnią się wymaganym czasem trwania podróży, oddaleniem od miejsca zamieszkania, znaczeniem jazdy na rowerze w programie wyjazdu i stosunkiem do sportu. Niektóre obejmują wyłącznie wyjazdy poza zwykłe otoczenie uczestnika, inne także lokalne wycieczki rekreacyjne; podobnie odmienne jest podejście do korzystania z roweru jedynie podczas części podróży oraz łączenia go z innymi środkami transportu.
W Polsce turystykę rowerową tradycyjnie zalicza się do turystyki kwalifikowanej, wymagającej – zależnie od trudności trasy – odpowiednich umiejętności, kondycji i wyposażenia. W innych klasyfikacjach jest ujmowana jako odmiana turystyki sportowej, której podstawą jest pokonywanie tras rowerowych. Szersze rozumienie turystyki związanej z kolarstwem obejmuje także wyjazdy uczestników zawodów oraz widzów imprez kolarskich, mimo że nie są one turystyką rowerową w jej tradycyjnym, rekreacyjnym znaczeniu.
Ze względu na rolę jazdy na rowerze podczas wyjazdu wyróżnia się:
Wyjazdy mogą mieć charakter stacjonarny, z wycieczkami z jednej bazy noclegowej, albo wędrowny, z przemieszczaniem się między kolejnymi noclegami. Odbywają się indywidualnie, w grupach nieformalnych, w ramach klubów rowerowych i organizacji turystycznych lub w formie wyjazdów organizowanych komercyjnie. Uczestnicy przewożą bagaż na rowerach albo korzystają z przewozu bagażu i wsparcia logistycznego.
Trasy prowadzą drogami publicznymi, drogami dla rowerów, szlakami rowerowymi oraz drogami i ścieżkami terenowymi – przez obszary miejskie, podmiejskie, wiejskie, górskie i przyrodniczo cenne. Wykorzystuje się rowery turystyczne, trekkingowe i górskie. Odmianą podróżowania jest bikepacking, polegający zwykle na przewożeniu lekkiego wyposażenia w torbach mocowanych bezpośrednio do roweru i często związany z trasami nieutwardzonymi. Dojazd na trasę, powrót i pokonywanie jej wybranych odcinków może odbywać się innymi środkami transportu, szczególnie koleją. W zależności od obszaru i motywacji wyjazdu turystyka rowerowa łączy się z turystyką przyrodniczą, kulturową, zdrowotną lub religijną.
W wielu rejonach dla turystów rowerowych (dawniej „cyklistów”) wytyczane są specjalne, znakowane trasy i szlaki rowerowe, często wielodniowe, o charakterze ponadregionalnym lub nawet międzynarodowym. W miejscach, w których ta forma turystyki ma najdłuższą tradycję, powstaje wzdłuż tych szlaków odpowiednia infrastruktura turystyczna (punkty noclegowe, gastronomia, punkty serwisowe dla rowerów i in.).
Wydawane są specjalne rowerowe mapy turystyczne i przewodniki w formach papierowej i elektronicznej (strony, aplikacje mobilne).
Z myślą o rowerzystach, przede wszystkim dla zachęcenia ich do peregrynacji po Polsce, Polskie Towarzystwo Turystyczno-Krajoznawcze opracowało i wprowadziło odznaki potwierdzające osiągnięcia w zakresie turystyki rowerowej: