Typikon

Typikon (gr. bizant. τυπικόν, typikon, "zasada", l.mn. τυπικα, typika; cs. типико́нъ) – termin występujący w prawosławiu w dwóch znaczeniach:

spisane w formie księgi zasady działania monasteru prawosławnego, ustalające zasady zarządu, organizacji i życia mnichów w danej placówce, takie jak modlitwa, nabożeństwa, posty, a także prawa i obowiązki mnichów i porządek codziennego ich życia (reguła monasterska). Szczególnym typem jest typikon fundatorski, nadany przez fundatora danej wspólnoty monastycznej, uzupełniony zazwyczaj o spis przyznanego uposażenia.

spisane w formie księgi zasady sprawowania nabożeństw w określonych wspólnotach monastycznych lub całej Cerkwi prawosławnej. Wśród typikonów określonych wspólnot znane są m.in. typikon jerozolimski – reguła sprawowania nabożeństw opracowana na podstawie praktyki katedry Zmartwychwstania Pańskiego w Jerozolimie, typikon katedralny – dotyczący praktyki Hagii Sofii w Konstantynopolu, typikon św. Sawy – dotyczący praktyki monasteru św. Sawy Oświęconego czy typikon studyjski – dotyczący Studionu.

Typikon Cerkwi prawosławnej

Typikon Cerkwi prawosławnej jest wspólną dla całego prawosławia księgą zawierającą pełny opis rytuału nabożeństw na wszystkie dni w roku, opis zachowania się podczas nabożeństw i sposobu korzystania z innych ksiąg. Jest odpowiednikiem mszału rzymskiego w Kościele łacińskim. Jego autorami są m.in. św. Sawa Uświęcony, św. Sofroniusz, św. Jan Damasceński. Niektóre cerkwie lokalne do wspólnej całemu prawosławiu zasadniczej części Typikonu wprowadziły dodatkowe hymny ku czci nowych świętych.

Przypisy

1 2 3 Słownik polskiej terminologii prawosławnej, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, s. 460-461, ISBN 978-83-7431-738-2 .
↑ John Van Antwerp Fine, The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest, University of Michigan Press, Ann Arbor 1987, s. 627
↑ Konstanty Bondaruk, O nabożeństwie prawosławnym, Warszawska Metropolia Prawosławna, Warszawa 2020, ISBN 978-83-65136-48-0, str. 154

[słownik-1] 1 2 3 Słownik polskiej terminologii prawosławnej, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, s. 460-461, ISBN 978-83-7431-738-2 .

[2] John Van Antwerp Fine, The Late Medieval Balkans: A Critical Survey from the Late Twelfth Century to the Ottoman Conquest, University of Michigan Press, Ann Arbor 1987, s. 627

[3] Konstanty Bondaruk, O nabożeństwie prawosławnym, Warszawska Metropolia Prawosławna, Warszawa 2020, ISBN 978-83-65136-48-0, str. 154