Wolin (miasto)

IX–XI wiek

• 796 – domniemane pierwsze zniszczenie Vinety (Julin)
• 830 – domniemane zniszczenie Vinety przez króla Halbunga ze Szwecji
• 983 – spotkanie morskie między królem Haraldem z Danii a jego synem Svenem
• 991 – książę Sven w Julinie
• 1042 – wyprawa karna króla Magnusa z Danii do Julin. Zniszczenie miasta

XII wiek

• 1100 – zniszczenie Julina przez króla Erika Ejegoda z Danii
• 1120 – zdobycie Wolina przez Polaków i Duńczyków
• 1121 – pierwsza próba chrystianizacji Wolina przez biskupa Bernharda
• 1124 – niepowodzenie biskupa Ottona w Wolinie. Powrót biskupa i chrystianizacja mieszkańców
• 1125 – ponowne przejście mieszkańców Wolina na pogaństwo
• 1128 – druga podróż Ottona do Wolina
• 1135 – zabójstwo Warcisława I, księcia pomorskiego
• 1135–1151 – Racibor I, książę Pomorza
• 1138 – książę Bolesław IV Kędzierzawy z Polski, zwierzchnik Pomorza, potwierdził biskupstwo w Wolinie przez papieża Innocentego II
• 1140 – Adalbert został biskupem w Wolinie
• 1151 – śmierć księcia Racibora; Bogusław I i Kazimierz I zostali książętami pomorskimi (1151–1181)
• 1158 – biskup Adalbert w Wolinie
• 1170 – pierwsza wyprawa wojskowa króla Waldemara na Wolin i Kamień
• 1171 – druga wyprawa Waldemara na Wolin, oblężenie miasta, zniszczenie Lubina
• 1174 – trzecia wyprawa Waldemara na Wolin, spalenie miasta
• 1175 – fundacja kapituły katedralnej w Cammin
• 1176:

• spalenie Wolina przez Duńczyków pod wodzą króla Waldemara
• przeniesienie biskupstwa z Wolina do Kamienia

• 1178 – kasztelanem w Wolinie został Wacław
• 1181:

• śmierć księcia Kazimierza I;
• Bogusław I jako jedyny władca Pomorza do 1187

• 1182 – zmarł król Waldemar I z Danii
• 1184 – zniszczenie Wolina przez króla Kanuta VI
• 1185 – Bogusław I oddał hołd królowi Kanutowi na statku przy Wolinie
• 1187:

• śmierć księcia Bogusława I podczas polowania w lesie koło Uznamu
• Bogusław II i Kazimierz II zostali książętami na Pomorzu

XIII wiek

• 1209 – kasztelanem w Wolinie został Sulisław
• 1219 – śmierć księcia Kazimierza II podczas wyprawy krzyżowej do Ziemi Świętej
• 1220 – kasztelanem w Wolinie został Dobiesław
• 1222:

• zmarł książę Bogusław II
• Barnim I i Bogusław III zostali książętami na Pomorzu

• 1224:

• zmarł książę Bogusław III
• Barnim I i Warcisław III zostali książętami Pomorza (do 1264)

• 1226 – kasztelanem w Wolinie został Wizlaus
• 1234 – kasztelan w Wolinie był Zlauko
• 1243 – książęta Barnim I i Warcisław III potwierdzili kapitułę katedralną w Kamieniu oraz podarowali Lubin
• 1261 – książę Przemysław otrzymuje Wolin
• 1264:

• zmarł książę Warcisław III
• Barnim I został samodzielnym władcą Pomorza (do 1278)

• 1277 – zwolnienie przez księcia Barnima I statków wpływających do Wolina z ceł
• 1278:

• zmarł książę Barnim I
• Bogusław IV, Barnim II i Otto I zostali książętami pomorskimi (do 1294)

• 1279 – książę Bogusław IV potwierdził prawa Wolina
• 1280 – książę Bogusław IV wziął miasto Wolin pod swoją szczególną ochronę
• 1283 – pojednanie księcia Bogusława IV z mieszkańcami Wolina
• 1284 – zniszczenie Wolina przez Duńczyków
• 1286 – nadanie praw miastu Wolin do budowy młynów
• 1288:

• założenie klasztoru panien w Wolinie
• pierwsza wzmianka o kościołach św. Mikołaja i św. Jerzego

• 1291 – książę Bogusław IV nakazał mieszkańcom Recławia i Mechowa podporządkowanie się miastu Wolin
• 1294 – zamordowanie księcia Barnima II
• 1295:

• podział Pomorza: Wolin przypadł księstwu Pomorza-Wolgast pod rządami księcia Bogusława IV (do 1309)
• miasto zamiast zwrotu pożyczki udzielonej księciu otrzymało wsie Wielką i Małą Mokrzycę oraz Darzowice

• 1297 – potwierdzenie praw klasztoru panien przez biskupa kamieńskiego
• 1299:

• rada Wolina potwierdziła klasztorowi sześć łanów w Recławie
• książę Bogusław IV nadał klasztorowi „małą lub wendzką Wieck”

XIV wiek

• 1304 – klasztor panien kupił pozostałą część wsi Płocin
• 1305 – książę Bogusław IV potwierdził miastu prawo do sądownictwa cywilnego i przyznał mu wolny połów ryb w określonych granicach
• 1306 – klasztor panien został przeniesiony na inną działkę
• 1309:

• zmarł książę Bogusław IV
• Warcisław IV został księciem Pomorza-Wolgast (do 1326)

• 1315 – książę Warcisław IV przyznał miastu przywilej, że przez dziesięć lat będzie płacić mu tylko jeden podatek roczny w wysokości 200 marek
• 1317 – klasztor panien otrzymał kustodię i szkołę w mieście z prawem obsadzania stanowisk
• 1318 – klasztor otrzymał wieś Kopice
• 1319 – książę Warcisław IV potwierdził klasztorowi posiadanie wsi Gogolice
• 1324 – rozstrzygnięto spór rybacki na korzyść miasta Wolin
• 1326:

• zmarł książę Warcisław IV
• Bogusław V, Barnim IV i Warcisław V zostali książętami Pomorza-Wolgast (do 1365)

• 1330 – książę Otto zawarł w Wolinie sojusz z biskupem kamieńskim
• 1331 – papież Jan XXII nadał książętom Pomorza Pomorze w lenno
• 1339 – odbyły się negocjacje przedstawicieli miast nadodrzańskich w sprawie ceł w Wolinie
• 1343 – zawarto ugodę między miastem a klasztorem dotyczącą mszy porannych i patronatu
• 1356 – książęta Bogusław V, Barnim IV i Warcisław V potwierdzili prawa Wolina
• 1361 – klasztor panien nabył Gąsierzyno i Stepnice
• 1365:

• zmarł książę Barnim IV
• Warcisław VI i Bogusław VI objęli wspólnie władzę — Wolin został wyłączony z Związku Hanzeatyckiego

• 1368 – Wolin uczestniczył w walce Hanzą przeciwko duńskim piratom morskimi
• 1372 – dokonano podziału księstwa Pomorza-Wolgast — książę Bogusław V otrzymał ziemie na wschód od Świny (łącznie z wyspą Wolin)
• 1374:

• zmarł książę Bogusław V
• Kazimierz IV objął władzę w imieniu trzech nieletnich braci; potwierdził miastu Wolin jego dotychczasowe prawa

• 1377:

• zmarł książę Kazimierz IV
• Bogusław VIII, Barnim V i Eryk I zostali książętami pomorskimi

• 1386 – klasztor panien został zwolniony z opłat za rybołówstwo w Zalewie
• 1394:

• Wolin uczestniczył w walce Hanzą przeciwko braciom Witalijskim
• zamordowano księcia Warcisława VII
• Bogusław VIII rządził w imieniu brata Barnima V i siostrzeńca Eryka I
• klasztor panien otrzymał Żarnowo i Łąka

• 1395 – rozstrzygnięto spór dotyczący rybołówstwa w Zalewie

XV wiek

• 1404 – miasto Wolin i klasztor panien kupiły część wsi Sibin
• 1417:

• zmarł książę Bogusław VIII
• Bogusław IX został księciem Pomorza-Wolgast
• Wolin uczestniczył w sojuszu rycerstwa i miast

• 1447:

• zmarł książę Bogusław IX
• Eryk II został księciem Pomorza
• księżna Zofia z Pomorza rezydowała w Wolinie

• 1457 – dokonano ugody księcia Eryka II z miastami Wolin i Kamień
• 1458 – szczecinianie spalili zamek w Przytorze
• 1464:

• kraj przekazano księciu Ottonowi III, który potwierdził prawa miasta Wolin
• zmarł książę Otton III
• władzę objął książę Eryk II

• 1474:

• zmarł książę Eryk II
• Bogusław X i Warcisław X zostali książętami Pomorza

• 1478:

• zmarł książę Warcisław X
• samodzielne rządy na Pomorzu objął książę Bogusław X

• 1481 – Wolin przystąpił do sojuszu miast pomorskich i kapitulnych
• 1483 – księżna Zofia zaciągnęła pożyczkę w mieście Wolin
• 1485 – w Wolinie urodził się (24 czerwca) Jan Bugenhagen, reformator Pomorza
• 1491 – sąd wójtowski został przeniesiony z Gryfic do Wolina

XVI wiek

• 1510 – w Wolinie powstał cech krawców
• 1520 – miasto Wolin nabyło część wsi Troszyn
• 1523

• zmarł książę Bogusław X
• Jerzy I i Barnim IX zostali książętami Pomorza

• 1526

• miasto Wolin złożyło hołd lenny książętom Jerzemu i Barnimowi, którzy potwierdzili prawa miasta
• odbył się sejm krajowy w Wolinie

• 1531:

• zmarł książę Jerzy I
• książę Filip I objął współrządy

• 1532 – dokonano podziału Pomorza, a Wolin przypadł księstwu pomorsko-szczecińskiemu
• 1535 – Bugenhagen poprawił sytuację nauczycieli wolińskich
• 1538 – ustalono prawo miejskie (Bursprake) w Wolinie
• 1540:

• dokonano podziału Pomorza
• książę Filip I potwierdził prawa i wolności Wolina

• 1541 – miasto Wolin zaciągnęło dług w wysokości 200 guldenów u Clausa Kunthe z Wiejkówka
• 1546:

• w Wolinie odbył się sejm krajowy
• książę Barnim IX nadał miastu prawo do organizowania jarmarków końskich

• 1551 – Jochim Voßberg, uwięziony za podpalenie, złożył miastu Wolin przysięgę Urfehde(inne języki)
• 1554 – książę Filip I rozstrzygnął w Wolinie spór między klasztorem a wsią Recławn
• 1556 – w Wolinie odbyły się narady szczecinian i wolińskich mieszczan dotyczące rybołówstwa na Zalewie
• 1560:

• zmarł książę Filip I
• książę Barnim IX objął rządy w imieniu pięciu bratanków
• książę polecił prowadzić na wyspie Wolin poszukiwania rud

• 1566 – w Wolinie odbył się sejm krajowy
• 1568 – miasto Wolin zaciągnęło nowy dług w wysokości 100 guldenów u Jochima Plötze ze Świńca
• 1569:

• w Wolinie odbył się sejm krajowy i dokonano podziału Pomorza
• książę Barnim IX zrzekł się władzy
• Wolin przypadł księciu Janowi Fryderykowi (1569–1600)

• 1575 – w Wolinie odbył się sejm krajowy w celu zaradzenia trudnościom finansowym księcia
• 1579 – wieś Lubin przeszła na własność księcia
• 1581:

• ogłoszono nowe prawo o porządku nadbrzeżnym i rybołówstwie w Wolinie
• w Wolinie odbył się sejm krajowy

• 1583 – książę udzielił zezwolenia na wydobycie saletry w urzędzie wolińskim
• 1589 – zarządca urzędu Zülow został zabity przez starostę von Jatzkowa
• 1590 – wprowadzono zakaz połowu ryb siecią typu Tucker na Zalewie
• 1593 – w Wolinie założono zjednoczony cech siodlarzy, garbarzy i kuśnierzy
• 1594:

• książę rozstrzygnął spory rybackie w Wolinie
• odbyła się wizytacja kościelna na wyspie Wolin

• 1598 – w Wolinie odbył się sejm krajowy zwołany z powodu długów komory książęcej

• 1600:

• rada miasta zaprotestowała przeciwko zobowiązywaniu mieszczan do udziału w nagonkach podczas polowań na wilki
• zmarł Jan Fryderyk
• Wolin przeszedł pod panowanie Barnima X (1600–1603)

XVII wiek

• 1603:

• księżna Anna rezydowała w Wolinie
• zmarł Barnim X
• Wolin przeszedł pod panowanie Bogusława XIII (1603–1606)

• 1605 – książę Bogusław XIII potwierdził prawa miasta Wolina
• 1606 – Wolin przeszedł pod panowanie Filipa II (1606–1618)
• 1608 – książę Filip II potwierdził prawa miasta Wolina
• 1618:

• Wolin przeszedł pod panowanie Franciszka I (1618–1620), który potwierdził prawa miasta
• w Rzystanowie odbyło się palenie czarownic i tortury

• 1619 – odbyło się posiedzenie książęcych i krajowych rad pomorskich w celu ustalenia systemu podatkowego kraju
• 1620:

• Wolin przeszedł pod panowanie Bogusława XIV (1620–1637)
• księżna Zofia, z domu księżniczka saska, rezydowała w Wolinie
• Szwedzi zajęli wyspy na Odrze

• 1621 – książę Bogusław XIV potwierdził dawne przywileje Wolina
• 1622 – w Wolinie zbudowano nowy zamek książęcy
• 1625:

• wymarła wołogoska linia książąt pomorskich
• Bogusław XIV został jedynym władcą Pomorza

• 1627

• w Wolinie odbył się sejm krajowy
• miasto zostało zajęte przez wojska cesarskie
• Nicolaus von Brockhusen został mianowany komisarzem okręgu wolińskiego

• 1628 – pożar zniszczył większą część miasta
• 1630:

• Wolin został zajęty przez wojska szwedzkie
• król Gustaw II Adolf przebywał w Wolinie
• burmistrz Vanselow został zabity

• 1635 – pod Wolinem doszło do bitwy pomiędzy wojskami cesarskimi i szwedzkimi
• 1636 – księżna Zofia pomorska zmarła w Wolinie
• 1637:

• zmarł książę Bogusław XIV
• szwedzki feldmarszałek Banér umocnił się w Wolinie
• ufundowano ambonę w kościele św. Mikołaja

• 1642 – w Wolinie założono cech strażaków
• 1648:

• w wyniku pokoju westfalskiego wyspa Wolin przypadła Szwecji
• wdowa po Gustawie Adolfie, Maria Eleonora, otrzymała urząd Wolina

• 1654 – urząd Wolina przypadł królowej Krystynie, która sprzedała go hrabiemu Clasowi Tottowi
• 1657 – urząd Wolina przeszedł w ręce hrabiego Schlippenbacha
• 1659:

• Wolin został oblężony i zdobyty szturmem przez wojska cesarskie
• ufundowano ambonę w kościele św. Jerzego

• 1663 – król Karol XI potwierdził prawa miasta Wolina
• 1668 – ufundowano ołtarz w kościele św. Mikołaja w Wolinie
• 1670 – ufundowano w Wolinie stypendium w wysokości 3000 guldenów dla ubogich studentów
• 1675:

• wojska wielkiego elektora zdobyły Wolin szturmem
• urząd Wolina nadano w lenno duńskiemu kanclerzowi hrabiemu Greiffenfeldowi, lecz został mu on odebrany i w 1676 przekazany elektorowej Dorocie

• 1679:

• w wyniku pokoju w Saint-Germain wyspa Wolin powróciła do Szwecji
• urząd Wolina ponownie przeszedł w ręce rodu Schlippenbachów

• 1680 – rozebrano umocnienia Wolina
• 1681:

• sporządzono pomiar gruntów w Wolinie
• w mieście panowała wielka bieda

• 1682 – Wolin został poważnie zniszczony przez pożar
• 1686 – szwedzki feldmarszałek hrabia Königsmarck odebrał Schlippenbachom urząd Wolina, który później został im zwrócony
• 1688 – w Wolinie założono cech piekarzy
• 1696 – cech tkaczy św. Jana w Wolinie uzyskał przywilej

XVIII wiek

• 1704 – kościół św. Mikołaja w Wolinie został rozbudowany
• 1710 – miasto zostało ponownie ufortyfikowane
• 1715 – Wolin został zajęty przez wojska pruskie
• 1720:

• na mocy pokoju sztokholmskiego Wolin przeszedł pod panowanie Prus
• król Fryderyk Wilhelm I nabył urząd woliński za 70 000 talarów i przekształcił go w domenę państwową

• 1740 – Wolin liczył 1621 mieszkańców
• 1746 – w mieście został utworzony cech rzeźników
• 1750 – powstał cech kołodziejów i bednarzy
• 1759 – na Zalewie Szczecińskim doszło do starcia morskiego między flotą pruską a szwedzką; Szwedzi zdobyli Wolin szturmem
• 1760 – Szwedzi wycofali swoją załogę z Wolina
• 1761 – Szwedzi ponownie zajęli miasto; w tym samym roku flota szwedzka została zaatakowana przez okręty pruskie w rejonie Trzebieży
• 1762 – w Hamburgu został zawarty pokój kończący wojnę prusko-szwedzką; wyspy na Odrze pozostały w granicach Prus
• 1766 – król Fryderyk II nadał przywilej generalny i złoty dokument (Gülde-Brief) cechom wolińskim
• 1768 – w mieście został utworzony cech budowlany
• 1777 – Wolin liczył 1908 mieszkańców
• 1784 – liczba mieszkańców wzrosła do 1979
• 1786 – Wolin liczył 2021 mieszkańców
• 1789 – liczba mieszkańców wynosiła 2207
• 1794 – Wolin liczył 2217 mieszkańców

XIX wiek

• 1802 – urząd woliński został zlikwidowany; jego ziemie zostały włączone do domeny Kodrąb, a budynki urzędowe sprzedane
• 1807:

• Wolin został zajęty przez wojska francuskie
• w mieście doszło do nieudanego starcia oddziału pruskiego z Francuzami
• następnie miasto zostało zajęte przez wojska włoskie
• nie powiodła się próba zdobycia Wolina przez majora Schilla

• 1812 – Wolin liczył 2614 mieszkańców
• 1816 – Wolin liczył 2524 mieszkańców
• 1817 – król Fryderyk Wilhelm III nadał wolińskiemu cechowi strzeleckiemu sztandar
• 1831 – Wolin liczył 3472 mieszkańców
• 1835 – w Wolinie został założony Związek Wojaków (Kriegerverein) przez 103 weteranów wojen wyzwoleńczych
• 1838 – Związek Wojaków otrzymał w darze dwie angielskie armaty
• 1843 – według wyników spisu powszechnego Wolin liczył 4034 mieszkańców
• 1848:

• w Wolinie doszło do zamieszek związanych z podziałem gruntów wspólnych
• odbyły się wybory do landtagu i do niemieckiego Zgromadzenia Narodowego
• 22 marca odbyło się pierwsze publiczne posiedzenie rady miejskiej

• 1852 – według spisu powszechnego Wolin liczył 4591 mieszkańców
• 1860 – kościół św. Mikołaja w Wolinie został rozbudowany
• 1861:

• w Wolinie powstała gazeta Wolliner Dampfboot (później Usedom-Wolliner Dampfboot)
• rozbudowano kościół św. Jerzego
• spis powszechny wykazał 5039 mieszkańców

• 1867:

• przez Wolin przejechała w karecie rodzina następcy tronu w drodze do Międzyzdrojów
• spis powszechny wykazał 5121 mieszkańców

• 1868 – w Wolinie została założona Realschule oraz szkoła żeńska
• 1871 – Wolin liczył 5167 mieszkańców
• 1872 – w mieście został wzniesiony nowy budynek szkolny dla wyższych szkół
• 1875 – według spisu powszechnego Wolin liczył 5336 mieszkańców
• 1880 – według spisu powszechnego Wolin liczył 5652 mieszkańców
• 1881 – w Wolinie wzniesiono nowy ratusz i budynek poczty
• 1885:

• obchodzono pięćdziesięciolecie Związku Wojaków w Wolinie; cesarz Wilhelm I nadał sztandar
• spis powszechny wykazał 5245 mieszkańców

• 1890 – według spisu powszechnego Wolin liczył 4967 mieszkańców
• 1891 – w Wolinie założono ochotniczą straż pożarną
• 1892:

• otwarto linie kolejowe Goleniów—Wysoka Kamieńska—Wolin oraz Wysoka Kamieńska—Kamień Pomorski
• Wolin odwiedził książę Albrecht Hohenzollern

• 1895 – według spisu powszechnego Wolin liczył 4899 mieszkańców
• 1897 – otwarto linię kolejową Wolin—Międzyzdroje
• 1898:

• odsłonięto pomnik cesarza Wilhelma w Wolinie
• rozbudowano kościół św. Mikołaja

XX wiek

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

• 1900 – według spisu powszechnego Wolin liczył 4697 mieszkańców
• 1901 – kontynuowano budowę kolei z Międzyzdrojów do Warszowa
• 1904 – w Wolinie wprowadzono oświetlenie gazowe

XXI wiek

 Ta sekcja jest niekompletna. Jeśli możesz, rozbuduj ją.

Kościoły

Po zakończeniu misji chrystianizacyjnej w Wolinie w 1124 Otton z Bambergu ufundował dwie świątynie. Przed dalszą podróżą ograniczył się do poświęcenia ich ołtarzy i prezbiteriów, natomiast konsekracji ukończonych budowli dokonał później biskup Wojciech. Jedna z tych świątyń była dedykowana św. Wojciechowi, druga św. Wacławowi. W kościele św. Wojciecha, podpalonym podczas pogańskich obchodów julowych, po śmierci Adalberta złożono ciało pierwszego pomorskiego biskupa. Obie świątynie uległy poważnym zniszczeniom w kolejnych pożarach miasta i ostatecznie nie przetrwały do czasów nowożytnych. Również trzeci kościół, pod wezwaniem św. Michała, zbudowany poza dawnym obszarem miejskim, nie zachował się. Czas jego wzniesienia nie jest znany, wiadomo jednak, że istniał jeszcze w okresie budowy kościołów św. Mikołaja i św. Jerzego w Wolinie.

Kościoły św. Mikołaja i św. Jerzego w Wolinie po raz pierwszy wzmiankowano w dokumencie z 1288, w którym nowo założonemu klasztorowi norbertanek przekazano prawo patronatu nad obiema świątyniami. Kościół św. Michała pojawia się jeszcze w źródłach z 1490, a według panoramy Lubinusa z 1617 Wolin posiadał cztery wieże kościelne, co pozwala przypuszczać, że świątynia ta istniała co najmniej do początków XVII wieku. Kościół św. Mikołaja szczególnie ucierpiał podczas pożaru miasta w 1628. W trakcie odbudowy, na którą znaczne fundusze przekazali naczelny dowódca wojsk cesarskich Johann Tilly i jego oficerowie (według księgi kolekt), wieża kościelna otrzymała obecną formę zwieńczenia. Późniejsze prace restauracyjne przeprowadzano w 1704, 1860 oraz 1898. We wnętrzu świątyni zachowały się liczne płyty nagrobne z lat 1637, 1682, 1687 i 1697. Ambona została ufundowana w 1637 przez żony burmistrza Wolina Jakoba Schultzego i skarbnika miejskiego Szczecina Sachtlebena. Okazały ołtarz główny ufundowali testamentem z 1668 mieszczanin Joachim Wolter i jego żona; inskrypcja na jego odwrociu potwierdza tę fundację.

Przynajmniej na początku XX wieku w kościele przechowywano skrzynię dębową z metalowymi okuciami, polichromowaną, pochodzącą z końca XVIII wieku, kolekcję obrazów olejnych i portretów dawnych duchownych parafii, a także dobrze zachowaną klepsydrę z początków XVIII stulecia.

Burmistrzowie Wolina (po 1990)

• Jacek Bońkowski (1990–1994)
• Mirosław Mielniczuk (1994–1998)
• Bogdan Wilkowski (1998–2002, 2002–2006)
• Eugeniusz Jasiewicz (PSL) (2006–2010, 2010–2014, 2014–2018)
• Ewa Grzybowska (od 2018)

Mieszkańcy Wolina wybierają parlamentarzystów z okręgu z komisją wyborczą w Szczecinie, a posłów do Parlamentu Europejskiego z okręgu wyborczego nr 13.