Czy wiesz…

Z nowych i ostatnio rozbudowanych artykułów w Wikipedii:

…gdzie walczyły Wolne Siły Belgijskie? (na zdjęciu)

…na czym polegają biegi górskie?

…w której grze nagrodą jest „wieczne szczęście”?

…jak Irmela Mensah-Schramm walczy z neonazizmem? (na zdjęciu)

…w jaki sposób Polonez pomógł Andrzejowi Wajdzie określić charakter Pana Tadeusza?

…kto był prawdopodobnie pierwszym żołnierzem poległym podczas obrony Westerplatte?

…że powieść Kankan na wulkanie z 2009 roku, odczytywana jako diagnoza teraźniejszości pod postacią niedalekiej przyszłości, przedstawia Radosława Sikorskiego jako prezydenta Polski w 2019 roku?

Wydarzenia

Inwazja Rosji na Ukrainę • wojna Izraela z Hamasem • wojna Izraela i Stanów Zjednoczonych z Iranem

Navanethem Pillay

• Nagrodę im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii otrzymali Robert Hall i Michael Woodford za mikroekonomiczne podstawy stabilizacji makroekonomicznej (12 października)
• Pokojową Nagrodę Nobla otrzymała Navanethem Pillay za wysiłki na rzecz promowania pokoju i prawa międzynarodowego (na zdjęciu; 9 października)
• Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury otrzymała kanadyjska poetka Anne Carson za odważną i nowatorską twórczość, która w pełnym swobody dialogu z tradycją klasyczną stworzyła nowe formy dla literatury współczesnej (8 października)
• Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii otrzymali Henri B. Kagan i Kensō Soai za odkrycie efektów nieliniowych i autokatalizy w asymetrycznej syntezie organicznej (7 października)
• Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki otrzymał Francis Halzen za kluczowy wkład w powstanie IceCube Neutrino Observatory oraz odkrycie neutrin wysokiej energii pochodzenia astrofizycznego (6 października)
• Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny otrzymali Karl Deisseroth, Peter Hegemann i Georg Nagel za odkrycia dotyczące światłoczułych kanałów jonowych i optogenetyki (5 października)

Zmarli: RJ Mitte • Pierre Joliot • Eva Marie Saint • George Fenton • Jeffrey Archer • Cheikh Hamidou Kane • Anatolij Kaszpirowski • Biljana Plavšić

Rocznice

23 października: imieniny obchodzą m.in.: Gracjan, Gracjana i Klotylda
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:

powstanie węgierskie 1956: głowa obalonego pomnika Stalina

• 1801 – urodził się niemiecki kompozytor, śpiewak i aktor Albert Lortzing
• 1906 – urodził się polski rzeźbiarz Antoni Kenar, dyrektor Liceum Technik Plastycznych w Zakopanem
• 1941 – premiera amerykańskiego filmu animowanego Dumbo (zwiastun)
• 1956 – na Węgrzech wybuchło powstanie przeciw komunistycznym rządom (na ilustracji głowa Stalina – zniszczony fragment pomnika w centrum Budapesztu, zrzuconego z cokołu 23 października 1956 roku)
• 1966 – zmarł polski działacz komunistyczny Franciszek Jóźwiak, komendant główny Milicji Obywatelskiej oraz drugi mąż Heleny Wolińskiej
• 2001 – zmarł angielski sędzia piłkarski Ken Aston, pomysłodawca wprowadzenia żółtych i czerwonych kartek
  
  22 października • Kalendarium dzień po dniu • 24 października

Artykuł na Medal

Demon siedzący – obraz olejny Michaiła Wrubla z 1890 roku, jedno z dzieł rosyjskiego symbolizmu. Tematyka Demona zainteresowała Wrubla już w 1875 roku, gdy po lekturze libretta opery Antona Rubinsteina Demon pisał do siostry o jej silnym, tragicznym wydźwięku. Obraz przedstawia melancholijnego Demona o androgynicznych rysach, który pogrążony w zadumie, ukazany jest w deformowanej, ekspresyjnej formie. Postać Demona łączy w sobie cechy siły i delikatności. Dzieło nawiązuje do poematu Michaiła Lermontowa, w którym pojawiają się motywy samotności, duchowego rozdarcia oraz wykluczenia. Wrubel wykorzystuje w dziele ornamentację oraz deformację ciała, a także zoomorficzne elementy. Całość obrazu jest bogata w symbolikę, która odzwierciedla wewnętrzny konflikt oraz samotność przedstawionej postaci. Dzieło znajduje się w zbiorach Galerii Tretiakowskiej w Moskwie. Czytaj więcej…

Dobry Artykuł

Antonio Vivaldi (ur. 4 marca 1678 w Wenecji, zm. 28 lipca 1741 w Wiedniu) – włoski kompozytor, skrzypek oraz duchowny katolicki, jeden z głównych przedstawicieli późnego baroku. Odegrał istotną rolę w rozwoju koncertu solowego, upowszechniając jego trzyczęściowy układ oraz formę ritornelową. Jego najbardziej znanym dziełem jest cykl czterech koncertów skrzypcowych Cztery pory roku. Przez znaczną część życia był związany z weneckim Ospedale della Pietà, gdzie pracował jako nauczyciel gry na skrzypcach i kompozytor, a następnie kierował zespołem instrumentalnym. Jego dorobek obejmuje ponad 500 koncertów, około 90 sonat, a także opery, kantaty, serenaty oraz muzykę religijną. Po śmierci kompozytora jego twórczość popadła niemal w zapomnienie. Zainteresowanie nią zaczęło się odradzać w XIX wieku, a nabrało rozmachu w XX wieku po odnalezieniu obszernego zbioru rękopisów Vivaldiego. Czytaj więcej…