Czy wiesz…

Z nowych i ostatnio rozbudowanych artykułów w Wikipedii:

…na poparzenie którą rośliną (na zdjęciu) lekarze zalecają okład z kwasu solnego i depilację woskiem?

…od kiedy, choć z przerwami, wydawany jest Przegląd Pożarniczy?

…kto zdobył dla Japonii pierwszy medal olimpijski w skokach do wody?

…gdzie znajduje się najstarszy istniejący sklep komiksowy w Europie? (na zdjęciu)

…jakie wydarzenie odbyło się na Uniwersytecie Kabulskim w dniu zamachu na tę uczelnię?

…czym pierwotnie była dzwonnica w Sycowie, zanim zaadaptowano ją do celów sakralnych?

…że pewna polska historyczka literatury w latach 30. XX wieku organizowała także działalność polityczną wśród kobiet wiejskich?

Wydarzenia

Inwazja Rosji na Ukrainę • wojna Izraela z Hamasem • wojna Izraela i Stanów Zjednoczonych z Iranem

Georg Nagel

Margaret Hamilton

• Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury otrzymała kanadyjska poetka Anne Carson za odważną i nowatorską twórczość, która w pełnym swobody dialogu z tradycją klasyczną stworzyła nowe formy dla literatury współczesnej (8 października)
• Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii otrzymali Henri B. Kagan i Kensō Soai za odkrycie efektów nieliniowych i autokatalizy w asymetrycznej syntezie organicznej (7 października)
• Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki otrzymał Francis Halzen za kluczowy wkład w powstanie IceCube Neutrino Observatory oraz odkrycie neutrin wysokiej energii pochodzenia astrofizycznego (6 października)
• Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny otrzymali Karl Deisseroth, Peter Hegemann i Georg Nagel (na zdjęciu) za odkrycia dotyczące światłoczułych kanałów jonowych i optogenetyki (5 października)

Zmarli: Eva Marie Saint • George Fenton • Jeffrey Archer • Cheikh Hamidou Kane • Anatolij Kaszpirowski • Biljana Plavšić • Margaret Hamilton (na zdjęciu)

Rocznice

12 października: imieniny obchodzą m.in.: Edwin, Maksymilian i Serafin
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:

Pomnik Chrystusa Odkupiciela w Rio

• 1891 – urodziła się Edyta Stein, znana jako św. Teresa Benedykta od Krzyża, filozofka, święta Kościoła rzymskokatolickiego
• 1921 – Rada Ligi Narodów podjęła decyzję o dokonaniu podziału Górnego Śląska: Polska otrzymała ok. 30% powierzchni terytorium plebiscytowego zamieszkiwanego przez 46% ludności, na którym znajdowało się 60% hut i 76% kopalń (węgla oraz rud cynku i ołowiu); rozstrzygnięcie zostało ostatecznie zatwierdzone przez Radę Ambasadorów 20 października
• 1931 – na górze Corcovado w Rio de Janeiro, na pamiątkę setnej rocznicy niepodległości Brazylii, uroczyście odsłonięto Pomnik Chrystusa Odkupiciela (na zdjęciu); statuę zaprojektował francuski rzeźbiarz polskiego pochodzenia Paul Landowski we współpracy z brazylijskim inżynierem Heitorem da Silvą Costą
• 1956 – zmarł włoski kompozytor muzyki sakralnej Lorenzo Perosi, dyrektor chóru Kaplicy Sykstyńskiej
• 1971 – zmarł amerykański muzyk rock and rollowy i rockabilly Gene Vincent, wykonawca utworu Be‑Bop‑A‑Lula; tegoż dnia na Broadwayu odbyła się premiera musicalu Jesus Christ Superstar Andrew Lloyda Webbera
• 1996 – zmarł francuski tenisista, działacz sportowy i przedsiębiorca René Lacoste, twórca marki Lacoste
  
  11 października • Kalendarium dzień po dniu • 13 października

Artykuł na Medal

Nie czas umierać – brytyjski film szpiegowski z 2021 roku o przygodach Jamesa Bonda wyprodukowany przez Eon Productions. Za reżyserię odpowiadał Cary Joji Fukunaga, który wraz z Nealem Purvisem, Robertem Wade’em oraz Phoebe Waller-Bridge także napisał scenariusz. W rolę agenta 007 po raz piąty i ostatni wcielił się Daniel Craig, a obok niego w rolach głównych wystąpili: Rami Malek, Léa Seydoux, Christoph Waltz oraz Ralph Fiennes. Jest to dwudziesta piąta produkcja wchodząca w skład serii filmów o Bondzie. Kilka lat po odejściu Bonda ze służby Felix Leiter, z CIA, zwraca się do niego z prośbą o pomoc. Agent 007 musi powstrzymać Lyutsifera Safina dysponującego niebezpieczną nanotechnologią. Film miał swoją światową premierę 28 września 2021 roku w Royal Albert Hall w Londynie. Otrzymał pozytywne recenzje od krytyków i przyniósł ponad 774 miliony dolarów przychodów z biletów. Produkcja zdobyła wiele nagród i nominacji, w tym pięć nominacji do nagrody Brytyjskiej Akademii Filmowej oraz trzy nominacje do Oscara – film zwyciężył w kategorii „najlepsza piosenka oryginalna”. Czytaj więcej…

Dobry Artykuł

Łubin trwały – gatunek rośliny z rodziny bobowatych. Pochodzi z zachodniej i północno-zachodniej części Ameryki Północnej. Rozprzestrzeniony został jako roślina pastewna i ozdobna ze względu na okazałe kwiatostany. Jako gatunek introdukowany rośnie na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Afryki oraz Antarktydy. W Polsce jest rozpowszechniony. Na wielu obszarach introdukcji jest bardzo problematycznym gatunkiem inwazyjnym drastycznie degradującym opanowywane ekosystemy – silnie konkurencyjnym, a przy tym bardzo plennym i odpornym. Pod względem znaczenia gospodarczego w rolnictwie ustępuje gatunkom jednorocznym. Wysiewany był głównie jako roślina pastewna dla zwierzyny leśnej w lasach oraz przy remizach dla zwierząt. Po odkryciu właściwości toksycznych zaniechano jego zastosowania pastewnego. Czytaj więcej…