Hakkâri

Hakkâri
Şehir
Türkiye üzerinde Hakkâri
Hakkâri
Hakkâri
Türkiye içindeki konumu
Koordinatlar: 37°34′28″N 43°44′27″E / 37.5744°K 43.7408°D / 37.5744; 43.7408
ÜlkeTürkiye Türkiye
BölgeDoğu Anadolu Bölgesi
İlHakkâri
İdare
 • Belediye başkanıİbrahim Taşyapan (Kayyım)
Yüzölçümü
 • Şehir2.179 km²
Rakım1.720 m
Nüfus
 (2025)
 • Şehir76.165
 • Kent
59.813
 • Kırsal
16.352
Zaman dilimiUTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu
30000
Alan kodu438
Plaka kodu30

Hakkâri (Kürtçe: Colemêrg), Hakkâri ilinin merkezi olan şehirdir. Türkiye'nin en güneydoğusundadır.

Hakkâri Merkez, 1 belde, 36 köy, 22 mahalle; bu yerleşim birimlerinde de şehir merkezlerinde 59.729, kırsal kesimde 16.901, toplam 76.630 nüfus bulunmaktadır. Yörenin %87,6'sı dağlık, %10,3'ü platoluk, %2,1'i ovalıktır. Hakkâri'nin deniz seviyesinden yüksekliği yaklaşık 1.720 metredir. Hakkâri merkez ilçesinin yüzölçümü 2.179 km²dir.

Tarihçe

Hakkâri konumu ve coğrafi yapısı itibarıyla pek çok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. İslamiyet öncesi, Med, Pers, Selevkos, Karduya, Roma ve Sasani hakimiyetini görmüştür. 641 yılında ise İslam orduları tarafından fethedilmiştir.8 yüzyıldan itibaren bölgeyi Abbasilere bağlı yerel Kürt beyleri yönetmiştir. 10. yüzyıldan itibaren ise bölge, Mervaniler'in eline geçmiştir. 1095-1127 yılları arasında Selçuklular Hakkâri'yi fethetmiş, 1133 yılında ise Hakkâri Emirliği kurulmuştur. 15. yüzyılın sonlarına doğru Akkoyunlular'ın desteğiyle diğer Kürt beyleri Donboli ve Mahmudi beyleri Hakkâri'yi işgal etmiştir. Daha sonra Safevi işgali yaşanmış, ancak 1514'te Çaldıran Savaşı sonrası Hakkâri beyleri kontrolü tekrar ele geçirmiştir. 1548 ve 1847 yıllarında ise Hakkâri Emirliği Osmanlı'ya tabi olmuştur. 1847'da Nurullah Bey ve diğer Kürt beylerinin Osmanlı tarafından yenilgiye uğratılması sonrasında ise bölge Osmanlı kontrolüne geçmiştir.

İklim

Hakkâri'de karasal iklim görülür. Yazlar kurak ve sıcak, kışlar soğuk ve kar yağışlı geçer. Kış döneminde ortalama sıcaklık −5 °C, yaz döneminde ise 25 °C'dir. Kaydedilen en düşük sıcaklık −22.7 °C, kaydedilen en yüksek sıcaklık 37 °C'dir.

Yerel yönetim

18 Ekim 2019 tarihinde Hakkari Belediye Başkanı Cihan Karaman "terör örgütü üyeliği" ve "terör örgütü propagandası yapmak" suçlarından tutuklandı. Karaman'ın yerine Hakkari Valisi İdris Akbıyık kayyım olarak atandı.

Nüfus

Yıl Toplam Şehir Kır
Hakkâri merkez ilçesi
19277.2738016.472
Hakkâri ilçesi (Van)
19359.6151.5628.053
Hakkâri merkez ilçesi
194011.0191.8219.198
194511.9522.1459.807
195014.4672.75611.711
195511.8493.1628.687
196015.2483.98211.266
196519.4246.12913.295
197025.7249.64016.084
197530.62011.73518.885
198038.53418.00920.525
198543.88820.75423.134
199052.90630.40722.499
200077.53258.14519.387
200777.92657.95419.972
200883.42360.89122.532
200986.63164.28322.348
201079.57657.84421.732
201182.42360.94621.477
201281.54958.58422.965
201380.49757.93922.558
201479.33557.58521.750
201579.56257.96121.601
201676.93356.91720.016
201776.98456.80020.184
201881.42461.54919.875
201978.67259.75618.916
202078.51659.46519.051
202177.60659.48418.122
202277.32960.09817.231
202377.27358.47018.803
202476.63059.72916.901
202576.16559.81316.352

Belediye başkanları

№Belediye BaşkanıGörev BaşlangıcıGörev BitişiParti
1Reşit Keskin26 Mayıs 194613 Kasım 1955Cumhuriyet Halk Partisi
2Mustafa Cümbüş13 Kasım 195527 Mayıs 1960Demokrat Parti
3Mehmet Sait Atay17 Kasım 19632 Haziran 1968Cumhuriyet Halk Partisi
2 Haziran 19689 Aralık 1973Güven Partisi
9 Aralık 197311 Aralık 1977Adalet Partisi
4Abdurrahman Keskin11 Aralık 197712 Eylül 1980Cumhuriyet Halk Partisi
5Şükrü Çallı25 Mart 198427 Mart 1994Anavatan Partisi
(4)Abdurrahman Keskin27 Mart 199418 Nisan 1999Sosyaldemokrat Halkçı Parti
6Hüseyin Ümit18 Nisan 199928 Mart 2004Halkın Demokrasi Partisi
7Metin Tekçe28 Mart 200429 Mart 2009Sosyaldemokrat Halk Partisi
8Fadıl Bedirhanoğlu29 Mart 200930 Mart 2014Demokratik Toplum Partisi
9Dilek Hatipoğlu30 Mart 201411 Temmuz 2014Barış ve Demokrasi Partisi
11 Temmuz 201424 Kasım 2016Demokratik Bölgeler Partisi
10Cüneyt Epcim24 Kasım 201615 Nisan 2019Kayyım
11Cihan Karaman15 Nisan 201917 Ekim 2019Halkların Demokratik Partisi
12İdris Akbıyık18 Ekim 201910 Ağustos 2023Kayyım
13Ali Çelik10 Ağustos 20233 Nisan 2024
14Mehmet Sıddık Akış3 Nisan 20243 Haziran 2024Halkların Eşitlik ve Demokrasi Partisi
(13)Ali Çelik3 Haziran 202413 Şubat 2026Kayyım
15 İbrahim Taşyapan 13 Şubat 2026 Görevde

Kardeş şehirler

Hakkâri'nin 10 kardeş şehri vardır;[kaynak belirtilmeli]

Notlar

  1. ↑ Çukurca ilçesinin kurulması ile nüfus azalmıştır.

Kaynakça

  1. ↑ "il hakkında". hakkari.tarimorman.gov.tr. 7 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 14 Kasım 2025.
  2. ↑ "Hakkari Merkez Haritası Hakkari Merkez Nerede". www.haritatr.com. 8 Temmuz 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 25 Şubat 2026.
  3. ↑ Kaplan, Yaşar (2015). History of Hakkari/Hakkâri Tarihi. Van: Hakkâri Valiliği, Hakkâri İl Yıllığı 2015, Vameda Ofset Matbaacılık. ss. 24-25. 1 Temmuz 2024 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Temmuz 2024.
  4. ↑ Kaplan, Yaşar (2013). Tarihte Hakkâri, Şemdinan, Bahdinan ve Nehri. Uluslararası Seyyid Taha-i Hakkâri Sempozyumu Bildirileri, 24-26 Mayıs 2013. s. 6. 22 Şubat 2023 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Temmuz 2024.
  5. ↑ Tan, Hasan (2017). T.C. Mardin Artuklu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Tarih Anabilim Dalı Hakkâri Beyleri’nin Tarihi (PDF). Mardin: Mardin Artuklu Üniversitesi. s. 11. 1 Mayıs 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 1 Temmuz 2024.
  6. ↑ "Hakkari, Yüksekova ve Nusaybin belediyelerine kayyum atandı". BBC News Türkçe. 25 Haziran 2021 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 12 Haziran 2022.
  7. ↑ "Fasikül I: Mufassal Neticeler İcmal Tabloları" (PDF). 28 Teşrinevvel 1927 Umumî Nüfus Tahriri. DİE. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2021.
  8. ↑ "1935 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 20 İlkteşrin 1935 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
  9. ↑  . "Vilâyetler, kazalar, Nahiyeler ve Köyler İtibarile Nüfus ve Yüzey ölçü" (PDF). 20 İlkteşrin 1940 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 20 Ekim 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2016.
  10. ↑  . "1945 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 21 Ekim 1945 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
  11. ↑  . "Vilayet, Kaza, Nahiye ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 22 Ekim 1950 Umumi Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
  12. ↑  . "1955 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 23 Ekim 1955 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
  13. ↑  . "İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 23 Ekim 1960 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2021.
  14. ↑ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  15. ↑ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  16. ↑ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  17. ↑ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  18. ↑ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  19. ↑ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  20. ↑ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  21. ↑ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  22. ↑ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  23. ↑ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  24. ↑ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  25. ↑ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  26. ↑ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013.
  27. ↑ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014.
  28. ↑ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015.
  29. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11
    • "Merkezi Dağıtım Sistemi" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016.
    • "Merkez Nüfusu - Hakkari". nufusu.com. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021.
    • "Hakkari Merkez Nüfusu". nufusune.com.

Dış bağlantılar