Karaman

Karaman
Şehir
Şehirden bir görünüm (Eylül 2008)
Karaman Kalesi (Mart 2019)
Hatuniye Medresesi (Eylül 2008)
Karaman Saat Kulesi (Eylül 2008)
Karaman ilinin Türkiye'deki konumu
Karaman ilinin Türkiye'deki konumu
Koordinatlar: 37°11′N 33°13′E / 37.18°K 33.22°D / 37.18; 33.22
ÜlkeTürkiye
Bölgeİç Anadolu Bölgesi
İlKaraman
İdare
 • Belediye başkanıSavaş Kalaycı (MHP)
Yüzölçümü
 • Toplam4.036 km²
Rakım1.033 m
Zaman dilimiUTC+03.00 (TSİ)
Posta kodu
70100
Alan kodu338
Plaka kodu70

Karaman, Türkiye'nin İç Anadolu Bölgesi'nde yer alan Karaman ilinin merkezi olan şehirdir. Önemli bir ticaret, kültür ve sanat merkezidir. MÖ 8000'lerden itibaren yerleşilen Karaman ve yöresi; yer altı şehirleri, mağaralar ve inanç merkezlerine sahiptir.

Karaman ilinin deniz seviyesinden yüksekliği 1.033 metredir.

İl merkezinin yüzölçümü 4.036 km²dir.

Etimoloji

Karaman şehri adını, bir zamanlar bu şehri başkent niyetine kullanmış olan Karamanoğulları Devleti'nin kurucusu Karaman Bey'den almaktadır. Şehir Karaman adını almadan önce Lârende olarak bilinmekteydi. Antik Çağ'da Laranda (Λάρανδα) olarak isimlendirilen şehrin, bu adının bölgenin yerli dillerinden olan Luvice'deki Laravanda'dan geldiği tahmin edilmektedir. Laravanda kelimesi Luvice'de kumlu, kumlu yer, kum diyarı gibi anlamlara gelmektedir. Öte yandan, bu ismin Hitit tabletlerinde geçen Lalanda'dan geldiğini savunan akademisyenler de mevcuttur.

Tarihçe

Karamanoğulları Devletinde bir süre başkent olmuştur.

Nüfus

Yıl Toplam Şehir Kır
Karaman ilçesi (Konya)
192737.2658.18229.083
193542.4789.06033.418
194048.70312.48936.214
194553.48812.46041.028
195060.06613.47646.590
195569.10117.21551.886
196078.52221.66856.854
196589.17526.05163.124
1970100.17935.05665.123
1975107.48043.75963.721
1980113.40851.20862.200
1985130.84664.73566.111
Karaman merkez ilçesi
1990125.92776.52549.402
2000152.450105.38447.066
2007160.179122.80937.370
2008164.207127.19237.015
2009168.048132.06435.984
2010170.240135.18535.055
2011172.854138.13534.719
2012175.397141.63033.767
2013177.685144.17833.507
2014181.383148.36233.021
2015184.493152.25632.237
2016188.221156.05632.165
2017190.366158.56631.800
2018194.018161.94632.072
2019197.276165.85831.418
2020199.482168.29931.183

Ulaşım

Karayolu

Terminal kent merkezine yaklaşık 3 km uzaklıktadır. Terminale belediye otobüsleri, dolmuş ve özel taksiler çalışmaktadır.

Demiryolu

Tren garı kent merkezine 1 km uzaklıktadır. Tren hattı Adana-Konya istikameti üzerindedir. Ankara-Konya Yüksek Hızlı Treni, 8 Ocak 2022'de yapılan ilk seferle Ankara'ya bağlandı.

Mart 2022 tarihinden itibaren İstanbul (halkalı) ve Karaman arasında direkt hızlı tren seferleri günlük karşılıklı olarak devam etmektedir.

Tarihî yerler

Saat kulesi

Aktekke Kent Meydanı projesi kapsamında 2009 yılında Karaman Belediyesi tarafından inşa edilen saat kulesi, çelik iskelet üzerine andezit ve granit taştan imal edilmiştir. 9,15 metre yüksekliğindeki kule, kentin buluşma noktalarından biridir.

Tarihçilere göre Karaman

Eb-ül Fida'ya göre Karaman

Rum Beldelerinin, birisi de Karaman topraklarıdır. Buralarda Türkmenler oturur. Karamanoğulları çevresindeki beyliklerin en güçlüsü ve en uzun ömürlü olanıdır. Konya'nın bir günlük güneyinde Rum Beldesinden birisi de Larende (Karaman)'dır.

Evliya Çelebi'ye göre Karaman

Evliya Çelebi, Karaman ve tarihî eserlerini incelemiş, Yunus Emre'nin de Karaman'da olduğunu belirtmiştir. Karaman Kalesinden, Aktekke (Mevlana'nın annesinin mezarının bulunduğu cami), Nuh Paşa Camii, Dikbasan Camii, Karabaş Veli Camii, Kirişçi Baba Camii ve bunlardan başka çok sayıda cami, medrese, çeşme, han, hamam ve imaretlerden bahseder. Evliya Çelebi bu tarihî eserlerden başka, büyük bir cadde üzerinde 470 dükkândan bahisle, Karamanlıların tarihlerde yaşantılarını ve binlerce evliyanın mevcudiyetini ve Yunus Emre'nin merkadinin (mezarının) Karaman'da olduğunu yazmaktadır.

Katip Çelebi'ye göre Karaman

Katip Çelebi, Cihannümâ'sında; Konya'nın kazalarını sıraladıktan sonra, Larende için "Konya'nın Doğu Cenubunda, arası bir menzil düz yerde kasaba ve kaladır. Akarsuyu, bağ, bahçeleri, camileri ve hamamları vardır.

Katip Çelebi Karaman eyaletini şöyle yazmıştır. "Der beyan-ı Eyalat-ı Karaman:

Osmanlılardan evvel bu yerlerde Al-i Karaman iskan etmekle, bu diyara Karaman denilmiştir. Daha evvel bu memleket, ta denizde sonra ererdi.

Konya Salnamelerinde Karaman

1289-1291 Hicri (1872-1874 Miladi) tarihli Konya Salnamelerinde Karaman Tarihi hakkında bilgi verildikten sonra, 88'inci sayfada şöyle deniliyor; "Karaman'da Kibar'ı Evliyaullahtan Tabduk Emre, Yunus Emre, Mader-i ve Birader-i Hz. Mevlana ve Kettaue Baba, Canbaz Kadı medfundurlar".

1294 Hicri (1877 Miladi) tarihli salnamede de şunları yazıyor: "Karamanda büyük küçük 41 cami, 82 mescit, 17 medrese, l kütüphane, 5 tekke, 12 zaviye, l rüştiye mektebi ve biri Ermeni, diğeri Rum 2 adet kilise ve 51'i İslam ve 2'si Rum olan 53 mektep, ikisi çift ve yedisi tek olmak üzere 9 hamam 115 çeşme ve şadırvan, 422 dükkân, 7 han, 5 adet bezirhane, 11 yağhane, 33 değirmen, l imaret, 11 sebil, 12 sarnıç, l buzhane, 4 karlık, l adet Kala-i atik mevcuttur."

Lugat-ı Tarihiyye ve Coğrafiyye Müellifine göre Karaman

''Pizidi kıtasını teşkil eden ve sonra bir müddet emirlik halinde idare olunan Larende, Niğde, Ermenek, Konya, Kayseri, Akşehir, Beyşehir, Seydişehir ve Karahisar sancak ve kazalarını toplayan eyaletin ismidir. Bu eyaletin çok yeri dağlık ise de güzel üzüm, afyon yetişir ve tuzlaları vardır."

Şemseddin Sami Bey'e göre Karaman

Sems'ed-din Sami Bey (Kamus-ül A'lam'ında Karaman ilini) şöyle yazmıştır.

Anadolu'nun orta kısımlarının güney yönüne verilen ad olup, Konya, Niğde, İçel sancaklarından ibarettir. Bu bölge, Selçuk Devletinin çökmesinden sonra, Bağımsızlığını kazanarak oralarda hüküm süren Karamanoğulları adı ile anılır. Bu hükûmetin ilk oluşumunda Larende Kasabası merkez olup, sonra yine Konya'yı terk etmeye zorunlu olmuşlar, Larendeye çekilmişlerdir. Şimdi bile Karaman ilinin merkezi Larende ad olunup, bu merkeze Karaman ili denilir."

Yılmaz Öztuna'ya göre Karaman

Karamanoğulları, Anadolu Türkmen Beyliklerinin en mühimi, en büyüğü, en kudretlisi ve en devamlısıdır. Karaman Türkmen Beyliği, 1250 yıllarından 1487'ye kadar takriben 237 yıl sürmüştür. Karamanoğlu 24 Oğuz boyundan biri olan, Oğuzların Avşar Boyu Beylerinden Ahmet Sadettin Bey'in oğlu Nuri Sofu Bey'den gelmişlerdir.

2,5 asırlık tarihleri sırasında, Karamanoğulları'nın toprakları zaman zaman büyüyüp küçülmüştür. Karaman Beyliği, Türkiye'nin şu illerine yayılmıştır: Konya, Karaman, Niğde, Aksaray, Kayseri, Ankara, Nevşehir, Mersin, Kırşehir illerinin tamamı, Antalya'nın doğu yarısı, Karamanoğullarının nüfuz ve tabiyetinde bulunmuştur. Karamanoğullan batıya doğru Antalya, Isparta, Afyon dolaylarında zaman zaman yukarıdaki sınırları da aşmışlar, akın mahiyetinde çok daha uzaklara gitmişler ve Bursa'ya da girmişlerdir. Yukarıda gösterilen topraklar 146,000 km² olup, o dönemde bu topraklar üzerinde 2 milyon insanın yaşadığı tahmin edilmektedir.

Belediye başkanları

№Belediye BaşkanıGörev BaşlangıcıGörev BitişiParti
1Kemal Kaynaş17 Kasım 19639 Aralık 1973Adalet Partisi
2Özcan Genç9 Aralık 197311 Aralık 1977Cumhuriyet Halk Partisi
3Abdülkerim Kılınç11 Aralık 197712 Eylül 1980Adalet Partisi
4Hasan Özkaymak25 Mart 198426 Mart 1989Anavatan Partisi
5Yaşar Evcen26 Mart 198927 Mart 1994Sosyaldemokrat Halkçı Parti
27 Mart 199418 Nisan 1999Cumhuriyet Halk Partisi
6Halil İbrahim Gülcan18 Nisan 199928 Mart 2004Milliyetçi Hareket Partisi
7Ali Kantürk28 Mart 200429 Mart 2009Adalet ve Kalkınma Partisi
8Kâmil Uğurlu29 Mart 200930 Mart 2014
9Ertuğrul Çalışkan30 Mart 20149 Nisan 2019
10Savaş Kalaycı9 Nisan 2019GörevdeMilliyetçi Hareket Partisi

Notlar

  1. ↑ Kazımkarabekir ilçesinin kurulması ile nüfus azalmıştır.

Kaynakça

  1. ↑ "Coğrafi Yapı ve Ulaşım - Karamanda Yatırım". www.karamandayatirim.gov.tr. 6 Ocak 2026 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Kasım 2025.
  2. ↑ "HGM | Harita Genel Müdürlüğü - Ulusal Haritacılık Kurumu". www.harita.gov.tr. 2 Aralık 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 24 Aralık 2025.
  3. ↑ "KARAMAN - TDV İslâm Ansiklopedisi". TDV İslam Ansiklopedisi. 21 Temmuz 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Temmuz 2022.
  4. ↑ Bilge Umar (1993). Türkiye'deki tarihsel adlar. İnkılâp Kitabevi. 29 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 29 Eylül 2022.
  5. ↑ Philo H. J. Houwink Ten Cate (Ocak 1966). "A New Fragment of the "Deeds of Suppiluliuma as Told by His Son, Mursili II"". Journal of Near Eastern Studies 25(1):27-31. s. 30. 29 Eylül 2022 tarihinde kaynağından arşivlendi29 Eylül 2022.
  6. ↑ "Fasikül I: Mufassal Neticeler İcmal Tabloları" (PDF). 28 Teşrinevvel 1927 Umumî Nüfus Tahriri. DİE. Erişim tarihi: 28 Mayıs 2021.
  7. ↑ "1935 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 20 İlkteşrin 1935 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
  8. ↑  . "Vilâyetler, kazalar, Nahiyeler ve Köyler İtibarile Nüfus ve Yüzey ölçü" (PDF). 20 İlkteşrin 1940 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 20 Ekim 2016 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 20 Ekim 2016.
  9. ↑  . "1945 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 21 Ekim 1945 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
  10. ↑  . "Vilayet, Kaza, Nahiye ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 22 Ekim 1950 Umumi Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
  11. ↑  . "1955 Genel Nüfus Sayımı" (PDF). 23 Ekim 1955 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 2 Haziran 2021 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 21 Şubat 2021.
  12. ↑  . "İl, İlçe, Bucak ve Köyler itibarıyla nüfus" (PDF). 23 Ekim 1960 Genel Nüfus Sayımı. DİE. 15 Ağustos 2019 tarihinde kaynağından (PDF) arşivlendi. Erişim tarihi: 19 Şubat 2021.
  13. ↑ "1965 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  14. ↑ "1970 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  15. ↑ "1975 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  16. ↑ "1980 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  17. ↑ "1985 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  18. ↑ "1990 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  19. ↑ "2000 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  20. ↑ "2007 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  21. ↑ "2008 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  22. ↑ "2009 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  23. ↑ "2010 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  24. ↑ "2011 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 3 Kasım 2012 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 3 Kasım 2012.
  25. ↑ "2012 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 20 Şubat 2013 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 8 Mart 2013.
  26. ↑ "2013 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 15 Şubat 2014 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 15 Şubat 2014.
  27. ↑ "2014 genel nüfus sayımı verileri". Türkiye İstatistik Kurumu. 10 Şubat 2015 tarihinde kaynağından (html) arşivlendi. Erişim tarihi: 10 Şubat 2015.
  28. 1 2 3 4 5 6
    • "Merkezi Dağıtım Sistemi" (html) (Doğrudan bir kaynak olmayıp ilgili veriye ulaşmak için sorgulama yapılmalıdır). Türkiye İstatistik Kurumu. Erişim tarihi: 13 Nisan 2016.
    • "Merkez Nüfusu - Karaman". nufusu.com. Erişim tarihi: 5 Şubat 2021.
    • "Karaman Merkez Nüfusu". nufusune.com.
  29. ↑ Cansever, Meltem (Haziran 2009), Türkiye'nin Kültür Mirası 100 Saat Kulesi, İstanbul: NTV Yayınları, s. 156, ISBN 9786055813239

Dış bağlantılar