| kettabayt | |
|---|---|
| Birim sistemi | SI ön eki ile bayt |
| Neyin birimi | bilgi miktarı |
| Sembol | QB |
| Birim dönüşümleri | |
| 1 QB ... | ... eşittir ... |
| onluk tanım | 1030 bayt |
| kebibayt | yaklaşık 0,789 QiB |
| bit | 8 × 1030 bit |
Kettabayt (QB; İngilizce: quettabyte), bilgi miktarını ölçen bir birimdir. Bir kettabayt bir nonilyon (1030) bayta eşittir, 1000 ronnabayt ya da bir milyon yottabayt eder. Adındaki ketta ön eki 2022'de Uluslararası Birimler Sistemi'ne eklenmiştir ve sistemin 1030'a uzanan katlar dizisinin en büyüğüdür.
| Bayt birimleri | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| SI ön ekleri (onluk) | İkili ön ekler (IEC) | Bellekte (JEDEC) | ||||
| Ad | Simge | Onluk | Ad | Simge | İkilik | |
| kilobayt | kB | 103 | kibibayt | KiB | 210 | KB |
| megabayt | MB | 106 | mebibayt | MiB | 220 | MB |
| gigabayt | GB | 109 | gibibayt | GiB | 230 | GB |
| terabayt | TB | 1012 | tebibayt | TiB | 240 | TB |
| petabayt | PB | 1015 | pebibayt | PiB | 250 | – |
| eksabayt | EB | 1018 | eksbibayt | EiB | 260 | – |
| zettabayt | ZB | 1021 | zebibayt | ZiB | 270 | – |
| yottabayt | YB | 1024 | yobibayt | YiB | 280 | – |
| ronnabayt | RB | 1027 | robibayt | RiB | 290 | – |
| kettabayt | QB | 1030 | kebibayt | QiB | 2100 | – |
| Büyüklük sırasına göre veri | ||||||
Simgesi Q olan ketta ön eki, SI'da 1030 çarpanını gösterir. SI ön ekleri yalnız onun kuvvetlerini gösterir, ikinin kuvvetleri için kullanılmaz.
İkinin kuvvetleri için Uluslararası Elektroteknik Komisyonu'nun ikili ön ekleri kullanılır. Bu dizide 2100 çarpanını kebi (Qi) gösterir, bu çarpanla kurulan birimin adı da kebibayttır (QiB). Kebi, komisyonun Şubat 2025'te yayımladığı IEC 80000-13 standardının ikinci baskısıyla diziye eklenmiştir. Richard Brown'ın 2022'deki önerisine göre ad, ketta ile ikili anlamındaki İngilizce binary sözcüğünün birleşiminden gelir.
Hesapla bir kebibayt, bir kettabayttan yaklaşık yüzde 26,8 daha büyüktür; oran 2100 / 1030 ≈ 1,2677'dir. Bir kettabayt yaklaşık 0,789 QiB eder. Brown, veri depolama ve veri bilimi topluluğunun bit ve bayt ile SI ön eklerini IEC ikili ön eklerinden çok daha sık kullandığını yazmıştır.
Uluslararası yazımı quetta olan ketta ön eki, 15-18 Kasım 2022'de toplanan 27. Ağırlıklar ve Ölçüler Genel Konferansı'nın (CGPM) 3. kararıyla SI'a girmiştir. Aynı karar 1027 için ronna ön ekini, 10−27 ile 10−30 çarpanları için de iki ön ek daha eklemiştir. Kararda veri biliminin yakın gelecekteki gereksinimleri ve resmî olmayan ön ek adlarının başka topluluklarda kendiliğinden yerleşmesinin zamanında önlenmesi gerekçe olarak gösterilmiştir.
Öneriyi hazırlayan Birleşik Krallık Ulusal Fizik Laboratuvarı'ndan Richard Brown, yottabayttan büyük depolama miktarları için dolaşıma giren brontobyte ve hellabyte gibi adları örnek göstermiştir. Google'ın birim çeviricisi de bir hellabyte değerini 1000 yottabayt olarak veriyordu.
Var olan birim ve ön ek simgeleri tarandığında İngiliz abecesinde yalnız r ile q harfleri boş kalmıştır. 1030 çarpanı, 1991'deki ters abece sırası uygulamasına uygun olarak Q simgesini almıştır. 1030, 1000'in onuncu kuvveti olduğu için ad, Yunanca deka ile Latince decem (on) sözcüklerine gevşek biçimde dayandırılmış, ilk harf simgeye uydurulmuş, son harf ise büyük çarpanlardaki gibi "a" yapılmıştır. İlk önerilen quecca biçimi, Portekizcede kaba bir anlama yakın düştüğü için bırakılmıştır.
Brown'a göre İngiliz abecesinde yeni simge için harf kalmadığından, daha büyük bir ön ek gerektiğinde iki ön eki birleştiren bileşik ön eklere dönmek gerekecektir.
Hesaplar 1030 baytlık onluk tanımla yapılmıştır.
IDC'nin Seagate desteğiyle hazırladığı 2018 tarihli rapor, 2025'te dünyada bir yılda oluşturulacak, yakalanacak ya da çoğaltılacak verinin toplamını 175 zettabayt olarak öngörmüştür. Bir kettabayt, hesapla bu öngörünün yaklaşık 5,7 milyon katıdır.
Western Digital'in 32 terabaytlık Ultrastar DC HC690 diski 0,67 kilogram gelir. Bu diskle bir kettabayt ham kapasite için hesapla 31,25 katrilyon disk gerekir ve disklerin kütlesi yaklaşık 21 trilyon ton eder.
Erlich ve Zielinski 2017'de, DNA'ya yazdıkları 2,14 megabaytlık veriyi gram başına 215 petabayt yoğunlukta kusursuz okuduklarını bildirmiştir. Bu yoğunluk bütün ölçeklerde korunabilseydi, bir kettabayt hesapla yaklaşık 4,65 milyon ton DNA'ya sığardı.
Seth Lloyd 2000'de, bir kilogram kütleli ve bir litre hacimli bir sistemin fizik yasalarına göre saklayabileceği en çok bilgiyi kestirmiş, enerjinin tümünün ışınımda olduğu varsayımıyla bu değer için alt sınır olarak 2,13 × 1031 bit bulmuştur. Bu alt sınır, hesapla yaklaşık 2,66 kettabayta karşılık gelir.