| JEDEC Yarı İletken Standartları Birliği | |
|---|---|
| JEDEC Solid State Technology Association | |
| Kısaltma | JEDEC |
| Öncül | JETEC |
| Kuruluş | 1958 |
| Tür | Standart kuruluşu |
| Merkez | Arlington, Virginia, ABD |
| Resmî site | jedec.org |
JEDEC ya da tam adıyla JEDEC Yarı İletken Standartları Birliği (İngilizce: JEDEC Solid State Technology Association), mikroelektronik sanayisi için açık standartlar geliştiren ve merkezi Arlington'da olan bağımsız bir birliktir. Adı, eski açılımı Joint Electron Device Engineering Councilden gelir. 400'ü aşkın üye şirketi, 100'den çok komite ve görev grubu vardır. Çalışmaları ayrık aygıtları, tümleşik devreleri, elektronik modülleri ve üretimi destekleyen işleri kapsar. JEDEC, ANSI'nin yetkilendirdiği bir kuruluştur.
Kuruluşun kökeni, Radio Manufacturers Association ile NEMA'nın 1944'te elektron tüplerine tip numarası vermek için kurduğu Joint Electron Tube Engineering Council'a (JETEC) dayanır. Radio Manufacturers Association sonradan Electronic Industries Association (EIA) adını aldı. Konsey katı hal aygıtlarını da üstlendi ve 1958'e gelindiğinde biri tüpler, öteki yarı iletkenler için iki konseyli Joint Electron Device Engineering Council adını aldı. JEDEC başlangıçta EIA'nın mühendislik bölümünde çalışıyor, başlıca işi aygıtlara parça numarası vermek oluyordu. Sonraki on yıllarda sınama yöntemleri ve ürün standartları da geliştirdi.
Kuruluş 1997'de standartlarını web sitesinde ücretsiz yayımlamaya başladı ve kendi tarihçesine göre bunu yapan ilk standart kuruluşu oldu. 1999'da komite oylamalarını internete taşıdı, kendi tarihçesine göre aynı yıl EIA'dan ayrı bir tüzel kişilik olarak bağımsızlaştı ve bugünkü adını aldı. JEDEC 2008'de MultiMediaCard Association ile birleşti ve Pekin'de büro açtı.
Komiteler arasında JC-42 (katı hal bellekleri), JC-45 (DRAM modülleri), JC-64 (gömülü bellek depolama ve çıkarılabilir bellek kartları), JC-14 (kalite ve güvenilirlik), JC-15 (paketlerin ısıl ölçümü) ve JC-11 (mekanik standartlaştırma) vardır. Her üye şirketin tek oyu vardır. Üyeler önerileri komite toplantılarından önce çevrim içi oylar, gelen yorumlara göre öneriler değiştirilir. Komitenin onayladığı öneriler Yönetim Kurulu'nun onayıyla yayımlanır. Belgelerin çoğu ücretsiz kayıtla indirilebilir, bazı standartlar ise üye olmayanlara ücretlidir.
Haziran 2010'da yenilenen ilkeye göre komitelere katılan şirketler, standart için zorunlu olabilecek bildikleri patentleri açıklamak ve zorunlu patent istemlerini makul, ayrımcı olmayan koşullarla lisanslamak zorundadır, ancak patent araması yapmaları gerekmez. Bunu kabul etmeyen üye, başkana bildirip 120 gün içinde komiteden çekilir.
ABD Federal Ticaret Komisyonu 2006'da, SDRAM standartlarına giren teknolojilerde patent hakkı ileri süren Rambus'ın JEDEC üyelerini yanıltarak dört teknoloji pazarını hukuka aykırı biçimde tekelleştirdiğine karar verdi. ABD Columbia Bölgesi Federal Temyiz Mahkemesi 2008'de Komisyon'un kararlarını kaldırıp dosyayı geri gönderdi. Mahkeme, Komisyon'un Rambus'ın davranışının rakipleri dışladığını gösteremediğine hükmetti, yanıltma kanıtları konusunda da ciddi kuşkusunu belirtti.
JESD79 ailesi DDR SDRAM kuşaklarını tanımlar. İlk belirtim 2000'de, DDR3 2007'de, DDR4 (JESD79-4) 2012'de ve DDR5 (JESD79-5) Temmuz 2020'de yayımlandı. DDR6 ise JC-42 komitesinde geliştirilmektedir. Düşük güçlü LPDDR bellekler JESD209 ailesindedir; LPDDR4 (JESD209-4) Ağustos 2014'te, LPDDR6 (JESD209-6) Temmuz 2025'te yayımlandı. Grafik belleklerinde GDDR7 (JESD239) Mart 2024 tarihlidir ve JEDEC'in darbe genlik modülasyonlu arayüz kullanan ilk DRAM standardıdır. HBM standardı JESD235'in Ocak 2016 tarihli JESD235A güncellemesi, 8 kanala bölünmüş 1024 bit genişliğinde arayüz tanımlar. HBM4 standardı JESD270-4 numaralıdır.
JEDEC, e.MMC standardını MultiMediaCard Association ile 2006'da yayımladı. Flaş bellek tabanlı Universal Flash Storage (UFS) standardını (JESD220) Şubat 2011'de duyurdu. JESD21-C, Eylül 1989'dan bu yana çıkarılan bellek standartlarını derleyen yaklaşık 3000 sayfalık belgedir ve modüllerdeki seri varlık algılama (İngilizce: serial presence detect, SPD) EEPROM'larının tanımlarını kapsar. JEP106, üreticileri 7 veri ve 1 eşlik bitinden oluşan 8 bitlik alanlarla kodlar.
JEP95 yarı iletken paketlerinin ana hat çizimlerini toplar. Mikroelektronik paketler MO, transistörler TO, diyotlar DO ön ekini taşır; örneğin MO-015 DIP paketini gösterir. JESD22-B100, aygıtın dış boyutlarının alım belgesine uygunluğunu belirleme yöntemini verir. JESD47 yeni ürünlerin, ürün ailelerinin ve süreci değişen ürünlerin kabul sınamalarını belirler. JESD51, paketlerin ısıl ölçümünde eklem sıcaklığını belirlemeye yarayan veriler için yöntem verir.
| Bayt birimleri | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| SI ön ekleri (onluk) | İkili ön ekler (IEC) | Bellekte (JEDEC) | ||||
| Ad | Simge | Onluk | Ad | Simge | İkilik | |
| kilobayt | kB | 103 | kibibayt | KiB | 210 | KB |
| megabayt | MB | 106 | mebibayt | MiB | 220 | MB |
| gigabayt | GB | 109 | gibibayt | GiB | 230 | GB |
| terabayt | TB | 1012 | tebibayt | TiB | 240 | TB |
| petabayt | PB | 1015 | pebibayt | PiB | 250 | – |
| eksabayt | EB | 1018 | eksbibayt | EiB | 260 | – |
| zettabayt | ZB | 1021 | zebibayt | ZiB | 270 | – |
| yottabayt | YB | 1024 | yobibayt | YiB | 280 | – |
| ronnabayt | RB | 1027 | robibayt | RiB | 290 | – |
| kettabayt | QB | 1030 | kebibayt | QiB | 2100 | – |
| Büyüklük sırasına göre veri | ||||||
JEDEC sözlüğü, yarı iletken depolama kapasitesinde kilo (K) ön ekini 1024 (210), mega (M) ön ekini 1.048.576 (K2) çarpanı olarak tanımlar ve aynı adlı SI ön eklerinden ayırır. Bu girdilerin dayandığı iki belgeden JESD100-B'nin ilk küçük düzeltmesi JESD100B.01'dir. Sözlük, ikinin kuvvetlerine dayanan kilo, mega ve giga tanımlarının yalnız yaygın kullanımı yansıtmak için verildiğini yazar ve seçenek olarak kibibayttaki gibi ikili ön ekleri gösterir.