Fictieve plaats

Van Kees van Kooten en Wim de Bie

Plaatsnamen die in de televisie-uitzendingen van Van Kooten en De Bie ten tonele gevoerd zijn:

• Drost: woonplaats van Rosalien, een concurrente van Berendien.
• Juinen: met burgemeester Hans van der Vaart en wethouder Tjolk Hekking. Tussen 20 oktober 1982 en 1 maart 1998 regelmatig op tv. Na de eerste uitzending meldde Het Vrije Volk dat het plaatsje meer dan 500 jaar oud was. Vanuit de St. Jodocuskerk zouden Van Kooten en De Bie zeven uitzendingen gaan verzorgen. De Positivo's debuteerden er voor de molen. Er verscheen zelfs een Juinense Courant, met als ondertitel: Nieuwsblad voor Groot-Juinen (waaronder Zeulen, Deil, Ter Weksel, Juinerbroek, Den Eng, Remmerden, Slaepstede, Trichterhuizen en De Mars).
• Ter Weksel: als burgemeester traden aan: drs. John Blaag, P.N. van der Balk of drs. A. Madestein en als wethouder H.J. van der Knippen.
• Zeulen
• Wisp: woonplaats van Berendien, een persiflage op Klazien uit Zalk.

In de strips van Marten Toonder

Enkele zeer Nederlands aandoende plaatsnamen in de strips van Marten Toonder zijn:

• Heksterzwaag aan de rivier de Drens, tussen Rommeldam en Stuipendrecht, waar het Dickerdackpark ligt en een slaoliefabriek is gevestigd
• Hozemond aan Zee, waar de Pastylonfabrieken gevestigd zijn en waar een gevangenis is, ligt 3 km ten oosten van Rommeldam aan de kust.
• Hunsum aan de voet van de Zwarte Bergen. Hier is een vliegveld. Gelegen circa 90 km ten oosten van Rommeldam.
• Gepermuiden, dat 2 km ten zuiden van Hozemond aan Zee ligt. Voor de kust ligt hier de Geperplaat.
• Koudewater, residentie van het naamloze land waar Koning Hollewijn staatshoofd is.
• Krabbezijl, een vissersdorpje 2 km ten noordoosten van Rommeldam, onder andere in Het nieuwe denken
• Leemsloot aan de Moonmoerassen, tussen de Zwaderheide en Ugelmoer. Er is hier een militair garnizoen in de vesting Leemburg. Het is gelegen circa 60 km ten oosten van Rommeldam.
• Lutjewier, thuishaven van sleepboot de Kraak van Kappie. (maar wel een oudere gebruikte benaming voor de plaats Lutkewier in Friesland.
• Reigersbek, een stad in het Westelijk Kustgebergte met een bedrijvige haven, waar veel hout uit het bos wordt verhandeld. Gelegen circa 25 km ten oosten van de stad Rommeldam.
• Rommeldam, waar Ollie B. Bommel woont, komt in heel veel verhalen voor. Het is in de loop der jaren flink uitgebreid en gemoderniseerd.
• Siddewier, aan zee gelegen vissersdorp, 4 km ten noorden van Rommeldam. Er is een pier en een strand.
• Stuipendrecht, waar de Stuipendrechtse Heide is (onder andere in: Heer Bommel en de doorluchtigheid)
• Westzijl, dat aan een riviermond ligt en waar het Olmenbos is. Het ligt 2 km ten zuiden van Gepermuiden.
• Zwartsloot aan Zee, een vakantieplaats in de duinen. Hemelsbreed circa 50 km ten noorden van Rommeldam.

Overige

• Abbestad (zeuven huizen en een varkensgat), een aanduiding voor een onbelangrijk gehucht, door Jan Pannekeet opgenomen in zijn verzameling West-Friese uitdrukkingen en gezegden Mooi zoid (1971).
• Aemstelhage, bekend van de televisieserie en films over de asociale familie Flodder, die aan de Netelweg 13 in de wijk Zonnedael van deze stad woont.
• Allochtonië, Republiek Allochtonië, naam van een Nederlandse blog over integratie en inburgering, sinds 2005. Ook (deel van) een boektitel (2005) van Clark Accord en een boektitel (2003) van Toine Heijmans.
• Baalderdam, uit Dagboek van een onderhandelaar (1978) van Ed van Thijn.
• Balkonia, een fictieve vakantiebestemming die eigenlijk betekent dat men thuis blijft (op het balkon).
• Bardelo, dorp in de roman De kapelaan van Bardelo (1880) door Emile Seipgens, verwijzend naar de plaats Baarlo.
• Bargermond, uit de tv-serie Bruin Goud.
• Berkendaal, fictieve gemeente waar zich de soapserie Goede tijden, slechte tijden afspeelt
• Biggeveen, waar Henk Stubbe aan de Hoekzijdsestraatweg woont, in de acts Ome Henk van Frank van der Plas.
• Boedzand, een Noord-Hollandse badplaats in de VARA-serie Vuurzee.
• Boerenkoolstronksteradeel, ook Boerenkoolstronkeradeel, Boerenkoolstradeel of Rodekoolstradeel, een gebied waar de beschaving nog moet arriveren.
• Bokwerd, bekend uit de cursiefjes Bokwerder Belang die tussen oktober 1970 en april 1992 verschenen in de Leeuwarder Courant.
• Bollegom, een samentrekking van Hillegom en haar bollenteelt.
• Bommelskont, ook Bommelskonten of Bommeltjeskonten, door de arts Salomon van Rusting (1652–1709) in gedichten gebruikte plaatsnaam voor een oord waar het slecht toeven is. (Een Vlaamse variant is Bommerskonten).
• Buffelschors, in de voorstelling 1h en 27min van Sander van Opzeeland spreekt hij op een gegeven moment over deze plaats.
• Dinkelo, het fictieve Twentse dorp waar de soapserie Van Jonge Leu en Oale Groond (RTV Oost) zich grotendeels afspeelt.
• Dombergen, Brabantse woonplaats van de dierenarts, tevens hoofdfiguur, in Doctor Vlimmen (1936) van Anton Roothaert; in dit boek komen nog andere fictieve plaatsnamen voor, onder andere het dorpje Knarsel.
• Druurlo, plaatsje bij Warne (zie aldaar), genoemd door Godfried Bomans
• Duynhaven, de denkbeeldige woonplaats (bij Haarlem) van de speurder, schepen Damyaen Roosvelt, in de historische thrillers van Marian de Haan.
• Egwijk, fictieve plaatsnaam in het kinderboek Pluk van de Petteflet van Annie M.G. Schmidt, wellicht een contaminatie van de plaatsnamen Egmond aan Zee en Wijk aan Zee.
• Elsenrade, het fictieve dorpje in Limburg waar café de Hemelpaort centraal staat in de gelijknamige regiosoap die de KRO in de zomer van 2008 uitzond.
• Elwerd, een fictieve plaats in Oost-Groningen waar zich de serie Boven Wotter afspeelt.
• Frieswijck, fictieve plaats in Het wonder van Frieswijck (1991) door Thea Beckman (geschenk Kinderboekenweek)
• Geenhuizen, als variant op het rijtje Tweehuizen, Driehuizen, Vierhuizen, Vijfhuizen, Zeshuizen, Zevenhuizen, Achthuizen en Negenhuizen.
• Groterdam, uit het stripverhaal Franka door Henk Kuipers; vertoont overigens veel gelijkenis met Amsterdam.
• Heimwou, "een overzichtelijke, arbeidzame gemeente met een ongebruikelijk laag ziekteverzuim ... tussen de duinen en de polder, langs een kanaal met roestbruin water", plaats van handeling in de roman Ons mankeert niets door Willem Jan Otten.
• Hipperdam, plaats genoemd in het kinderboek ‘’Tumult in Hipperdam’’ van Elly van Breugel, ook verschenen als vervolgverhaal in het tijdschrift Taptoe
• Huisum, een dorp is het decor van het toneelstuk Der zerbrochne Krug van Heinrich von Kleist
• Jonkersveen, dorp uit De Kameleon-reeks; het ligt vanuit Lenten gezien aan de overzijde van het meer.
• Katzanderliede, een samentrekking van Cadzand en Haarlemmerliede.^[bron?]
• Keteldorp, waar Pietje Puk postbode is.
• Kinkeldam, woonplaats van botteriken en stommeriken, volgens het Woordenboek der Nederlandsche Taal.
• Kleidorp, een aanduiding voor een fictief gehucht. Onder meer in het blijspel Kukeleku! het vergelijkend examen te Kleidorp (1890) en in Gouwe Bruiloft in Kleidorp (1904).
• Kleveburg, een stadje uit de game Medal of Honor Frontline; overigens lijkt het plaatsje erg op de binnenstad van Leiden of Haarlem.
• Knarsel, een fictief dorp in de roman Doctor Vlimmen (1936) van Anton Roothaert.
• Knijphuizen, in de uitdrukking Hij is van Knijphuizen: hij is gierig. Genoteerd in 1880 in Groningen.
• Kollem, plaatsje bij Warne (zie aldaar), genoemd door Godfried Bomans.
• Kontsbobbelerwaard, een onbeduidend klein dorpje.
• Kruisigem, een fictief dorpje in Zuid-Limburg, genoemd in het Sinterklaasjournaal 2020 van NTR, wat leidde tot ophef onder christenen die zich gekwetst voelden.
• Kutdorp, (gemeente Kotshol), uit het verhaal De verbeelding aan de macht van Sjef van Oekel.
• Kutjepoep, uit het gedicht de ziekte van Hedel van Jules Deelder.
• Lagerwiede, uit de film Fanfare (1958) van Bert Haanstra.
• Lahringen, uit de Anton Wachter-reeks van Simon Vestdijk; een anagram van Harlingen.
• Lakenstad, in de uitdrukking Naar Betje Veren in Lakenstad gaan: gaan slapen. Haarlem, Leiden en Mechelen werden vroeger ook wel Lakenstad genoemd omdat er een bloeiende lakenindustrie gevestigd was.
• Lenten, woonplaats van Hielke en Sietse Klinkhamer uit De Kameleon-reeks.
• Loeren aan de Hor, uit het hoorspel Trammelant in Loeren aan de Hor van Alexander Pola, uitgezonden door de VARA tussen 1965 en 1968 op zaterdagavond.
• Lomark, een dorp in het boek Joe Speedboot van Tommy Wieringa, dat veel overeenkomsten heeft met het Over-Betuwse Huissen.
• Louloenersloot, ook aangeduid als Flatstad Louloenersloot; woonplaats van Appie Happie, de voetballer en wielrenner uit de gelijknamige strip van Dik Bruynesteyn.
• Luttel in de Achterhoek, een plaats aan de spoorlijn van Zutphen naar Winterswijk in het stripverhaal Franka door Henk Kuipers.
• Maaiveld, wat eigenlijk een gewoon agrarisch woord is, werd door Acda en De Munnik tot plaatsnaam gepromoveerd met het titelnummer van hun album Groeten uit Maaiveld. Maaiveld staat hier voor een jaloers en kleinzielig Nederland, waar je hoofd afgemaaid wordt als je te veel opvalt.
• Mafkezersluis, fictieve plaats aan water, waar onnozelaars talrijk zijn. Naam gevormd naar mafkees.
• Meerdijk, in de fictieve gemeente Berkendaal, waar zich de soapserie Goede tijden, slechte tijden afspeelt. Heeft in het begin van de serie Middendam geheten, maar tegenwoordig schijnt dit een fictieve plaats in de buurt van Meerdijk te zijn.
• Meerhof, in de debuutroman Lichtenberg van de Vlaming Paul Verhaeghen, waarin Pepermans aan de Nederlandse universiteit van deze fictieve plaats komt te werken.
• Nergenshuizen, om aan te geven dat iets afgelegen ligt.
• Nederpoort, door zorgverzekeraar Achmea verzonnen voor zijn reclames.
• Ons Dorp, in de Nederlandse versie van het spel Monopoly. De andere zeven steden in het spel bestaan echt. Misschien heeft men voor het kleinste dorp een fantasienaam gekozen omdat men niemand wilde beledigen. Amstelveen, Bathmen, De Koog, Den Ham, Hijken, Muiderberg, Noordwijkerhout, Onstwedde, Someren, Tynaarlo en Vledder en Zwolle kennen zowel een Brink als een Dorpstraat.
• Oud Greffel, waar de KRO-serie Tijd van leven zich afspeelt. De opnames vonden echter plaats in Netterden (Gelderland).
• Paladonië, in een hoorspel door Olaf J. de Landell, 1955.
• Piekepolder, een fictieve plaats in de tv-serie en theaterproductie voor kinderen, waar Brandweerman Sam zijn avonturen beleeft. In de oorspronkelijke, Engelse versie van ‘’Fireman Sam’’ heet het dorp Pontypandy.
• Plompardije, fictieve plaats waar veel plomperikken huizen; tegenpool van Scherpenisse.
• Plurkenkerke, in Zeeland, waar iemand die zich misdraagt kennelijk vandaan komt.
• Reetketelpikkumerschans, uit het gedicht de ziekte van Hedel van Jules Deelder.
• Rennevoirt, waarvoor het dorp Berkel-Enschot model stond, uit Ter Ere van door Olaf J. de Landell.
• Rittenburg, uit de Adriaan en Olivier-reeks van Leonhard Huizinga.
• Runkum, uit de succesvolle KRO-tv-serie Q & Q.
• Scheetjeboe, dooddoener op de kindervraag Waar ga je naartoe? Naar Scheetjeboe!, Noord-Holland, circa 1955.
• Schubbekutteveen, in de Dikke Van Dale opgenomen denkbeeldig verafgelegen gehucht, waar weinig te beleven valt.
• Sint-Biggenklooster, uit de Dik Voormekaar Show van André van Duin. Mogelijk een samentrekking van Biggekerke (Zeeland) en Sint Jansklooster (Overijssel).
• Staartjesveen, in de dooddoener Waar ga je heen? Naar Staartjesveen!, rond 1955 in Friesland genoteerd.
• Stellendijk, uit het blijspel De kiesvereeniging van Stellendijk (1880) van Lodewijk Mulder.
• Stenenmuur, uit het boek Echte mannen eten geen kaas (2008) van Maria Mosterd. In werkelijkheid gaat het om Zwolle. Met Stenenmuur-Oost wordt de wijk Holtenbroek bedoeld.
• Stillenburg, uit het lied De snijder van Stillenburg (1901).
• Strompelhorst, uit het lied De Kiesvereniging van Strompelhorst (1905).
• Tuinesië, een fictieve vakantiebestemming die eigenlijk betekent dat men thuis blijft (in de tuin).
• Uitkerken, in de uitdrukking Tot Uitkerken komen: aan lager wal raken. Al bekend in de 16e eeuw.
• Ukkelscha, Ligt vlak bij Buffelschors, uit de voorstelling 1h en 27min van Sander van Opzeeland.
• Vierschoten, een klein dorp in het boek Noodlot (2020) van Marlen Visser.
• Veendorp, geboorteplaats van de voetbalheld Kick Wilstra uit de sripverhalen door Henk Sprenger.
• Vlank, een dorp in het boek Oorlogswinter (1972) van Jan Terlouw; tevens in de gelijknamige film uit 2008.
• Vondervotteimittiss, een stad in Nederland in Edgar Allan Poe's korte verhaal De duivel in de klokketoren.
• Waaidorp, een dorp in de didactische kinderboekenserie Waaidorp van Annie M.G.Schmidt
• Waaldrecht, plaats in de gelijknamige dramaserie (1973).
• Warne, een plaatsje tussen Druurlo en Kollem, waar dr Pluimpjes zijn einde vindt onder de trein van 09:15 uur, in de ‘’Voorrede bij den achtsten druk’’ van 15 september 1941, in het boek ‘’Erik of het klein insectenboek’’ van Godfried Bomans.
• Wauweldam, uit het lied Gemeenteraad in Wauweldam (1907).
• Weulnerdam, een stad in de Anton Wachter-reeks van Simon Vestdijk; naar wordt aangenomen verwijzend naar Leeuwarden.
• Wijngaten, waarnaar soms verwezen wordt als men iemand voor de gek wil houden.
• Xokum, een dorp waarmee de database van telefoonnummers wordt getest.
• Zeedorp, het dorp in de roman De jaren in Zeedorp (1988) van H.C. ten Berge, veelal gehouden voor Bergen.
• Zevensloten, dorp in het boek De snoepwinkel van Zevensloten door Koos Meinderts (2002); ook uitgebracht als theaterproductie door Jeugdtheater Hofplein (2007).
• Zorghoek, in de uitdrukking hij woont/leeft in Zorghoek: hij heeft het moeilijk.
• Zwijnsdorp, uit de klucht Boerekermis (1708) van Lukas Rotgans; een dorp zonder beschaving, waar kermisgast Hans Poespas door Hans Vlegel was grootgebracht.

Carnaval

In de carnavalstijd worden door de carnavalsverenigingen veel plaatsen in met name Noord-Brabant en Limburg van een fantasienaam voorzien. Bijvoorbeeld: Oeteldonk voor 's-Hertogenbosch en Lampegat voor Eindhoven.

Zie Lijst van Nederlandse plaatsnamen tijdens carnaval voor het hoofdartikel over dit onderwerp.