Armagnac

1956 Armagnac

Armagnac, armaniak – najstarsza francuska i europejska wódka naturalna z winogron (winiak). Najstarsze udokumentowane wzmianki o handlu armaniakiem pochodzą z 1461 roku. Nazwa pochodzi od francuskiego regionu Armagnac w Gaskonii, w południowo-zachodniej Francji. Armaniak produkuje się w 3 podregionach (apelacjach): Bas-Armagnac, Ténerèze, oraz Haut-Armagnac, które położone są administracyjnie w departamentach: Gers, Landes i Lot i Garonna. Od 2005 niestarzony tzw. biały armaniak (Blanche) posiada własną apelację. Armaniak jest produkowany przez ciągłą destylację białego wina w specjalnym destylatorze i następnie leżakowany w dębowych beczkach. Rejon Armagnac zdołał uniknąć zdominowania przez wielkie koncerny, jak się to stało w przypadku koniaku i szampana. Właściciele niewielkich winnic nadal produkują swoje trunki o niepowtarzalnym smaku i często wysokiej jakości. Producenci bez własnych urządzeń destylacyjnych wypożyczają na czas destylacji przenośne alembiki.

Winorośl

Uprawy zajmują między 4270 ha a około 6000 ha. Do produkcji armaniaku oficjalnie dopuszczono 10 szczepów winogron. Cztery z nich uważa się za najważniejsze:

Destylacja

Sok z winogron zebranych w październiku fermentuje naturalnie, bez jakichkolwiek dodatków. Powstające wino jest dość kwaśne (co wynika z cech używanych odmian), o stosunkowo słabym aromacie i niskoalkoholowe. Destylat otrzymuje się w procesie destylacji ciągłej w specjalnym, wykonanym w całości z miedzi alembiku. Został on opatentowany w 1918 roku przez Edouarda Adama i pomimo licznych ulepszeń i modyfikacji, zasada jego działania pozostała niezmieniona. W przeciwieństwie do koniaku wino do produkcji armaniaku destyluje się najczęściej tylko jeden raz, choć przepisy dopuszczają destylację dwukrotną. Destylat ma ok. 52–60% alkoholu. Termin destylacji ustalany jest odgórnie dla wszystkich producentów i upływa nie później niż 31 marca roku następującego po zbiorach.

Dojrzewanie

Natychmiast po destylacji armagnac jest umieszczany w 400-litrowych dębowych beczkach z miejscowego dębu. Beczki są składowane w piwnicach winnych o stałej temperaturze i wilgotności. Od tego momentu w winiaku zaczynają zachodzić procesy dojrzewania:

Winiak nabiera bursztynowego koloru, który później przechodzi w mahoniowy. Niekiedy, aby zapobiec dalszemu wchłanianiu garbników, co powoduje nadmierną cierpkość, przelewa się zawartość beczek do szklanych naczyń.

Gotowy armaniak

Minimalny poziom alkoholu w gotowym armaniaku ustalono na 40%. Armaniak jest sprzedawany w podziale na dwa rodzaje zależnie od składu i czasu leżakowania:

Gdy czas leżakowania jest dostatecznie długi, rozpoczyna się mieszanie: łączenie winiaków z różnych partii. Docelowa zawartość alkoholu może być osiągana przez stopniowe dodawanie „petites eaux”, czyli mieszanki wody destylowanej z armaniakiem. Dla potrzeb handlu przyjął się podział na trzy grupy wiekowe według czasu leżakowania najmłodszego winiaku w mieszance:

  • Three Stars albo „VS” – starzony przynajmniej 1,5 roku
  • VO (Very Old), VSOP (Very Superior Old Pale) albo Réserve – co najmniej 4,5 roku
  • Napoléon, Vieille Réserve lub X.O. – co najmniej 5,5 roku

Mieszankę, której najmłodszy winiak leżakował co najmniej 10 lat określa się jako „Hors d'âge”.

Roczniki, charakterystycznie dla armaniaku, odnoszą się wyłącznie do roku zbioru. Rozcieńczanie nie jest stosowane, ponieważ winiak dojrzewa w wilgotnych piwnicach (nie ma parowania wody) i jest sprzedawany, gdy poziom alkoholu spadnie do około 40–48%. Armaniak tego rodzaju nigdy nie jest młodszy niż 10 lat, a rok zbioru jest wyraźnie zaznaczony na etykiecie.

Wiek armaniaku określa się według momentu zabutelkowania.

Uwagi

  1. ↑ Nazwa standaryzowana według vivc.de

Przypisy

  1. ↑ Armaniak – zacny poprzednik koniaku. manager.money.pl. [dostęp 2013-06-29]. (pol.).
  2. Stuart Walton, Brian Glover: The Ultimate Encyclopedia of Wine, Beer, Spirits and Liqueurs. Hermes House, 1998. ISBN 978-1840380859. (ang.).
    1. 1 2 3 4 5 6 7 8 S. 400.
    2. ↑ S. 398.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Fiche „Armagnac”. 14 maja 2013. [dostęp 2013-06-29]. (fr.).
  4. 1 2 3 4 5 6 Jonathan P. Gilbert, Rachel Mills: Wine Regions of France. Londyn: Michelin Apa Publications, 2010, s. 445. ISBN 978-1-906261-81-8. (ang.).
  5. ↑ Sławomir Chrzczonowicz: Armaniak. cata.pl. [dostęp 2013-06-29]. (pol.).
  6. Tom Stevenson: The Sotheby's Wine Encyclopedia. Wyd. 4. Londyn: Dorling Kindersley, 2005. ISBN 0-7566-1324-8. (ang.).
    1. ↑ S. 55.
    2. ↑ S. 36.
    3. ↑ S. 39.
  7. ↑ Armaniak (Armagnac) – francuski winiak. open-bar.pl. [dostęp 2009-11-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-11-27)]. (pol.).
  8. 1 2 Armaniak (Armagnac) – francuski winiak. open-bar.pl. [dostęp 2011-04-15]. [zarchiwizowane z tego adresu (2011-02-05)]. (pol.).

Linki zewnętrzne