Artenimol

Artenimol
Nazewnictwo
	Nomenklatura systematyczna (IUPAC)
	(3R,5aS,6R,8aS,9R,10S,12R,12aR)dekahydro-3,6,9-trimetylo-3,12-epoksy-12H-pirano(4,3-j)-1,2-benzodioksepin-10-ol
	Inne nazwy i oznaczenia
	dihydroartemizynina, β-dihydroartemizynina, dihydroqinghaosu
	Ogólne informacje
Wzór Hilla	C15H24O5
Masa molowa	284,35 g/mol
	Identyfikacja
Numer CAS	71939-50-9
PubChem	3000518
DrugBank	DB11638
SMILES
	CC1CCC2C(C(OC3C24C1CCC(O3)(OO4)C)O)C
Właściwości
Temperatura topnienia	164–165 °C
Niebezpieczeństwa
	Globalnie zharmonizowany system; klasyfikacji i oznakowania chemikaliów
	Substancja nie jest klasyfikowana jako; niebezpieczna według kryteriów GHS.
	NFPA 704
	0 0 0
	Podobne związki
Podobne związki	artemeter
	Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą; stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
	Klasyfikacja medyczna
ATC	P01BE05 P01BF05
Farmakokinetyka
Okres półtrwania	1 h
Wiązanie z białkami osocza i tkanek	44–93%
Metabolizm	wątrobowy (UGT1A9, UGT2B7)
Uwagi terapeutyczne
Drogi podawania	doustna
	Więcej identyfikatorów i właściwości może znajdować się w Wikidanych

Artenimol (łac. artenimolum), inaczej dihydroartemizynina (łac. dihydroartemisininum) – wielofunkcyjny organiczny związek chemiczny, czynny metabolit artemizyniny, stosowany w leczeniu malarii w połączeniu z piperachiną.

Mechanizm działania

Artenimol jest aktywnym metabolitem artemizyniny i jej pochodnych i osiąga duże stężenia w zarażonych pasożytem erytrocytach. Wewnętrzny mostek nadtlenowy w cząsteczce artenimolu poprzez wytwarzanie rodników powoduje uszkodzenia błony komórkowej zarodźca poprzez hamowanie pompy wapniowej (Ca-ATPaza), zakłócenie transportu elektronów w mitochondriach oraz transportu białek.

Biodostępność artenimolu u chorych na malarię jest wyższa niż u zdrowych ochotników co może być powodowane przez uszkodzenie wątroby i związane z tym zmniejszenie efektu pierwszego przejścia.

Zastosowanie

Światowa Organizacja Zdrowia

Zgodnie z wytycznymi WHO artenimol powinien być stosowany z piperachiną w następujących wskazaniach:

niepowikłana malaria spowodowana zarodźcem sierpowatym (Plasmodium falciparum) oraz zarodźcem ruchliwym (Plasmodium vivax)
wydaje się być wysoce efektywna w leczeniu malarii spowodowanej zarodźcem owalnym (Plasmodium ovale), zarodźcem małpim (Plasmodium knowlesi) oraz zarodźcem pasmowym (Plasmodium malariae)
kontynuacja leczenia ciężkiej malarii

Unia Europejska

niepowikłana malaria, wywołana przez zarodźca sierpowatego, u dorosłych, młodzieży, dzieci i niemowląt w wieku od 6 miesięcy oraz masie ciała 5 kg i powyżej

Artenimol w połączeniu z piperachiną znajduje się na wzorcowej liście podstawowych leków Światowej Organizacji Zdrowia (WHO Model Lists of Essential Medicines) (2019).

Artenimol jest dopuszczony do obrotu w Polsce (2020).

Działania niepożądane

Artenimol w połączeniu z piperachiną może powodować następujące działania niepożądane u ponad 1% pacjentów: astenia, ból głowy, gorączka, niedokrwistość, tachykardia, wydłużenie odstępu QT.

Przypisy

↑ Artenimol, [w:] PubChem [online], United States National Library of Medicine, CID: 3000518 [dostęp 2020-11-09] (ang.).
↑ Artenimol, [w:] DrugBank [online], University of Alberta, DB11638 [dostęp 2020-11-09] (ang.).
↑ Artenimol [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, numer katalogowy: D7439 [dostęp 2020-11-09] .
↑ Safety Data Sheet. Dihydro Artemisinin, Santa Cruz Biotechnology, 19 maja 2016, SC--211332 [dostęp 2020-11-09] (ang.).
1 2 3 4 5 6 Jan Podlewski, Alicja Chwalibogowska-Podlewska: Encyklopedia Leki Współczesnej Terapii. Wyd. XXII. Warszawa: Medical Tribune Polska, 2019, s. 76-77. ISBN 978-83-951310-6-6.
1 2 3 4 5 Alfasigma S.p.A: Eurartesim 160 mg/20 mg tabletki powlekane. Charakterystyka Produktu Leczniczego. Europejska Agencja Leków, 2011. [dostęp 2020-11-09].
↑ Annex 5 Pharmacology of antimalarial drugs. W: Światowa Organizacja Zdrowia: Guidelines for the Treatment of Malaria. Wyd. 3. Genewa: 2015. [dostęp 2020-11-09].
↑ WHO Model List of Essential Medicines 21th List. Światowa Organizacja Zdrowia, 2019. [dostęp 2020-11-09]. (ang.).
↑ Obwieszczenie Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych z dnia 8 lipca 2020 r. w sprawie ogłoszenia Urzędowego Wykazu Produktów Leczniczych Dopuszczonych do Obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia, 2020-07-20. [dostęp 2020-11-09].

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.

[PubChem-1] Artenimol, [w:] PubChem [online], United States National Library of Medicine, CID: 3000518 [dostęp 2020-11-09] (ang.).

[DrugBank-2] Artenimol, [w:] DrugBank [online], University of Alberta, DB11638 [dostęp 2020-11-09] (ang.).

[SA-3] Artenimol [PDF], karta charakterystyki produktu Sigma-Aldrich, Merck, numer katalogowy: D7439 [dostęp 2020-11-09] .

[SCB-4] Safety Data Sheet. Dihydro Artemisinin, Santa Cruz Biotechnology, 19 maja 2016, SC--211332 [dostęp 2020-11-09] (ang.).

[Podlewscy-5] 1 2 3 4 5 6 Jan Podlewski, Alicja Chwalibogowska-Podlewska: Encyklopedia Leki Współczesnej Terapii. Wyd. XXII. Warszawa: Medical Tribune Polska, 2019, s. 76-77. ISBN 978-83-951310-6-6.

[Eurartesim-6] 1 2 3 4 5 Alfasigma S.p.A: Eurartesim 160 mg/20 mg tabletki powlekane. Charakterystyka Produktu Leczniczego. Europejska Agencja Leków, 2011. [dostęp 2020-11-09].

[Guidelines-7] Annex 5 Pharmacology of antimalarial drugs. W: Światowa Organizacja Zdrowia: Guidelines for the Treatment of Malaria. Wyd. 3. Genewa: 2015. [dostęp 2020-11-09].

[WHO_21-8] WHO Model List of Essential Medicines 21th List. Światowa Organizacja Zdrowia, 2019. [dostęp 2020-11-09]. (ang.).

[Wykaz_2020-9] Obwieszczenie Prezesa Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych z dnia 8 lipca 2020 r. w sprawie ogłoszenia Urzędowego Wykazu Produktów Leczniczych Dopuszczonych do Obrotu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Dziennik Urzędowy Ministra Zdrowia, 2020-07-20. [dostęp 2020-11-09].