Grenokit

Grenokit
	Właściwości chemiczne i fizyczne
Skład chemiczny	CdS
Twardość w skali Mohsa	3-3,5
Przełam	muszlowy
Łupliwość	wyraźna, doskonała
Układ krystalograficzny	heksagonalny
Właściwości mechaniczne	kruchy
Gęstość	4,9–5 g/cm³
	Właściwości optyczne
Barwa	żółta, pomarańczowa, brunatnoczerwona, czerwona, żółtozielona
Rysa	żółta, ceglastoczerwona, żółtopomarańczowa
Połysk	tłusty, żywiczny, diamentowy, metaliczny, matowy
	Multimedia w Wikimedia Commons

Grenokit, greenockit – rzadki minerał z gromady siarczków.

Nazwa upamiętnia Charlesa Murraya, lorda Greenock, który odkrył ten minerał w 1840 roku.

Właściwości

Zazwyczaj tworzy kryształy o pokroju krótkosłupowym, piramidalnym, słupowym, igiełkowym, tabliczkowym, płytkowym, są to formy hemimorficzne z przeważającym słupem pionowym (najczęściej są to słupy heksagonalne z jednej strony zakończone piramidą). Występuje w skupieniach zbitych, proszkowych, naciekowych. Tworzy naskorupienia, naloty, powłoki. Występuje w geodach i migdałach. Jest kruchy, przezroczysty lub prześwitujący. Na powierzchniach przełamu ma połysk tłusty bądź żywiczny, na ścianach kryształów zwykle diamentowy lub metaliczny, z kolei skupienia zbite ziemiste i proszkowe charakteryzują się matowym połyskiem. Odmiany zasobne w cynk w promieniach nadfioletowych ujawniają fluorescencję żółtopomarańczową lub żółtą. Rozpuszcza się w kwasie solnym. Jest izomorficzny z wurcytem.

Występowanie

Minerał wtórny pojawiający się w formie nalotów i powłok w strefie wietrzenia złóż kruszców cynku i ołowiu. Jest także produktem pożarów w kopalniach tych pierwiastków. Jako minerał pierwotny występuje w żyłach kruszcowych złóż siarczkowych. Współwystępuje ze sfalerytem, wurcytem, galeną. Spotykany jest w towarzystwie kalcytu, kwarcu, smithsonitu, prehnitu, zeolitów, wavelitu, realgaru, pirytu, markasytu.

Miejsca występowania: USA – Arkansas, Missouri, Kanada, Wielka Brytania, Czechy.

W Polsce bywa znajdowany w kopalniach cynku okolic Bytomia, Olkusza, w okolicach Kowar i Miedzianki (Rudawy Janowickie), w Górach Sowich, Sudetach i Masywie Śnieżnika.

Zastosowanie

Interesuje naukowców i kolekcjonerów
zawiera ok. 77,8% kadmu, przeważnie jest jednak go bardzo mało i nie ma praktycznego znaczenia.

Monokryształy siarczku kadmu aktywowane złotem, CdS(Ag), stosowane są jako scyntylator o długim czasie scyntylacji 10⁻⁴ sekundy i maksimum emisji na fali o długości 590 nm.

Wykorzystywany jest do produkcji złącza p-n w ogniwach fotowoltaicznych typu CIGS.

Przypisy

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Eligiusz Szełęg: Minerały i skały Polski. Multico Oficyna Wydawnicza, 2023, s. 50. ISBN 978-83-7073-816-7.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Jerzy Żaba: Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów. Wydawnictwa Videograf SA, 2024, s. 162-163. ISBN 978-83-8293-231-7.

Bibliografia

J.Parafiniuk – Minerały systematyczny katalog 2004 – TG „Spirifer” W-wa 2005
A.Bolewski – Mineralogia szczegółowa – Wyd.Geolog. 1965
A.Bolewski, A. Manecki – Mineralogia szczegółowa – Wyd. PAE. 1993
O. Medenbach, C. Sussieck – Fornefeld -Minerały – „Świat Książki” 1996
W. Schumann – Minerały świata – O. Wyd. „Alma – Press” 2003
Opis minerału na webmineral. [dostęp 2017-02-27].

Linki zewnętrzne

Grenokit na stronie Mindat.org (ang.)

[nazwa1-1] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Eligiusz Szełęg: Minerały i skały Polski. Multico Oficyna Wydawnicza, 2023, s. 50. ISBN 978-83-7073-816-7.

[nazwa5-2] 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Jerzy Żaba: Ilustrowana encyklopedia skał i minerałów. Wydawnictwa Videograf SA, 2024, s. 162-163. ISBN 978-83-8293-231-7.