Czy wiesz…

Z nowych i ostatnio rozbudowanych artykułów w Wikipedii:

…dlaczego największy na świecie tunel żeglowny (na zdjęciu) został wyłączony z eksploatacji?

…jakie były zalety edytora ezHTML?

…co znaleziono w odchodach rudawca orientalnego?

…że niemiecki U-Boot SM UB‑94 służył po I wojnie światowej we francuskiej flocie do 1935 roku?

…na czyje zlecenie Stanisław Mucha wykonał fotografię Bramy Śmierci w Auschwitz-Birkenau?

…z czego wykonano rzeźby aniołów podtrzymujących relikwiarz w Kościele św. Symeona w Zadarze? (na zdjęciu)

…która doktryna medyczna (błędnie) sprowadzała wszystkie choroby ogólne do jednej przyczyny: nieprawidłowego poziomu pobudzenia organizmu wywoływanego przez bodźce zewnętrzne?

Wydarzenia

Inwazja Rosji na Ukrainę • wojna Izraela z Hamasem • wojna Izraela i Stanów Zjednoczonych z Iranem

Navanethem Pillay

• Nagrodę im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii otrzymali Robert Hall i Michael Woodford za mikroekonomiczne podstawy stabilizacji makroekonomicznej (12 października)
• Pokojową Nagrodę Nobla otrzymała Navanethem Pillay za wysiłki na rzecz promowania pokoju i prawa międzynarodowego (na zdjęciu; 9 października)
• Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury otrzymała kanadyjska poetka Anne Carson za odważną i nowatorską twórczość, która w pełnym swobody dialogu z tradycją klasyczną stworzyła nowe formy dla literatury współczesnej (8 października)
• Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii otrzymali Henri B. Kagan i Kensō Soai za odkrycie efektów nieliniowych i autokatalizy w asymetrycznej syntezie organicznej (7 października)
• Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki otrzymał Francis Halzen za kluczowy wkład w powstanie IceCube Neutrino Observatory oraz odkrycie neutrin wysokiej energii pochodzenia astrofizycznego (6 października)
• Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny otrzymali Karl Deisseroth, Peter Hegemann i Georg Nagel za odkrycia dotyczące światłoczułych kanałów jonowych i optogenetyki (5 października)

Zmarli: RJ Mitte • Pierre Joliot • Eva Marie Saint • George Fenton • Jeffrey Archer • Cheikh Hamidou Kane • Anatolij Kaszpirowski • Biljana Plavšić

Rocznice

17 października: imieniny obchodzą m.in.: Andrzej, Ignacy i Seweryna
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:

Tadeusz Chciuk-Celt

Adam Michnik

• 1696 – urodził się królewicz August, jedyny syn polskiego króla Augusta II z saskiej dynastii Wettynów; w latach 1733–⁠1763 książę elektor Saksonii i król Polski
• 1821 – urodził się szkocki fotograf pracujący w USA Alexander Gardner
• 1856 – urodził się rosyjski geograf, oceanograf i kartograf Julij Szokalski
• 1916 – urodził się Tadeusz Chciuk-Celt (na fotografii), cichociemny, kurier ZWZ, redaktor i zastępca dyrektora Sekcji Polskiej RWE
• 1946 – urodził się polski dziennikarz, publicysta i polityk Adam Michnik (na fotografii)
• 2001 – palestyńscy terroryści zastrzelili w Jerozolimie emerytowanego izraelskiego generała Rechavama Ze’eviego, przywódcę prawicowej partii Moledet
  
  16 października • Kalendarium dzień po dniu • 18 października

Artykuł na Medal

Wyścig lotniczy z Londynu do Manchesteru w 1910 roku – pierwsza w Wielkiej Brytanii rywalizacja lotnicza na długim dystansie, polegająca na pokonaniu trasy z Londynu do Manchesteru maszyną cięższą od powietrza. Konkurs ogłoszony został w 1906 roku przez dziennik Daily Mail, który zaoferował nagrodę w wysokości 10 000 funtów. Lot z napędem mechanicznym był wówczas stosunkowo nowym wynalazkiem, a właściciele Daily Mail dążyli do stymulowania rozwoju branży lotniczej. W 1910 roku wyzwanie podjęło dwóch pilotów: Anglik Claude Grahame-White oraz Francuz Louis Paulhan, który zwyciężył. Wydarzenie to było pierwszym długodystansowym wyścigiem lotniczym zorganizowanym na terenie Anglii, pierwszym udokumentowanym nocnym startem maszyny cięższej od powietrza oraz pierwszym przylotem samolotu do Manchesteru spoza miasta. W kwietniu 1950 roku, w czterdziestą rocznicę pierwszego lotu, Paulhan powtórzył trasę, tym razem jako pasażer brytyjskiego myśliwca odrzutowego Gloster Meteor. Czytaj więcej…

Dobry Artykuł

Lista występów Rity Hayworth – w trwającej 38 lat karierze, Rita Hayworth występowała w filmach, radiu oraz telewizji. Zagrała w 61 produkcjach fabularnych. Była raz nominowana przez Hollywoodzkie Stowarzyszenie Prasy Zagranicznej do Złotego Globu. Uznawana za jedną z czołowych gwiazd filmowych w „Złotej Erze” amerykańskiej kinematografii. Jej pierwszym epizodem kinowym był występ taneczny w eksperymentalnej krótkometrażówce muzycznej La Fiesta z 1926 roku. Punktem zwrotnym była rola w dramacie przygodowym z elementami romantycznymi Tylko aniołowie mają skrzydła z 1939 roku. Film był kasowym sukcesem w box offisie. W pierwszej połowie lat 40. XX wieku rozwijała karierę w Hollywood, występując w produkcjach, w których miała okazję grać role o coraz większym znaczeniu. W historii kina zapisała się kreacją – z którą jest najbardziej utożsamiana – uwodzicielskiej femme fatale w filmie noir Gilda z 1946 roku. Tytułowa bohaterka utrwaliła jej wizerunek symbolu seksu, zaś film – mimo mieszanych recenzji – był kasowym sukcesem. Czytaj więcej…