Kolonai

Kolonai
Grekçe: αἱ Κολωναί
Latince: Colonae
Türkiye üzerinde Kolonai
Kolonai
Kolonai
Türkiye haritasındaki konumu
KonumAlemşah, Ezine, Çanakkale,
 Türkiye
BölgeTroas
Koordinatlar39°41′23″K 26°9′48″D / 39.68972°K 26.16333°D / 39.68972; 26.16333
TürYerleşim yeri
Tarihçe
KuruluşMÖ 7.yüzyıl
Sit ayrıntıları
Kolonai
antik kent, arkeolojik sit
ülkesiTürkiye Değiştir
içinde bulunduğu idari birimÇanakkale, Ezine Değiştir
konumuBiga Yarımadası Değiştir
konum koordinatları,  Değiştir

Kolonai (Grekçe: αἱ Κολωναί; Latince: Colonae), antik Anadolu'nun Troas bölgesinin güneybatısında yer alan bir Antik Yunan şehriydi. Günümüzde Çanakkale ilinin Ezine ilçesine bağlı Alemşah köyünün 3,3 km doğusunda, Beşiktepe adlı sahildeki bir tepede, güneyde Larisa ve kuzeyde Aleksandreia Troas'a yaklaşık eşit uzaklıkta olduğu tespit edilmiştir. Antik Yunancadaki adı, Doğu Akdeniz'de üzerlerinde tepeler bulunan burunlar için yaygın bir isim olan Grekçe: κολώνη (kolōnē), yani "tepe, tümsek" kelimesinin çoğul halidir. Troas'ın kuzeydoğusunda, Lampsakos'un yukarısındaki tepelerde yer alan Lampsacene Kolonai adlı yerleşimle karıştırılmamalıdır.

Tarih

Çömlek buluntuları, Kolonai'nin tarih öncesi çağlarda iskan edildiğini göstermektedir, ancak bu yerleşim dönemi ile Yunan dönemi arasında bir devamlılık olup olmadığı bilinmemektedir. MÖ 7. yüzyıldan itibaren sit alanında Yunan seramik malzemeleri ortaya çıkmaya başlamıştır ve bu, yerleşimin bir Yunan kolonisi olarak kuruluşunu işaret etmektedir. Kolonaili Daës'in yazı yazdığı dönemde (muhtemelen MÖ 4. yüzyıl), Kolonai sakinleri, kendi yerleşimlerinin Aiol Yunanları tarafından kurulduğuna inanıyorlardı. Midilli'nin de etnik olarak Aiol olması ve Kolonai'nin, MÖ 427'deki Midilli isyanının sona ermesinden sonra Atina'nın Midilli'den aldığı Aktean şehirlerinden biri olduğu göz önüne alındığında, Kolonai'nin Midilli tarafından kurulduğu ve daha sonra Midilli'nin kontrolüne girdiği muhtemeldir. Coğrafyacı Strabon'a ait bozuk bir pasaj, bunun yerine Kolonai'nin Tenedos'un (Bozcaada) peraiasına (karşı kıyıdaki bölgesi) ait olduğunu öne sürse de, günümüzde el yazmalarının aslında Kolonai'nin Lesbos'un (Midilli) peraiasına ait olduğunu belirttiği konusunda bir fikir birliği mevcuttur.

Klasik Antik Çağ'dan kalma yazılı kaynaklarda Kolonai'ye yapılan atıflar oldukça nadirdir. Spartalı general Pausanias, MÖ 478'de Byzantium'dan (İstanbul) kaçarak Kolonai'ye sığınmış olabilir; ancak Thukididis'in bahsettiği yerin bu Kolonai mi yoksa "Lampsacene" Kolonai mi olduğu belirsizdir. MÖ 427'de Midilli kontrolünden çıktıktan sonra Delos Birliği'nin bir parçası haline gelmiştir ve MÖ 425/424 yıllarında, komşusu Larisa'nın aynı yıl ödediği 3 talente kıyasla, nispeten küçük bir miktar olan 1.000 drahmi vergi ödediği kaydedilmiştir.

MÖ 399'da Kolonai, yerel yönetici Mania tarafından zorla Pers İmparatorluğu'na yeniden dahil edildi, ancak ertesi yıl Spartalı general Dercyllidas tarafından tekrar özgürleştirildi. MÖ 4. yüzyıl boyunca şehir, ön yüzünde Athena başı tasviri olan sikkeler basıyordu. Klasik dönem boyunca komşusu Larisa ile ilişkisi belirsizdir, ancak yarı bağımlılık ilişkisi olduğu düşünülmektedir. MÖ yaklaşık 310'da Kolonai'nin Aleksandreia Troas ile sinoikismos'a (birleşmeye) dahil olduğu ve bu noktada yerleşimin terk edildiği varsayılmaktadır.

Kolonaili Daës

Kolonai'nin yerel tarihçisi Daës (Grekçe: Δάης ὁ Κολωναεύς), Kolonai'den bilinen tek edebiyatçı figürdür. Yerel tarih yazarı olarak, en erken MÖ 5. yüzyılın sonlarına tarihlendirilebilir ve Kolonai vatandaşı olarak, kentin MÖ 310 civarında Aleksandreia Troas ile sinoikismos'a (birleşmeye) dahil olup terk edilmesinden önceki bir döneme ait olmalıdır. Bu nedenle en üretken döneminin muhtemelen MÖ 4. yüzyıl olduğu düşünülmektedir.

Augustus dönemi coğrafyacısı Strabon, Daës hakkında, Kolonai'nin tarihi üzerine olan eserinden kısa bir alıntı yaparak tek bilgi kaynağını sağlar: "Kolonaili Daës, Apollo Killaios tapınağının ilk olarak Yunanistan'dan yelken açan Aioller tarafından Kolonai'de kurulduğunu söyler".

Apollo Killaios kültü, güney Troas ve Midilli'ye özgü bir kült olup, ilk olarak Homeros'un İlyada'sında bahsedilmektedir. Tapınağın Aioller tarafından kurulduğuna dair bu atıf, hem MÖ 4. yüzyılda Kolonai sakinlerinin kendilerini etnik olarak Aiol kabul ettiğini hem de Daës'in eserinin kendi polislerinin (şehir devletlerinin) erken tarihiyle ilgili olduğunu göstermektedir. MÖ 4. yüzyıl Kolonai'sinin Aiol kimliği, sikkelerinin üzerindeki yazıtların Aiol lehçesinde yazılmış olmasıyla bağımsız olarak doğrulanmaktadır.

Kiknos

Yunan mitolojisinde, Truva Savaşı sırasında Kolonai'nin kralı Kiknos idi. Truva Savaşları'nın ilk gününde Akhilleus tarafından öldürülmüştür. Bu hikâye, İlyada'da geçmez, ancak İlyada'dan biraz daha sonra, MÖ 7. yüzyılın ikinci yarısında bestelendiği düşünülen Cypria adlı eserde yer alır.

Kiknos, Pindaros'un iki ayrı eserinde geçmektedir, bu da MÖ 5. yüzyılın başlarında bu mitin oldukça yaygın olduğunu düşündürmektedir. MÖ 1. yüzyılın ortalarında yaşamış tarihçi Diodorus Siculus, Kiknos hakkında, Kolonai'den çok da uzak olmayan bir ada olan Tenedos (Bozcaada) sakinlerine atfettiği bir hikâye anlatmıştır. Bu hikâyede, Kiknos'un oğlu Tennes, Tenedos'u kurmuş ve adaya kendi adını vermiştir. Kolonai'nin efsanevi kralı ile Tenedos'un kuruluşu arasındaki benzer bir bağlantı, iki yüzyıl sonra seyahat yazarı Pausanias tarafından da kurulmuştur.

Kaynakça

  1. ↑ Cook (1973) 216–17
  2. ↑ LSJ s.v. Grekçe: κολώνη; Apion ap. Apollodorus, Lexicon s. 102; Bürchner RE XI (1922) s.v. Kolona, Kolonai, Kolone, coll. 1109–10.
  3. ↑ Strabo 13.1.19, Flavius Arrianus, Anabasis Alexandri, 1.12.6. Cf. Bürchner RE XI (1922) s.v. Grekçe: αἱ Κολωναί (3) col. 1110, Ancak Bürchner, güney Troas'taki Kolonai için yazdığı pasajları, bağlam hatasına düşerek, "Lampsacene Kolonai" için de aynı şekilde tekrar etmektedir.
  4. ↑ Cook (1973) 218, 220
  5. ↑ Cook (1973) 217.
  6. ↑ Bknz., Kolonaili Daës.
  7. ↑ Carusi (2003) 35-7
  8. ↑ Cook (1973) s. 197-8, Carusi (2003) s. 36, Radt (2008) s. 497.
  9. ↑ Thukididis (1.131.1), Nepos (Pausanias 3.3) ve Themistoclis Epistulae (Hercher baskısı, 14) bakınız. "Lampsacene Kolonai" kesinlikle çok daha yakındır: yaklaşık 200 km'ye karşılık yaklaşık 290 km. Thukididis'in en güncel yorumcusu olan Simon Hornblower (diğer iki kaynak da ona dayanır), hiç sorgulamadan Larisa yakınlarındaki Kolonai'den bahsedildiğini varsaymaktadır (Hornblower, 1991, 217).
  10. ↑ IG I3 71.III.135 belgesinde Kolonai adı, yalnızca ilk harfi günümüze ulaştığı için restore edilmiştir. Kolonai'den, elimizde bulunan bir sonraki liste olan MÖ 422/421 tarihli listede (IG I3 77.IV.14-27) bahsedilmemektedir.
  11. ↑ Ksenofon Hellenika 3.1.13, 16, Diodorus Siculus 14.38.3
  12. ↑ Carusi (2003) 35-6
  13. ↑ Cook (1973) 220
  14. ↑ Schwartz (1901)
  15. ↑ Strabo 13.1.62 = K. Müller, Fragmenta Graecorum Historicorum IV.376
  16. ↑ Strabon (13.1.62), bu bölgedeki Killa veya Killaios olarak bilinen bir dizi kültü, nehri ve yeri listelemektedir. Bu konuyla ilgili olarak Homeros'un İlyada'sının 1. kitabının 38. dizesine de bakılabilir.
  17. ↑ Coin legend: Grekçe: ΚΟΛΟΝΑΩΝ (KOLONAŌN, 'of/belonging to Kolonai'). Dialect: Hodot (1990) 95-6. Coins (c. 400 - c. 310 BC): B.V. Head, Historia Numorum2 543, SNG Cop. Troas 276–81.
  18. ↑ Cypria in EGF, s.19.
  19. ↑ Pindaros, Olympians 2.82 (MÖ 476) ve Isthmian 5.39 (MÖ 478) adlı eserlerinde Kiknos'tan bahsetmektedir. Kiknos'un yenilmezliği için ise Sofokles (Poemenes, fr. 500), Aristoteles (Retorik 1396b17), Palaephatus (De Incredibilibus 11, 'Kyknos Üzerine'), Apollodorus (Bibliotheca 3.31), Ovidius (Metamorphoses 12.70-145) ve Tzetzes'in Lycophron (Alexandra 232) üzerine yazdığı yorumlara bakılabilir.
  20. ↑ Diodorus Siculus, Bibliotheke 5.83
  21. ↑ Pausanias 10.14.1-4

Literatür