Melampagos

Melampagos
Grekçe: Μελανπάγος
Türkiye üzerinde Melampagos
Melampagos
Melampagos
Türkiye haritasındaki konumu
KonumGöktepe, Menemen, İzmir,
 Türkiye
BölgeAiolis
Koordinatlar38°33′57″N 27°09′38″E / 38.5657°K 27.1606°D / 38.5657; 27.1606
TürYerleşim yeri
Sit ayrıntıları
Melampagos
polis, arkeolojik sit
ülkesiTürkiye Değiştir
içinde bulunduğu idari birimMenemen Değiştir
konum koordinatları Değiştir

Melampagos (Grekçe: Μελανπάγος), antik Aiolya'da yer alan bir kentti. Varlığı, Melampagos ile Herakleia arasındaki sınırları belirleyen MÖ 5. yüzyıla ait fermanlardaki epigrafik (yazıtsal) kanıtlarla doğrulanmıştır. Melampagos kelimesi Antik Grek dilinde, “kara kaya”, “siyah tepe” veya “karanlık kayalık” anlamına gelmektedir.

Yerleşim yeri günümüzde, İzmir ili Karşıyaka ilçesi Yamanlar Dağı ile Gökkaya denilen sivri tepeye yaslanan düzlükte bulunmaktadır. Konum olarak Menemen'e bağlı Göktepe köyü sınırları içinde bulunur.

Arkeolojik ve epigrafik bulgular

Bölgedeki yüzeysel araştırmalara göre, Melampagos yerleşiminin varlığı MÖ 5. yüzyıla ait epigrafik kanıtlar ve MÖ 130 yılı civarına tarihlenen Helenistik Geç Dönem / Roma Dönemi başı seramik buluntularıyla desteklenmektedir. Yerleşimin Menemen'e bağlı Göktepe köyü sınırları içinde bulunan bir sınır taşı, kentin bölgesel sınırlarına dair somut bir kanıt sunmaktadır. Alandaki en eski arkeolojik bulgu ise, MÖ 600'lü yıllara tarihlendirilebilen bir tapınak yapısına ait olan antefiks parçasıdır.

Melampagos'un akropolisi, doğal bir kaya çıkıntısı olan Gökkaya'ya yaslanmıştır. Akropolis surları, dikdörtgen ve kare blok taşlardan inşa edilmiş olup, güneyindeki sivriltilmiş kulelerle takviye edilmiştir. Yerleşimin, akropolisin dışında da devam ettiği düşünülmektedir.

Antik kaynaklara göre, Melampagos'un hiçbir zaman bir polis (şehir devleti) büyüklüğüne ulaşamadığı belirtilmektedir. Kurulduğu dönemde, Aiol kentlerinden Smyrna'ya doğru Lidyalılar üzerinden gelen tehditlere karşı bir savunma amacıyla kurulduğu düşünülmektedir. Bu özelliğiyle Melampagos, bir kentten ziyade stratejik bir üs veya ileri karakol işlevi görmüş olabilir.

Kaynakça

  1. ↑ Mogens Herman Hansen & Thomas Heine Nielsen (2004). "Aeolis and Southwestern Mysia". An inventory of archaic and classical poleis. New York: Oxford University Press. s. 1046. ISBN 0-19-814099-1.
  2. 1 2 3 4 Doğer, Ersin (1998). İlk iskanlardan Yunan işgaline kadar Menemen (ya da Tarhaniyat) tarihi. Sergi Yayınevi. ISBN 978-975-372-017-5.
  3. ↑ Richard Talbert, (Ed.) (2000). Barrington Atlas of the Greek and Roman World. Princeton University Press. s. 56 ve dizin notları eşlik ediyor. ISBN 978-0-691-03169-9.
  4. ↑ Lund Üniversitesi. Digital Atlas of the Roman Empire.
  5. ↑ Umar, Bilge. "Ailois". İnkılap Kitabevi. ISBN 9789751017147. 10 Kasım 2025 tarihinde kaynağından arşivlendi. Erişim tarihi: 9 Eylül 2025.