1869

Dit artikel gaat over het jaartal 1869. Voor het computerspel, zie 1869 (computerspel).

1869
Eeuwen:	18e eeuw · 19e eeuw · 20e eeuw
Decennia:	1850-1859 · 1860-1869 · 1870-1879
Jaren:	<< · < · 1868 · 1869 · 1870 · > · >>
Jaartelling in verschillende culturen
Ab urbe condita:		2622 MMDCXXII
Armeense jaartelling:		1318 – 1319 ԹՎ ՌՅԺԸ – ՌՅԺԹ
Chinese jaartelling:		4565 – 4566 乙辰 – 丙巳
Christelijke jaartelling:		1869 MDCCCLXIX
Ethiopische jaartelling:		1861 – 1862
Hebreeuwse jaartelling:		5629 – 5630
Hindoekalenders:
- Vikram Samvat		1924 – 1925
- Shaka Samvat		1791 – 1792
- Kali yuga		4970 – 4971
Iraanse jaartelling:		1247 – 1248 ۱۲۴۷ – ۱۲۴۸
Islamitische jaartelling:		1285 – 1286 ١٢٨٦ – ١٢٨٥
Maçonnieke jaartelling:		5868 – 5869
1869 naar onderwerp
Lijst van landen
Juliaanse kalender van 1869
Gregoriaanse kalender van 1869

Het jaar 1869 is het 69e jaar in de 19e eeuw volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

februari

• 5 - Twee Engelse mijnwerkers vinden bij het Australische plaatsje Dunolly de grootste goudklomp uit de geschiedenis: 72 kilo.
• 17 - Dmitri Mendelejev stelt het periodiek systeem samen.
• 18 - Eerste complete uitvoering van Ein deutsches Requiem door Johannes Brahms.
• 23 - De Belgische koning Leopold II ondertekent de wet betreffende de overdracht van geconcedeerde spoorwegen, wat aanleiding geeft tot de Belgische spoorwegenkwestie, een diplomatiek conflict met Frankrijk.

maart

• 22 - Ingebruikname van het houtdok in de haven van Antwerpen.

april

• 6 - Celluloid wordt als eerste plastic gepatenteerd.
• 7 - De Nederlandse Landmacht krijgt een Regiment Geneeskundige Troepen.
• 7 - In Nederland worden oude benamingen van maten, waaronder het pond en de el, afgeschaft en vervangen door de decimale aanduidingen, zoals kilogram en meter.
• 9 - De Hudson Bay Company draagt haar territoriale rechten over aan de Canadese Confederatie.
• 11 - De eerste wielerkoers op Belgische bodem vindt plaats in Gent.

mei

• 1 - De eerste paardentramlijn in België wordt geopend in Brussel tussen het Ter Kamerenbos en de Naamsepoort.
• 1 - In de kolonie Curaçao en Onderhorigheden worden het Nederlands Burgerlijk Wetboek en de Code Pénal van kracht, en wordt een Hof van Justitie ingesteld.
• 10 - In Utah wordt de Transcontinental Railroad voltooid – de spoorlijn tussen de oost- en de westkust van de Verenigde Staten.
• 14 - In Frankrijk wordt het Programma van Belleville gepubliceerd.
• 24 - Begin van de geografische expeditie van 1869, een tocht van drie maanden op de Green River en de Colorado.

juli

• 1 - In Nederland wordt het dagbladzegel afgeschaft. Kranten worden de helft goedkoper en dus voor een groot publiek bereikbaar. In plaats van het dagbladzegel voert minister Van Bosse een accijns op gedestilleerde drank in.
• 12 - Interpellatie van de 116 volksvertegenwoordigers in Frankrijk, waarbij leden van het Wetgevend Lichaam een oproep doen aan keizer Napoleon III om democratische hervormingen door te voeren.
• 17 - In Frankrijk komt de regering-Bonaparte IV aan de macht.

augustus

• 21 - De alpinist Paul Grohmann beklimt als eerste de Grosse Zinne in de Dolomieten, Zuid-Tirol.

september

• 5 - Begin bouw van het quasi-middeleeuwse Slot Neuschwanstein, in opdracht van koning Ludwig II van Beieren.
• 24 - Beurskrach in New York ten gevolge van goudspeculaties. Deze dag gaat de geschiedenis in als Black Friday.
• 30 - De Stadsschouwburg Brugge opent haar deuren met de voorstelling van Les mousquetaires de la reine.

oktober

• 1 - De Duitse posterijen voeren als eerste de briefkaart in. Andere landen, waaronder België en Nederland, volgen snel.
• 31 - Officiële opening van de spoorlijn Waardenburg-Hedel door de Staat der Nederlanden, exploitant is de Maatschappij tot Exploitatie van Staatsspoorwegen. De treinen gaan rijden op 1 november.

november

• 3 - Het Fort Bijlmer schuift tien maanden na de oplevering langzaam achterwaarts van de paalfundering en deels in de gracht. Het gebouw is onherstelbaar beschadigd.
• 4 - In Engeland verschijnt het eerste nummer van het wetenschappelijk weekblad Nature.
• 5 - Door de Italiaanse rederij Rubattino wordt voor 8.100 Maria Theresia-daalders een stuk land van 6 bij 6 kilometer aan de baai van Assab aangekocht om er een haven en kolenstation te stichten. Het is het begin van de Italiaanse aanwezigheid in Oost-Afrika
• 17 - Het Suezkanaal wordt feestelijk geopend.
• 17 Oprichting van de Twentse firma Jansen & Tilanus die tricot voor ondergoed gaat maken in haar stoomweverij.

december

• 1 - Oprichting in Utrecht van het St. Bernulphusgilde, dat de kerkelijke kunst en architectuur wil bevorderen.
• 8 - In Rome opent paus Pius IX het Eerste Vaticaans Concilie.
• 10 - De Amerikaanse staat Wyoming voert als eerste land ter wereld het vrouwenkiesrecht in.
• 28 - De Amerikaan William Finley Semple krijgt octrooi op kauwgom.

zonder datum

• Zénobe Gramme, een Belgische elektro-ingenieur vindt de dynamo uit.
• Charles Woeste richt het Verbond van Katholieke Kringen op. Dit is een reactie op het toenemende antiklerikalisme van de Belgische liberalen.
• Zowel in de Tunesische hoofdstad Tunis als op het eiland Djerba, vinden dit jaar pogroms tegen Joden plaats. Hierbij vallen respectievelijk 17 en 18 doden.

Muziek

• 11 februari: eerste uitvoering van Troubadouren van Halfdan Kjerulf
• 18 april: eerste uitvoering van Kalanus van Niels Gade
• 5 juni: waarschijnlijk enige uitvoering van Andante quasi allegretto van Agathe Backer-Grøndahl
• 22 september: De opera Das Rheingold van Richard Wagner, bedoeld als eerste deel van een cyclus Ring des Nibelungen, wordt tegen de zin van de componist uitgevoerd in München.
• 10 december: eerste uitvoering van Les brigands van Jacques Offenbach

Literatuur

• Victor Hugo schrijft L'Homme qui rit

Beeldende kunst

• 
  La Grenouillère (1869), Claude Monet, Metropolitan Museum
• 
  De dame met de handschoen (1869), Carolus-Duran, Musée d'Orsay

Bouwkunst

• 
  Nekummermolen, Maastricht (1869)

Geboren

Overleden

januari

• 9 - Paul Huet (65), Frans kunstschilder
• 22 - Kroonprins Leopold van België (9)

februari

• 13 - Robert Braithwaite Martineau (43), Engels kunstschilder
• 27 - Joost Hiddes Halbertsma (79), Nederlands schrijver en dominee
• 28 - Alphonse de Lamartine (78), Frans dichter en staatsman

maart

• 8 - Hector Berlioz (65), Frans componist

april

• 20 - Carl Loewe (72), Duits componist, organist, pianist en zanger
• 29 - Marie-Amélie Cogniet (71), Frans kunstschilder

mei

• 25 - Charles Fremantle (68), Brits marineofficier waarnaar de West-Australische havenstad Fremantle is vernoemd

augustus

• 1 - Alexine Tinne (33), Nederlands ontdekkingsreizigster

september

• 26 - Frederick Bakewell (68), Engels natuurkundige en uitvinder

oktober

• 8 - Franklin Pierce (64), veertiende president van de Verenigde Staten
• 13 - Charles Augustin Sainte-Beuve (64), Frans schrijver en criticus

december

• 19 - Eugène Mage (32), Frans marineofficier en ontdekkingsreiziger

Weerextremen in België

• 31 januari: hoogste maximumtemperatuur ooit op deze dag: 13,3 °C.
• 1 februari: hoogste etmaalgemiddelde temperatuur ooit op deze dag: 11,5 °C.
• augustus: augustus met hoogste luchtdruk: 1020,9 hPa (normaal 1015,7 hPa).

Bron: KMI Gegevens Ukkel 1901-2003 met aanvullingen

Zie de categorie 1869 van Wikimedia Commons voor mediabestanden over dit onderwerp.