Leki beta-adrenolityczne
Działanie
Ich działanie związane jest z zablokowaniem receptora β-adrenergicznego, co powoduje następujące efekty biologiczne:
- w obrębie serca – zmniejszenie częstości akcji serca (efekt chronotropowy ujemny), spadek przewodnictwa przedsionkowo-komorowego (efekt dromotropowy ujemny), obniżenie kurczliwości mięśnia komór (efekt inotropowy ujemny) i zmniejszenie objętości wyrzutowej i minutowej serca, zmniejszenie zużycia tlenu przez mięsień sercowy, zwiększenie przepływu wieńcowego i poprawa odżywienia mięśnia sercowego poprzez wydłużenie rozkurczu (efekt luzytropowy ujemny)
- w obrębie naczyń krwionośnych – skurcz naczyń i zwiększenie oporu obwodowego
- w obrębie mięśni gładkich narządów wewnętrznych – skurcz (np. oskrzeli)
- w układzie RAA – hamują wydzielanie reniny i w konsekwencji obniżają ciśnienie krwi
- w oku: obniżają ciśnienie śródgałkowe.
Wyniki badań przedstawione podczas konferencji European Breast Cancer Conference 2010 wskazują, że leki β-adrenolityczne zapobiegają również tworzeniu się przerzutów raka sutka.
Poszczególne leki z tej grupy różnią się:
- selektywnością wpływu na receptory β2 i β1-adrenergiczne – wpływa to na częstość występowania działań niepożądanych; leki nieselektywne mogą powodować skurcz oskrzeli
- wewnętrzną aktywnością β-adrenergiczną (ISA); leki mające tę właściwość są mniej niebezpieczne – po przedawkowaniu nie dojdzie do całkowitej blokady serca, gdyż w niewielkim stopniu będą one pobudzały serce do skurczu
- działaniem chinidynopodobnym; leki o działaniu chinidynopodobnym wykazują słabe właściwości antyarytmiczne oraz znieczulające (mogą maskować bóle wieńcowe).
Działania niepożądane
- układ krążenia − bradykardia (zwolnienie rytmu serca), niewydolność krążenia, blok przedsionkowo-komorowy, hipotensja (nadmierne obniżenie ciśnienia), ziębnięcie dłoni i stóp
- ośrodkowy układ nerwowy − oszołomienie, depresja, zaburzenia widzenia, halucynacje, nietypowe sny, problemy z pamięcią
- przewód pokarmowy − nudności, wymioty, bóle brzucha, biegunka lub zaparcie
- układ oddechowy − zaostrzenie przebiegu lub prowokacja napadu astmy oskrzelowej
- u niektórych chorych przejściowa impotencja
- diabetogenność (potwierdzona w polskim badaniu Screen-Pol). Jako substancje zmniejszające wydzielanie insuliny, leki blokujące receptory β-adrenergiczne mogą również zwiększać zapotrzebowanie na leki stymulujące wydzielanie insuliny lub pogarszać ich skuteczność. W neuropatii sercowo-naczyniowej w przebiegu cukrzycy β-blokery mogą, przez blokadę współczulną, zwiększać stopień „odnerwienia” układu krążenia i zmniejszać jego adaptację do stresu; mogą wreszcie maskować objawy adrenergiczne hipoglikemii.
Leki należące do tej grupy
- nieselektywne (blokujące receptory β1 i β2-adrenergiczne): oksprenolol, metypranolol, pindolol, propranolol, sotalol, tymolol, nadolol, alprenolol, karteolol
- selektywne (blokujące tylko receptory β1-adrenergiczne): metoprolol, atenolol, celiprolol, acebutolol, betaksolol, bisoprolol, esmolol, nebiwolol
- leki alfa- i beta-adrenolityczne: labetalol, karwedilol