Historia
Wieś starosłowiańska o układzie rozwiniętej w formie piórkowatej wsi ze skrzyżowaniem w środku, będącej pierwotnie osadą majątkową. Najpóźniej w 1352 r. uzyskała lokację na prawie niemieckim. W 1358 r. znajdował się wolny folwark o powierzchni 4 łanów, którego właścicielem był Johann Senicz. Sama zaś wieś należała do klasztoru św. Macieja we Wrocławiu, należącego do zakonu Krzyżowców z Czerwoną Gwiazdą, do czasu sekularyzacji dóbr zakonnych w 1810 r.. W 1783 r. wolny majątek we wsi należał do Gottlieba Sommera. Po sekularyzacji dóbr zakonnych w 1810 r. wieś należała do urzędu domenalnego (Domainen-Amt) w Kotowicach (Kottwitz), a w 1830 r. majątek we wsi należał do Friedricha Wilhelma Freege.
W 1842 r. wieś została połączona linią kolejową z Wrocławiem i Oławą, która była pierwszą linią kolejową na terenie współczesnej Polski. W 1845 r. wieś była częścią wsi Baruszowice (Baumgarten), będącej obecnie częścią Oławy. Od 1856 r. wolny majątek we wsi należał do rodziny Neugebauer, w 1894 r. majątek należał do fabrykanta Karla Neugebauera z Wrocławia, a w 1937 r. do Richarda Neugebauera.
We wsi w latach 2004-2006 istniał klub piłki nożnej Orzeł Lizawice, który w sezonie 2005/06 brał udział w meczach klasy B w grupie Wrocław VII.
Nazewnictwo
W ciągu swojego istnienia Lizawice nosiły następujące nazwy:
- 1342 r: Lyzalicz
- 1387 r: Leysewitz
- 1783 r: Leisewiz
- do 1945 r.: Leisewitz (niemiecka nazwa wsi)
- czerwiec-sierpień 1945 r: Lizalice (nazwa nadana po ustanowieniu administracji polskiej)
- 1945-1947 r: Licajce
- od 1947 r.: Lizawice (obecna nazwa wsi)
Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku, wydanym we Wrocławiu w 1888 r., zaliczał niemiecką nazwę wsi "Leisewitz" do grupy nazw wsi wywodzących się od nazw rodzaju terenu i ukształtowania lokalnego krajobrazu. Adamy podawał starosłowiańskie nazwy wsi „Ligawica” i „Lyzalicz” oraz ich znaczenie w języku niemieckim jako "Lehmiger Moorboden".
Gospodarka
W 1358 r. we wsi znajdował się folwark. W 1819 r. we wsi znajdowała się kuźnia. W 1830 r. oprócz pałacu rodowego we wsi znajdowały się folwark, gorzelnia i młyn z wiatrakiem. W połowie XIX w. we wsi znajdowały się folwark, gorzelnia, karczma i kuźnia. W 1845 r. odnotowano we wsi hodowlę 700 owiec merynosów i 55 sztuk bydła, a także uprawę rzepaku.
W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 300 ha, z czego pola uprawne stanowiły 262 ha, łąki 19 ha, a lasy 0,4 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 25,85 marek niemieckich za hektar pola, 23,50 marek za hektar łąki i 9,40 marek za hektar lasu. W 1931 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 247,6 ha, a dochód netto z podatku gruntowego wynosił 25,95 reichsmarek za hektar. We wsi znajdowała się od 1842 r. stacja kolejowa.
W okresie PRL-u i do 1993 r. we wsi znajdował się zakład rolny, należący do jednostki w Teodorowie będącej częścią państwowego gospodarstwa rolnego w Polwicy.
W 2004 r. stacja kolejowa w Lizawicach w wyniku modernizacji linii kolejowej Wrocław-Opole została zdegradowana do rangi przystanku kolejowego. Zlikwidowano trzy dodatkowe tory oraz bocznicę na zlikwidowane lotnisko wojskowe w Oławie, a dotychczasowy dworzec z kasą biletową i poczekalnią został przekształcony w dom mieszkalny. W 2009 r. we wsi powstała podstacja trakcyjna, umożliwiająca pociągom na odcinku linii kolejowej Wrocław-Oława osiągnięcie prędkości do 160 km/h. W 2013 r. we wsi znajdowała się stadnina koni.
Teraźniejszość
Wieś posiada sieć wodociągową i jest skanalizowana.
We wsi funkcjonuje klub tenisa stołowego Orzeł Lizawice, który w sezonie 2024/25 rozgrywał mecze w II lidze dolnośląsko-lubuskiej, zajmując piąte miejsce w rankingu, a w sezonie 2026/27 uczestniczył w rozgrywkach I ligi.
We wsi znajduje się też boisko, a także świetlica wiejska.
Demografia
W 1819 r. w Lizawicach mieszkało 105 osób, w 1830 r. 119 osób, w 1845 r. 139 osób, w 1871 r. 252 osoby, w 1885 r. 219 osób i w 1895 r. 235 osób. W 1905 r. we wsi mieszkały 294 osoby, w 1925 r. 326 osób, w 1935 r. 292 osoby, a w 1939 r. 275 osób. W 2001 r. w Lizawicach mieszkały 153 osoby, w 2011 r. 159 osób, w 2021 r. 167 osób, a w 2025 r. 160 osób.
W 1925 r. na 326 mieszkańców wsi 169 było mężczyznami, a 157 kobietami. We wsi mieszkało 201 ewangelików i 125 katolików. Ewangelicy należeli do zboru w Marszowicach (Marschwitz), a katolicy do parafii w Sobocisku (Zottwitz).
50°58′25″N 17°12′55″E/50,973611 17,215278
