| wieś | |
Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Niwniku | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Wysokość |
170 m n.p.m. |
| Liczba ludności (III 2011) |
177 |
| Strefa numeracyjna |
071 |
| Kod pocztowy |
55-200 |
| Tablice rejestracyjne |
DOA |
| SIMC |
0879529 |
Położenie na mapie gminy wiejskiej Oława | |
Położenie na mapie Polski | |
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego | |
Położenie na mapie powiatu oławskiego | |
Niwnik (niem. Niefnig, w latach 1937–1945 Kresseheim) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Oława.
Wieś znajduje się 6 kilometrów od Oławy. Powierzchnia wsi wynosi 342,23 ha.
W okresie pruskim wieś należała do gminy z siedzibą w Bolechowie (Bulchau), tam też znajdował się urząd stanu cywilnego właściwy wsi. Od 1905 r. wieś znajdowała się na terenie gminy (Amtsbezirk) z siedzibą w Jakubowicach (Jakobine), gdzie znajdował się też urząd stanu cywilnego właściwy Niwnikowi. Od 1816 r. wieś znajdowała się na terenie powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk, a od 1919 r. na terenie wyodrębnionej prowincji Dolny Śląsk.
Po ustanowieniu administracji polskiej Niwnik w latach 1945-1954 należał do gminy Polwica. W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Niwnik (w 1959 r. siedziba gromady została przeniesiona do Godzinowic). Po zniesieniu gromady Niwnik wieś należała w latach 1960–1968 do gromady Godzinowice. W latach 1968–1972 Niwnik znajdował się na terenie gromady Godzikowice. Od 1973 r. wieś należy do gminy wiejskiej Oława. Do 1975 r. wieś znajdowała się na terenie powiatu oławskiego województwa wrocławskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 podlegała urzędowi rejonowemu w Oławie.
Sołectwo Niwnik jest jednostką pomocniczą gminy wiejskiej Oława.
Wieś o układzie owalnicy w formie skróconej z ledwo widocznym nawsiem. W 1250 r. otrzymała lokację na prawie niemieckim, a w tym samym roku należała do proboszcza katedry we Wrocławiu Konrada. Wieś zasiedlona została przez kolonistów z Frankonii i Turyngii. W 1350 r. Niwnik należał do kapituły katedralnej we Wrocławiu, do której należał do czasu sekularyzacji dóbr kościelnych na początku XIX w.. 11 kwietnia 1352 r. książę legnicki zrzekł się praw do Niwnika (jak też i Osieka). 7 grudnia tego samego roku jednak bracia Wenzel i Ludwik odebrali Kościołowi katolickiemu obydwie wsie i przekształcili je w swoje prywatne dobra. W 1363 r. Niwnik ponownie stał się własnością kapituły katedralnej we Wrocławiu.
W 1609 r. wieś miała powierzchnię 17 1/2 łana. W 1819 r. wieś należała do urzędu domenalnego (Domainen-Amt) w Kotowicach (Kottwitz), a od 1830 r. do pruskiego urzędu królewskiego w Oławie. W 1845 r. we wsi jest wspomniana szkoła katolicka i kaplica (Betkapelle). W 1891 r. we wsi powstała parafia katolicka w wyniku podziału terytorialnego parafii katolickiej w Osieku. Od 1893 roku we wsi znajdował się kościół katolicki, wybudowany w latach 1893-1896 w stylu neoromańskim. W 1895 r. wybudowana została plebania.
1 lutego 1937 r. władze nazistowskie Niemiec zmieniły nazwę wsi z Niefnig na Kresseheim.
W latach 1982-1992 wieś była znana jako miejsce startu pielgrzymek parafialnych na Kresy Wschodnie, inicjowanych przez proboszcza parafii w Niwniku Stanisława Dragułę. W 2009 r. we wsi znajdowała się siłownia, mieszcząca się w budynku dawnej szkoły.
W ciągu swojego istnienia Niwnik posiadał następujące nazwy:
Nazwa miejscowości „Niwnik” wywodzi się od staropolskiego słowa „niwa”, oznaczającego nowe miejsca przeznaczone pod uprawę rolną.
Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku, wydanym we Wrocławiu w 1888 r., zalicza niemiecką nazwę wsi "Niefnig" do grupy nazw miejscowości wywodzących się od ukształtowania terenu i rodzaju lokalnego krajobrazu. Adamy wymieniał starosłowiańską nazwę wsi „Niewienice” oraz znaczenie tej nazwy w języku niemieckim jako Ackerland. Flur.
W 1783 r. odnotowano we wsi uprawę tytoniu. W 1819 r. we wsi znajdowała się karczma i kuźnia. W połowie XIX w. we wsi znajdowały się, oprócz karczmy, 17 przędzalni lnu, 6 zakładów rzemieślniczych i jeden sklep odzieżowy. W 1830 r. odnotowano roczną produkcję lnu we wsi na poziomie 4 funtów (2 kilogramów). W 1845 r. odnotowano hodowlę 540 owiec, uprawę tytoniu i lnu oraz działalność pszczelarską. W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 322 ha, z czego pola uprawne stanowią 260 ha, łąki 44 ha, a lasy 4 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 34,86 marek niemieckich za hektar pola, 18,41 marek za hektar łąki i 9,40 marek za hektar lasu. W 1931 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 323,4 ha, a dochód netto z podatku gruntowego 31,94 reichsmarek za hektar. Najbliższa wsi stacja kolejowa znajdowała się w Godzinowicach (Giesdorf), a także w Oławie (Ohlau).
Wieś posiad sieć wodociągową, lecz nie jest skanalizowana. We wsi znajduje się też staw przeciwpożarowy.
Wieś jest siedzibą parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa będącej częścią dekanatu Oława archidiecezji wrocławskiej. Parafia została erygowana w 1891 r. We wsi znajduje się kościół parafialny pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa oraz cmentarz parafialny.
We wsi znajduje się od 2023 r. siłownia zewnętrzna. We wsi znajduje się również świetlica wiejska.
Według wykazu zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie wsi znajdują się następujące zabytki:
W 1783 r. wieś zamieszkiwało 214 osób. W 1819 r. było to 251 osób, w 1830 r. 270 osób, w 1845 r. 284 osoby, w 1871 r. 344 osoby, w 1885 r. 270 osób, a w 1895 r. 251 osób. W 1905 r. Niwnik miał 239 mieszkańców, w 1925 r. 191 mieszkańców, w 1935 r. 221 mieszkańców, a cztery lata później też 221 mieszkańców. W 2001 r. w Niwniku mieszkało 179 osób, w 2011 r. 177 osób, w 2021 r. 190 osób, a w 2025 r. 184 osoby.
W 1925 r. na 191 mieszkańców wsi 86 było mężczyznami, a 105 kobietami. We wsi mieszkało 166 katolików i 24 ewangelików. Katolicy należeli do 1893 r. do parafii w Osieku (Hennersdorf), a od 1893 r. mieli własną parafię w Niwniku (Niefnig, później Kresseheim). Ewangelicy natomiast należeli do zboru w Brzezimierzu (Wüstebriese).
