Niwnik

Niwnik
wieś
Ilustracja
Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Niwniku
Państwo

 Polska

Województwo

 dolnośląskie

Powiat

oławski

Gmina

Oława

Liczba ludności (III 2011)

177

Strefa numeracyjna

071

Kod pocztowy

55-200

Tablice rejestracyjne

DOA

SIMC

0879529

Położenie na mapie gminy wiejskiej Oława
Mapa konturowa gminy wiejskiej Oława, po lewej znajduje się punkt z opisem „Niwnik”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Niwnik”
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa konturowa województwa dolnośląskiego, po prawej znajduje się punkt z opisem „Niwnik”
Położenie na mapie powiatu oławskiego
Mapa konturowa powiatu oławskiego, blisko centrum po lewej na dole znajduje się punkt z opisem „Niwnik”
Ziemia50°54′17″N 17°14′50″E/50,904722 17,247222
Multimedia w Wikimedia Commons

Niwnik (niem. Niefnig, w latach 1937–1945 Kresseheim) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Oława.

Wieś znajduje się 6 kilometrów od Oławy. Powierzchnia wsi wynosi 342,23 ha.

Podział administracyjny

W okresie pruskim wieś należała do gminy z siedzibą w Bolechowie (Bulchau), tam też znajdował się urząd stanu cywilnego właściwy wsi. Od 1905 r. wieś znajdowała się na terenie gminy (Amtsbezirk) z siedzibą w Jakubowicach (Jakobine), gdzie znajdował się też urząd stanu cywilnego właściwy Niwnikowi. Od 1816 r. wieś znajdowała się na terenie powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk, a od 1919 r. na terenie wyodrębnionej prowincji Dolny Śląsk.

Po ustanowieniu administracji polskiej Niwnik w latach 1945-1954 należał do gminy Polwica. W latach 1954–1959 wieś należała i była siedzibą władz gromady Niwnik (w 1959 r. siedziba gromady została przeniesiona do Godzinowic). Po zniesieniu gromady Niwnik wieś należała w latach 1960–1968 do gromady Godzinowice. W latach 1968–1972 Niwnik znajdował się na terenie gromady Godzikowice. Od 1973 r. wieś należy do gminy wiejskiej Oława. Do 1975 r. wieś znajdowała się na terenie powiatu oławskiego województwa wrocławskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 podlegała urzędowi rejonowemu w Oławie.

Sołectwo Niwnik jest jednostką pomocniczą gminy wiejskiej Oława.

Historia

Wieś o układzie owalnicy w formie skróconej z ledwo widocznym nawsiem. W 1250 r. otrzymała lokację na prawie niemieckim, a w tym samym roku należała do proboszcza katedry we Wrocławiu Konrada. Wieś zasiedlona została przez kolonistów z Frankonii i Turyngii. W 1350 r. Niwnik należał do kapituły katedralnej we Wrocławiu, do której należał do czasu sekularyzacji dóbr kościelnych na początku XIX w.. 11 kwietnia 1352 r. książę legnicki zrzekł się praw do Niwnika (jak też i Osieka). 7 grudnia tego samego roku jednak bracia Wenzel i Ludwik odebrali Kościołowi katolickiemu obydwie wsie i przekształcili je w swoje prywatne dobra. W 1363 r. Niwnik ponownie stał się własnością kapituły katedralnej we Wrocławiu.

W 1609 r. wieś miała powierzchnię 17 1/2 łana. W 1819 r. wieś należała do urzędu domenalnego (Domainen-Amt) w Kotowicach (Kottwitz), a od 1830 r. do pruskiego urzędu królewskiego w Oławie. W 1845 r. we wsi jest wspomniana szkoła katolicka i kaplica (Betkapelle). W 1891 r. we wsi powstała parafia katolicka w wyniku podziału terytorialnego parafii katolickiej w Osieku. Od 1893 roku we wsi znajdował się kościół katolicki, wybudowany w latach 1893-1896 w stylu neoromańskim. W 1895 r. wybudowana została plebania.

1 lutego 1937 r. władze nazistowskie Niemiec zmieniły nazwę wsi z Niefnig na Kresseheim.

Po II wojnie światowej wieś została zasiedlona przez polskich osadników z Uszni, wśród których znajdował się m.in. późniejszy działacz katolicki Kazimierz Domański. 4 września 1945 r. we wsi powstała szkoła podstawowa, która funkcjonowała do 1998 r., a w latach 90. XX w. była filią szkoły podstawowej w Jaczkowicach. W latach 1982-1992 wieś była znana jako miejsce startu pielgrzymek parafialnych na Kresy Wschodnie, inicjowanych przez proboszcza parafii w Niwniku Stanisława Dragułę. W latach 90. XX w. we wsi wyremontowana została świetlica wiejska. W 2003 r. we wsi znajdował się ośrodek zdrowia. W 2009 r. we wsi znajdowała się siłownia, mieszcząca się w budynku dawnej szkoły, a w świetlicy wiejskiej organizowane były zajęcia rekreacyjne dla młodzieży. W 2010 r. we wsi odbyły się dożynki gminy wiejskiej Oława, organizowane wspólnie z Godzinowicami, Bolechowem, Drzemlikowicami i Siecieborowicami.

Nazewnictwo

W ciągu swojego istnienia Niwnik posiadał następujące nazwy:

  • 1250 r.: Nevenino
  • 1352 r.: Novenino
  • 1783 r.: Niefnig
  • do 1 lutego 1937 r.: Niefnig (niemiecka nazwa wsi)
  • 1937–1945 r.: Kresseheim (nazwa nadana przez nazistowskie władze Niemiec)
  • do 1947 r.: Niewienice (polska nazwa wsi, nadana po ustanowieniu administracji polskiej, wcześniej występująca w tomie VII Słownika geograficznego Królestwa Polskiego z 1886 r.)
  • od 1947 r.: Niwnik (obecna nazwa wsi)

Nazwa miejscowości „Niwnik” wywodzi się od staropolskiego słowa „niwa”, oznaczającego nowe miejsca przeznaczone pod uprawę rolną.

Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku, wydanym we Wrocławiu w 1888 r., zalicza niemiecką nazwę wsi "Niefnig" do grupy nazw miejscowości wywodzących się od ukształtowania terenu i rodzaju lokalnego krajobrazu. Adamy wymieniał starosłowiańską nazwę wsi „Niewienice” oraz znaczenie tej nazwy w języku niemieckim jako Ackerland. Flur.

Gospodarka

W 1783 r. odnotowano we wsi uprawę tytoniu. W XIX w. wieś była znana z uprawy tytoniu. W 1819 r. we wsi znajdowała się karczma i kuźnia. W połowie XIX w. we wsi znajdowały się, oprócz karczmy, 17 przędzalni lnu, 6 zakładów rzemieślniczych i jeden sklep odzieżowy. W 1830 r. odnotowano roczną produkcję lnu we wsi na poziomie 4 funtów (2 kilogramów). W 1845 r. odnotowano hodowlę 540 owiec, uprawę tytoniu i lnu oraz działalność pszczelarską.

W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 322 ha, z czego pola uprawne stanowią 260 ha, łąki 44 ha, a lasy 4 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 34,86 marek niemieckich za hektar pola, 18,41 marek za hektar łąki i 9,40 marek za hektar lasu. W 1931 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 323,4 ha, a dochód netto z podatku gruntowego 31,94 reichsmarek za hektar. Najbliższa wsi stacja kolejowa znajdowała się w Godzinowicach (Giesdorf), a także w Oławie (Ohlau).

Teraźniejszość

Wieś posiad sieć wodociągową, lecz nie jest skanalizowana. We wsi znajduje się też staw przeciwpożarowy.

Wieś jest siedzibą parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa będącej częścią dekanatu Oława archidiecezji wrocławskiej. Parafia została erygowana w 1891 r. We wsi znajduje się kościół parafialny pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa oraz cmentarz parafialny.

We wsi znajduje się plac zabaw, a od 2023 r. siłownia zewnętrzna. We wsi znajduje się również świetlica wiejska.

Zabytki

Według wykazu zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie wsi znajdują się następujące zabytki:

Demografia

W 1783 r. wieś zamieszkiwało 214 osób. W 1819 r. było to 251 osób, w 1830 r. 270 osób, w 1845 r. 284 osoby, w 1871 r. 344 osoby, w 1885 r. 270 osób, a w 1895 r. 251 osób. W 1905 r. Niwnik miał 239 mieszkańców, w 1925 r. 191 mieszkańców, w 1935 r. 221 mieszkańców, a cztery lata później też 221 mieszkańców. W 2001 r. w Niwniku mieszkało 179 osób, w 2011 r. 177 osób, w 2021 r. 190 osób, a w 2025 r. 184 osoby.

W 1925 r. na 191 mieszkańców wsi 86 było mężczyznami, a 105 kobietami. We wsi mieszkało 166 katolików i 24 ewangelików. Katolicy należeli do 1893 r. do parafii w Osieku (Hennersdorf), a od 1893 r. mieli własną parafię w Niwniku (Niefnig, później Kresseheim). Ewangelicy natomiast należeli do zboru w Brzezimierzu (Wüstebriese).

Liczba ludności Niwnika

Przypisy

  1. 1 2 GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. ↑ Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2022, s. 825 [zarchiwizowane 2022-10-26].
  3. ↑ Państwowy Rejestr Nazw Geograficznych – miejscowości – format XLSX, Dane z państwowego rejestru nazw geograficznych – PRNG, Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 5 listopada 2023, identyfikator PRNG: 87528.
  4. 1 2 Rozporządzenie Ministrów: Administracji Publicznej i Ziem Odzyskanych z dnia 9 grudnia 1947 r. o przywróceniu i ustaleniu urzędowych nazw miejscowości. (M.P. z 1948 r. Nr 14, poz. 55 (ISAP))
  5. 1 2 3 Sołectwa » Gmina Oława [online], Gmina Oława [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Klaus Kunze, Familienforschung Ohlau: Kresseheim (= Niefnig) Kreis Ohlau [online], klauskunze.com [dostęp 2026-08-01] (niem.).
  7. ↑ Piotr Turek, Odlotowy Niwnik, Jerzy Kamiński (red.), „Gazeta Powiatowa-Wiadomości Oławskie”, 34 (1110), Cyfrowy Dolny Śląsk, Oława, 21 sierpnia 2014, s. 22, ISSN 1509-0809 [dostęp 2026-09-26] (pol.).
  8. 1 2 3 Niefnig, [w:] Erich Uetrecht, Meyers Orts- und Verkehrs-Lexikon des Deutschen Reichs, wyd. 5, t. 2, www.meyersgaz.org, Leipzig–Wien 1912, s. 331 [dostęp 2026-08-01] (ang. • niem.).
  9. ↑ Jürgen Frantz, Kreis Ohlau | AGOFF [online], Arbeitsgemeinschaft Ostdeutscher Familienforscher, 1 czerwca 2014 [dostęp 2026-08-01] (niem.).
  10. ↑ Wykaz Gromad Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej według stanu z dnia 1.VII 1952 r., PRL, GUS, Warszawa
  11. ↑ Ustawa z dnia 25 września 1954 r. o reformie podziału administracyjnego wsi i powołaniu gromadzkich rad narodowych, isap.sejm.gov.pl, 25 września 1954 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  12. ↑ Uchwała Nr 24/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. w sprawie podziału na nowe gromady powiatu oławskiego; w ramach Zarządzenia nr 13 Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 20 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 2 października 1954 r. dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 3 grudnia 1954 r., Nr. 9, Poz. 71)
  13. ↑ Uchwała Nr 28/58 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 7 sierpnia 1958 r. w sprawie przeniesienia siedziby Gromadzkiej Rady Narodowej Niwnik ze wsi Niwnik do wsi Godzinowice w powiecie oławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 26 stycznia 1959 r., Nr. 1, Poz. 4)
  14. ↑ Uchwała Nr 7 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 24 marca 1959 r. w sprawie połączenia gromady Gaj Oławski z gromadą Niwnik w powiecie oławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 30 grudnia 1959 r., Nr. 8, Poz. 30), zatwierdzona uchwałą Rady Ministrów Nr 458/59 z dnia 27 listopada 1959 r. w sprawie zatwierdzenia uchwał Wojewódzkich Rad Narodowych w Białymstoku, Koszalinie, Poznaniu i Wrocławiu w przedmiocie połączenia, zniesienia i utworzenia niektórych gromad
  15. ↑ Uchwała Nr XXI/110/68 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 30 maja 1968 r. w sprawie zniesienia, łączenia i utworzenia niektórych gromad w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 sierpnia 1968 r., Nr. 6, Poz. 33)
  16. ↑ Ustawa z dnia 29 listopada 1972 r. o utworzeniu gmin i zmianie ustawy o radach narodowych., isap.sejm.gov.pl, 29 listopada 1972 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  17. ↑ Uchwała Nr XIX/109/72 Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 13 grudnia 1972 r. w sprawie utworzenia gmin w województwie wrocławskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej we Wrocławiu z dnia 15 grudnia 1972 r., Nr 8, Poz. 165)
  18. ↑ 1973 - powstanie gminy Oława » Gmina Oława [online], Gmina Oława [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  19. ↑ Wykaz miast, osiedli i gromad: stan z dn. 1 I 1971 r., Cz. 1. Warszawa: Główny Urząd Statystyczny – Biuro Spisów, 1971
  20. ↑ Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 maja 1975 r. w sprawie określenia miast oraz gmin wchodzących w skład województw, isap.sejm.gov.pl, 30 maja 1975 [dostęp 2026-08-18] (pol.).
  21. ↑ Rozporządzenie Ministra - Szefa Urzędu Rady Ministrów z dnia 1 sierpnia 1990 r. w sprawie określenia siedzib i terytorialnego zasięgu działania urzędów rejonowych [online], isap.sejm.gov.pl, 1 sierpnia 1990 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  22. 1 2 3 4 Antoni Markiewicz, Okolice Oławy - Niwnik, Osiek, Jerzy Kamiński (red.), „Wiadomości Oławskie”, 19 (58), Cyfrowy Dolny Śląsk, Oława, 30 września 1993, s. 16 [dostęp 2026-09-26] (pol.).
  23. 1 2 Antoni Markiewicz, Historia parafii Niwnik, Jerzy Kamiński (red.), „Wiadomości Oławskie”, 24 (164), Cyfrowy Dolny Śląsk, Oława, 13 czerwca 1996, s. 13 [dostęp 2026-09-26] (pol.).
  24. 1 2 Antoni Markiewicz, Kościół w Niwniku, Jerzy Kamiński (red.), „Wiadomości Oławskie”, 19 (58), Cyfrowy Dolny Śląsk, Oława, 30 września 1993, s. 11, ISSN 1509-0809 [dostęp 2026-09-26] (pol.).
  25. ↑ Piotr Turek, Pierwsi oławianie - Władysława Sztypa, Jerzy Kamiński (red.), „Gazeta Powiatowa-Wiadomości Oławskie”, 6 (926), Cyfrowy Dolny Śląsk, Oława, 10 lutego 2011, s. 6, ISSN 1509-0809 [dostęp 2026-11-11] (pol.).
  26. 1 2 Jerzy Kamiński, Domański - jak to było (2), „Gazeta Powiatowa-Wiadomości Oławskie”, 48 (654), Cyfrowy Dolny Śląsk, Oława, 24 listopada 2005, s. 22, ISSN 1509-0809 [dostęp 2026-11-11] (pol.).
  27. ↑ Antoni Diakowski, 50 lat szkolnictwa na Ziemi Oławskiej, Jerzy Kamiński (red.), „Wiadomości Oławskie”, 31 (121), Cyfrowy Dolny Śląsk, Oława, 17 sierpnia 1995, s. 11 [dostęp 2026-11-11] (pol.).
  28. ↑ Adam Sieczka, Nie Niemil, tylko Niwnik, Jerzy Kamiński (red.), „7 dni - Wiadomości Oławskie : tygodnik lokalny”, 22 (265), Cyfrowy Dolny Śląsk, Oława, 4 czerwca 1998, s. 7 [dostęp 2026-11-11] (pol.).
  29. ↑ Adam Sieczka, Rzut dzieckiem, Jerzy Kamiński (red.), „7 dni - Wiadomości Oławskie : tygodnik lokalny”, 25 (268), Cyfrowy Dolny Śląsk, Oława, 25 czerwca 1998, s. 9 [dostęp 2026-11-11] (pol.).
  30. ↑ Antoni Markiewicz, Pieśń Kresów, „Wiadomości Oławskie”, 2, Cyfrowy Dolny Śląsk, Oława, grudzień 1990, s. 3 [dostęp 2026-11-11] (pol.).
  31. 1 2 Krzysztof A. Trybulski, W Niwniku czekają na remonty, Jerzy Kamiński (red.), „Wiadomości Oławskie”, 28 (219), Cyfrowy Dolny Śląsk, Oława, 10 lipca 1997, s. 9 [dostęp 2026-11-11] (pol.).
  32. ↑ Wiola Łabuńska, Zdrowa służba zdrowia, Jerzy Kamiński (red.), „Gazeta Powiatowa-Wiadomości Oławskie”, 20 (522), Cyfrowy Dolny Śląsk, Oława, 15 maja 2003, s. 2 [dostęp 2026-11-11] (pol.).
  33. 1 2 3 Piotr Turek, Poczet sołtysów - Niwnik, Jerzy Kamiński (red.), „Gazeta Powiatowa-Wiadomości Oławskie”, 50 (866), Cyfrowy Dolny Śląsk, Oława, 17 grudnia 2009, s. 4, ISSN 1509-0809 [dostęp 2026-09-26] (pol.).
  34. 1 2 Xawery Piśniak, Zrujnowane świetlice, Jerzy Kamiński (red.), „Gazeta Powiatowa-Wiadomości Oławskie”, 27 (843), Cyfrowy Dolny Śląsk, Oława, 9 lipca 2009, s. 14, ISSN 1509-0809 [dostęp 2026-11-11] (pol.).
  35. ↑ Xawery Piśniak, Który wieniec w gminie będzie najpiękniejszy? Jerzy Kamiński (red.), „Gazeta Powiatowa-Wiadomości Oławskie”, 34 (902), Cyfrowy Dolny Śląsk, Oława, 26 sierpnia 2010, s. 17, ISSN 1509-0809 [dostęp 2026-11-11] (pol.).
  36. ↑ Malwina Gadawa, Trudny rok, ale wdzięczność taka sama, Jerzy Kamiński (red.), „Gazeta Powiatowa-Wiadomości Oławskie”, 35 (903), Cyfrowy Dolny Śląsk, Oława, 2 września 2010, s. 19, ISSN 1509-0809 [dostęp 2026-11-11] (pol.).
  37. ↑ Niewienice, [w:] Filip Sulimierski i inni red., Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, t. VII (Netrebka – Perepiat), dir.icm.edu.pl, Warszawa 1886, s. 133 [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  38. ↑ Obwieszczenie Pełnomocnika Rządu R.P. na okręg administracyjny Dolnego Śląska z 16.6.1945. Biuletyn nr 1 - przywracający brzmienie historycznych nazw polskich miejscowości Dolnego Śląska
  39. ↑ Olma, Oława z ujazdem, Jerzy Kamiński (red.), „Gazeta Powiatowa-Wiadomości Oławskie”, 15 (361), dodatek „Magazyn”, s. VII, Cyfrowy Dolny Śląsk, Oława, 13 kwietnia 2000, s. 31 [dostęp 2026-11-11] (pol.).
  40. ↑ Heinrich Adamy, Die schlesischen Ortsnamen, ihre Entstehung und Bedeutung. Ein Bild aus der Vorzeit, wyd. 2, Breslau: Verlag von Priebatsch's Buchhandlung, 1888, s. 71 [dostęp 2026-08-01] (pol. • niem.).
  41. ↑ Antoni Markiewicz, Tytoniowe wspomnienie, Jerzy Kamiński (red.), „Wiadomości Oławskie”, 17 (81), Cyfrowy Dolny Śląsk, Oława, 18 sierpnia 1994, s. 13 [dostęp 2026-11-11] (pol.).
  42. ↑ Woda, kanalizacja » Gmina Oława [online], Gmina Oława [dostęp 2026-08-01] (pol.).
  43. ↑ Niwnik, [w:] Archidiecezja Wrocławska, www.archidiecezja.wroc.pl [dostęp 2026-08-01] [zarchiwizowane z adresu 2025-04-24] (pol.).
  44. ↑ Joanna Szulżyk, Budowa skateparku i siłowni zewnętrznych zakończona, Kamil Tysa (red.), „Gazeta Powiatowa-Wiadomości Oławskie”, 30 (1576), Cyfrowy Dolny Śląsk, Oława, 27 lipca 2023, s. 16, ISSN 1509-0809 [dostęp 2026-11-11] (pol.).
  45. ↑ Raport o stanie gminy..., s. 41
  46. ↑ dawne województwo wrocławskie - Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków we Wrocławiu [online], wosoz.ibip.wroc.pl [dostęp 2026-08-01] [zarchiwizowane z adresu 2026-06-07] (pol.).
  47. 1 2 Liczba mieszkańców gminy Oława, [w:] Biuletyn Informacji Publicznej, bip.gminaolawa.pl, 31 grudnia 2025 [dostęp 2026-08-01] (pol.).

Bibliografia

Linki zewnętrzne