| wieś | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Powiat | |
| Gmina | |
| Liczba ludności (III 2011) |
218 |
| Strefa numeracyjna |
71 |
| Kod pocztowy |
55-200 |
| Tablice rejestracyjne |
DOA |
| SIMC |
0879653 |
Położenie na mapie gminy wiejskiej Oława | |
Położenie na mapie Polski | |
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego | |
Położenie na mapie powiatu oławskiego | |
Zabardowice (niem. Seiffersdorf) – wieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie oławskim, w gminie Oława.
Wieś znajduje się 5 kilometrów od Oławy. Wieś ma powierzchnię 755,29 ha.
W okresie pruskim Zabardowice były siedzibą gminy, a we wsi znajdował się urząd stanu cywilnego. Od 1816 r. wieś znajdowała się na terenie powiatu oławskiego rejencji wrocławskiej pruskiej prowincji Śląsk, a od 1919 r. na terenie wydzielonej prowincji Dolny Śląsk. Do 1928 r. Zabardowice podzielone były na wieś-gminę jednostkową (Landgemeinde) oraz na obszar dworski (Gutsbezirk). W 1928 r. w wyniku reformy administracyjnej likwidującej obszary dworskie na terenie Prus obszar dworski Zabardowice (Seiffersdorf) został połączony z wsią gminną o tej samej nazwie.
Po ustanowieniu administracji polskiej w latach 1945-1954 wieś wchodziła w skład gminy Wierzbno. W latach 1954-1972 wieś wchodziła w skład gromady Marcinkowice. Od 1973 r. wieś jest częścią gminy wiejskiej Oława. Do 1975 r. Zabardowice znajdowały się na terenie powiatu oławskiego województwa wrocławskiego. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do pomniejszonego terytorialnie województwa wrocławskiego, a w latach 1990-1998 podlegała urzędowi rejonowemu w Oławie.
Wieś typu ulicówka, powstała na terenie dwóch starosłowiańskich osad „Bachowitz” i „Barowici” w XIII w. Po raz pierwszy jest wspomniana w 1253 r. jako własność Bertholda i Siffrida z rodu Suevi. W 1253 r. otrzymała lokację na prawie niemieckim. W 1360 r. we wsi znajdował się folwark o powierzchni 7 łanów. W 1425 r. wieś miała powierzchnię 9 łanów. Przed 1536 r. wieś znajdowała się w posiadaniu Leonharda von Rasselwitza, który utracił majątki w wyniku kary nałożonej przez księcia oławskiego z powodu dokonanych przez Leonharda oszustw. Po 1536 r. właścicielem wsi stał się Hans Czettritz. W 1585 r. i 1614 r. właścicielem wsi był ród von Poser. Ród von Poser posiadał oprócz Zabardowic też Grodziszów (Rohrau).
W 1626 r. wieś znajdowała się w posiadaniu rodu von Czyrn. Następnie do ok. 1680 r. znajdowała się w rękach rodu von Pein, który oprócz Zabardowic posiadał wsie Żerniki Wielkie i Wysoka. W 1680 r. wieś należała do rodu von Prittwitz. Wieś należała następnie pod koniec XVII i przez większość XVIII w. do rodów von Riedel und Löwenstern, von Königsdorff i von Paczynsky. W 1783 r. wieś należała do rodu Grund. W 1819 i 1830 r. majątek we wsi posiadał królewski radny sądowy (Königl. Justizrath) Vitzthum von Eckstädt z Teodorowa (Theuderau). W 1845 r. majątek był w posiadaniu porucznika Rudolpha Wilhelma Josepha Hoffmanna, który przed 1856 r. sprzedał majątek kupcom Schneiderowi i Müllerowi. W 1861 r. wśród właścicieli jest wspomniany tylko Schneider, który przed 1866 r. sprzedał majątek w Zabardowicach Wilhelmowi Schillerowi, który jest wspomniany jako właściciel dóbr rycerskich we wsi w 1894 r..
Przed 1902 r. Wilhelm Schiller sprzedał majątek ziemski w Zabardowicach cukrowni „Zuckerfabrik Neugebauer & Co.” z Brzegu (Brieg). Cukrownia ta jest wspomniana jako właścicielka dóbr rycerskich we wsi w 1937 r.. Po II wojnie światowej majątek w Zabardowicach został zajęty przez Armię Czerwoną (Armię Radziecką), która posiadała majątek do ok. 1952 r., a następnie został przejęty przez państwowe gospodarstwo rolne w Polwicy.
W okresie PRL-u około 1955–1957 r. we wsi powstała szkoła podstawowa z trzema, a później czterema klasami. Ze względu na małą liczebność uczniów w klasach szkoła podstawowa w Zabardowicach została później zlikwidowana, a uczniowie przeniesieni do szkoły podstawowej w Sobocisku.
W nocy z 13 na 14 kwietnia 2019 r. we wsi wybuchł pożar, który zniszczył pałac w Zabardowicach. Pożar gasiło około 80 strażaków z powiatu oławskiego, wrocławskiego i strzelińskiego.
W ciągu swojego istnienia Zabardowice nosiły następujące nazwy:
Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku, wydanym we Wrocławiu w 1888 r., zaliczał niemiecką nazwę wsi "Seifersdorf" do grupy nazw wsi wywodzących się od pierwotnie od imion zasadźców, które w wyniku przekształceń i zmian głosek stały się nierozpoznawalne w lokalnym języku. Adamy podawał znaczenie tej nazwy w języku niemieckim jako "Dorf des Siegfried (Seifried)".
W 1783 r. we wsi oprócz pałacu rodowego znajdował się folwark i młyn. W 1819 r. we wsi znajdowała się karczma, młyn i kuźnia. W połowie XIX w. we wsi oprócz pałacu rodowego i folwarku znajdowały się dwa młyny z wiatrakami, browar, gorzelnia, kuźnia, zakład krawiecki i sklep. We wsi odnotowano hodowlę 1200 owiec merynosów, uprawę rzepaku i działalność pszczelarską.
W 1885 r. powierzchnia katastralna wsi gminnej (Landgemeinde) wynosiła 64 ha, z czego pola uprawne stanowiły 60 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 23,89 marek niemieckich za hektar pola. Powierzchnia katastralna obszaru dworskiego (Gutsbezirk) w tym samym roku wynosiła 390 ha, z czego pola uprawne stanowiły 344 ha, łąki 12 ha, a lasy 19 ha. Dochód netto z podatku gruntowego wynosił 26,24 marek niemieckich za hektar pola, 23,50 marek za hektar łąki i 9,40 marek za hektar lasu. W 1931 r. powierzchnia katastralna wsi wynosiła 454,5 ha, a dochód netto z podatku gruntowego 25,12 reichsmarek za hektar. Najbliższa wsi stacja kolejowa znajdowała się w Lizawicach.
W okresie PRL-u od 1952 r. i do 1993 r. we wsi działał zakład rolny należący do jednostki w Teodorowie będącej częścią państwowego gospodarstwa rolnego w Polwicy. Zakład rolny we wsi miał powierzchnię 450 ha i do końca lat 50. XX w. korzystał z kolei folwarcznej łączącej folwark w Zabardowicach z stacją kolejową w Lizawicach. W zakładzie rolnym uprawiano przeważnie buraki cukrowe. W pałacu w Zabardowicach znajdowały się z kolei mieszkania dla pracowników PGR-u i biura firmy.
W 2001 r. we wsi znajdowały się sklep spożywczo-przemysłowy, zakład kamieniarski oraz obory dzierżawione wtedy przez firmę z siedzibą w Teodorowie. Większość mieszkańców wsi zatrudniona była w rolnictwie.
Wieś posiada sieć wodociągową i jest skanalizowana.
We wsi znajduje się cmentarz komunalny, znajdujący się na terenie rzymskokatolickiej parafii św. Marcina Biskupa w Marcinkowicach dekanatu Oława archidiecezji wrocławskiej.
We wsi funkcjonuje od co najmniej 2021 r. klub piłki nożnej Zorza Zabardowice, który w sezonie 2026/27 uczestniczył w meczach klasy A w grupie Wrocław IV i w Pucharze Polski w grupie Dolnośląski ZPN - Wrocław.
We wsi znajduje się też świetlica wiejska.
Do wojewódzkiego rejestru zabytków wpisany jest:
Ponadto według wykazu zabytków Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków we Wrocławiu na terenie wsi znajdują się (oprócz pałacu i parku pałacowego) następujące zabytki:
W 1783 r. wieś zamieszkiwało 198 osób. W 1819 r. w Zabardowicach mieszkało 271 osób, w 1830 r. 276 osób, a w 1845 r. 292 osoby. W 1871 r. wieś-gminę jednostkową (Landgemeinde) zamieszkiwało 188 osób, a obszar dworski (Gutsbezirk) 163 osoby. W 1885 r. wieś gminną i obszar dworski zamieszkiwało odpowiednio 161 i 161 osób, w 1895 r. 157 i 139 osób, a w 1905 r. 143 i 148 osób. W 1925 r. Zabardowice miały 362 mieszkańców, w 1935 r. 336 mieszkańców, a cztery lata później 347 mieszkańców. W 2001 r. wieś zamieszkiwało 225 osób, w 2011 r. 218 osób, w 2021 r. też 218 osób, a w 2025 r. 234 osoby.
W 1925 r. na 362 mieszkańców wsi 172 było mężczyznami, a 190 kobietami. We wsi mieszkało 170 ewangelików i 152 katolików. Ewangelicy należeli do zboru w Marszowicach (Marschwitz), a katolicy do parafii w Sobocisku (Zottwitz).
