| Cyanoliseus patagonus | |||
| (Vieillot, 1818) | |||
Z lewej samiec, po prawej samica | |||
| Systematyka | |||
| Domena | |||
|---|---|---|---|
| Królestwo | |||
| Typ | |||
| Podtyp | |||
| Gromada | |||
| Podgromada | |||
| Infragromada | |||
| Rząd | |||
| Rodzina | |||
| Podrodzina | |||
| Plemię | |||
| Rodzaj |
Cyanoliseus | ||
| Gatunek |
patagonka | ||
| Synonimy | |||
| |||
| Podgatunki | |||
| |||
| Kategoria zagrożenia (CKGZ) | |||
| Zasięg występowania | |||
występuje przez cały rok poza sezonem lęgowym | |||
Patagonka (Cyanoliseus patagonus) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny papugowatych (Psittacidae). Jest jedynym przedstawicielem rodzaju Cyanoliseus. Zasiedla Argentynę i centralne Chile, poza sezonem lęgowym także Urugwaj. Nie jest zagrożona wyginięciem; dość często spotykana w niewoli.
Wyróżnia się 4 podgatunki Cyanoliseus patagonus:
Głowa, szyja oraz plecy są u samca oliwkowobrązowe z oliwkowym nalotem. Gardło i pierś są zielonobrązowe, dolne partie ciała – żółte z oliwkowym nalotem, a pióra nogawki i środek brzucha – pomarańczowoczerwone. Sterówki są zielone z niebieskim nalotem, od spodu brązowe. Dookoła oka widać białą obrączkę z nieopierzonej skóry, przed sezonem lęgowym się powiększa. Niektóre osobniki na piersi mają białe znaczki (kropki, kreski itp.). Dymorfizm płciowy nie jest zbyt wyraźnie zaznaczony, samica jest mniej intensywnie ubarwiona. Młode ptaki podobne są do dorosłych, lecz górna część dzioba jest nie szara, ale w kolorze kości słoniowej. Tęczówka jest szara, u dorosłych jasnożółta.
Lasy oraz trawiaste zarośla. Najczęściej przebywa w koronach drzew. Patagonki tworzą kolonie lęgowe liczące nawet po 5000 osobników.
Zjada owoce krzewów i drzew, a także pączki drzew i nasiona.
Dożywa ok. 20 lat.
Lęgi w Chile trwają od października do listopada, a w populacji argentyńskiej jest to grudzień i styczeń. Gniazdo patagonki to tunel wykopany w skale wapiennej, w zboczu lub klifie nad wodą, kończący się komorą gniazdową. Samica znosi 2–4 jaja i wysiaduje je przez 25 dni. Młode opuszczają gniazdo po ok. 56 dniach.
Zostały przywiezione do Europy w 1868. W 1957 roku w Holandii rozmnożyły się po raz pierwszy. Pierwszą powieszoną im budkę całkowicie zniszczyły, ale gdy hodowca zrobił budkę z pnia o średnicy 22 cm, wysokości 50 cm i otworem wlotowym o średnicy 10 cm, para patagonek założyła tam gniazdo. Samiczka zniosła 3 jaja, a okres inkubacji trwał 25 dni, aż wykluł się pierwszy pisklak. Po 8 tygodniach cała trójka opuściła budkę, ale jeszcze 8 miesięcy ich górna część dzioba była bledsza niż u ich rodziców.
Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje patagonkę za gatunek najmniejszej troski (LC – least concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji szacuje się na około 95 tysięcy dorosłych osobników, najliczniejszy jest podgatunek nominatywny. Trend liczebności populacji uznaje się za spadkowy ze względu na postępujące niszczenie siedlisk i nadmierny odłów do niewoli.
Gatunek ten jest ujęty w II załączniku konwencji waszyngtońskiej (CITES).