Chalcopsitta

	Chalcopsitta
	Bonaparte, 1850
	; Lora zielona (C. scintillata)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	papugowe
Rodzina	papugi wschodnie
Podrodzina	damy
Plemię	Loriini
Rodzaj	Chalcopsitta
	Typ nomenklatoryczny
	Psittacus ater Scopoli, 1786
Synonimy
	Chalcopsittacus Salvadori, 1876; Moniapura Iredale, 1956; Pseudeos J.L. Peters, 1935;
	Chalcopsittacus Salvadori, 1876; Moniapura Iredale, 1956; Pseudeos J.L. Peters, 1935;
Gatunki
	5 gatunków – zobacz opis w tekście
	5 gatunków – zobacz opis w tekście
	Systematyka w Wikispecies
	Multimedia w Wikimedia Commons

Chalcopsitta – rodzaj ptaków z podrodziny dam (Loriinae) w obrębie rodziny papug wschodnich (Psittaculidae).

Rozmieszczenie geograficzne

Ptaki z tego rodzaju zasiedlają zadrzewione obszary Nowej Gwinei, kilku wysp u jej zachodnich wybrzeży, Wysp Aru, Wysp Salomona i sąsiednich wysp.

Charakterystyka

Długość ciała 25–32 cm; masa ciała 117–260 g. Są to średnie ptaki, wszystkie mają dosyć długi, zaokrąglony na końcu ogon. Przy dolnej połowie dzioba fragment nieopierzonej skóry. Jako rodzaj znacznie różnią się wyglądem. Brak albo mało widoczny dymorfizm płciowy. Samica ma mniejszą głowę i dziób. Młode ptaki przypominają dorosłe.

Żaden z zasięgów gatunków z tego rodzaju nie zachodzi na siebie. Podczas sezonu lęgowego są bardzo agresywne. Żadna z nich nie jest narażona na wyginięcie.

Systematyka

Rodzaj zdefiniował w 1850 roku francuski zoolog Charles-Lucien Bonaparte w artykule zatytułowanym Nowe gatunki ptaków, opublikowanym w czasopiśmie „Comptes rendus hebdomadaires des séances de l’Académie des sciences”. Gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) lora czarna (Ch. atra).

Etymologia

Chalcopsitta (Chalcopsittacus): gr. χαλκος khalkos ‘brązowy’; nowołac. psitta ‘papuga’, od gr. ψιττακη psittakē lub ψιττακος psittakos ‘papuga’.
Moniapura: prawdopodobnie od gr. μονιας monias ‘samotny’; πυρ pur, πυρος puros ‘ogień’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Chalcopsittacus duivenbodei A.J.C. Dubois, 1884.
Pseudeos: gr. ψευδος pseudos ‘fałszywy’; rodzaj Eos Wagler, 1832 (lora). Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Eos fuscata Blyth, 1858.

Podział systematyczny

Do rodzaju należą następujące gatunki:

Chalcopsitta fuscata (Blyth, 1858) – lora moręgowana
Chalcopsitta cardinalis (G.R. Gray, 1849) – lora szkarłatna
Chalcopsitta duivenbodei A.J.C. Dubois, 1884 – lora oliwkowa
Chalcopsitta atra (Scopoli, 1786) – lora czarna
Chalcopsitta scintillata (Temminck, 1835) – lora zielona

Uwagi

↑ Niepoprawna późniejsza pisownia Chalcopsitta Bonaparte, 1850.

Przypisy

↑ Chalcopsitta, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 Ch.-L. Bonaparte. Nouvelles espèces ornithologiques. „Comptes rendus hebdomadaires des séances de l’Académie des sciences”. 30, s. 134, 1850. (fr.).
↑ T. Salvadori. Catalogo di una seconda collezione di uccelli raccolti dal Sig. L.M. D’Albertis, nell’ Isola Yule e sulla vicina costa della Nuova Guinea; e di una piccola collezione della regione bagnata dal Fiume Fly. „Annali del Museo Civico di Storia Naturale di Genova”. 9, s. 15, 1876. (wł.).
↑ T. Iredale: Birds of New Guinea. Cz. 1. Melbourne: Georgian House, 1956, s. 151. (ang.).
↑ J.L. Peters. Remarks on the avian genus Eos. „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 48, s. 68, 1935. (ang.).
1 2 S.M.S.M. Billerman S.M.S.M., Old World Parrots (Psittaculidae), version 1.0, [w:] S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2026, Chalcopsitta, DOI: 10.2173/bow.psitta4.01 [dostęp 2026-10-15] (ang.).
↑ Chalcopsitta. [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [on-line]. [dostęp 2020-09-24]. (ang.).
↑ G.R. Gray: Catalogue of the genera and subgenera of birds contained in the British Museum. London: The Trustees, 1855, s. 86. (ang.).
↑ The Key to Scientific Names ↓, Chalcopsitta [dostęp 2022-01-27] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Moniapura [dostęp 2022-01-27] .
↑ The Key to Scientific Names ↓, Pseudeos [dostęp 2022-01-04] .
↑ Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Loriini Selby, 1836 (wersja: 2026-09-26). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-10-11].

Bibliografia

„Nowa Exota”, nr 6/2009.
The Key to Scientific Names, J.A.J.A. Jobling (red.), [w:] Birds of the World, S.M. Billerman et al. (red.), Cornell Lab of Ornithology, Ithaca (ang.).

[3] Niepoprawna późniejsza pisownia Chalcopsitta Bonaparte, 1850.

[itis-1] Chalcopsitta, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[Bonaparte-2] 1 2 Ch.-L. Bonaparte. Nouvelles espèces ornithologiques. „Comptes rendus hebdomadaires des séances de l’Académie des sciences”. 30, s. 134, 1850. (fr.).

[Salvadori-4] T. Salvadori. Catalogo di una seconda collezione di uccelli raccolti dal Sig. L.M. D’Albertis, nell’ Isola Yule e sulla vicina costa della Nuova Guinea; e di una piccola collezione della regione bagnata dal Fiume Fly. „Annali del Museo Civico di Storia Naturale di Genova”. 9, s. 15, 1876. (wł.).

[Iredale-5] T. Iredale: Birds of New Guinea. Cz. 1. Melbourne: Georgian House, 1956, s. 151. (ang.).

[Peters-6] J.L. Peters. Remarks on the avian genus Eos. „Proceedings of the Biological Society of Washington”. 48, s. 68, 1935. (ang.).

[botw-7] 1 2 S.M.S.M. Billerman S.M.S.M., Old World Parrots (Psittaculidae), version 1.0, [w:] S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg (redaktorzy), Birds of the World, Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY 2026, Chalcopsitta, DOI: 10.2173/bow.psitta4.01 [dostęp 2026-10-15] (ang.).

[8] Chalcopsitta. [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [on-line]. [dostęp 2020-09-24]. (ang.).

[gray-9] G.R. Gray: Catalogue of the genera and subgenera of birds contained in the British Museum. London: The Trustees, 1855, s. 86. (ang.).

[10] The Key to Scientific Names ↓, Chalcopsitta [dostęp 2022-01-27] .

[11] The Key to Scientific Names ↓, Moniapura [dostęp 2022-01-27] .

[12] The Key to Scientific Names ↓, Pseudeos [dostęp 2022-01-04] .

[Mielczarek&Kuziemko-13] Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Loriini Selby, 1836 (wersja: 2026-09-26). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2026-10-11].