Psalm 119

Fragment Psalmu 118 w dwunastowiecznym Psałterzu z St Albans: wersety 101b–111, początek kolejnej sekcji (Nun, werset 105: Lucerna pedibus…) oznaczony inicjałem. Każdy werset podzielony na dwa hemistychy.

Psalm 119 – najdłuższy psalm z biblijnej Księgi Psalmów. W Wulgacie nosi numer 118.

Tekst i treść psalmu

Psalm 119 znajduje się w piątej księdze Psałterza. Liczy on 176 wersów, co czyni go najdłuższym ze wszystkich psalmów. Tematem całego psalmu jest pochwała Bożego prawa, to znaczy objawienia nadprzyrodzonego jako normy życia. Najbardziej prawdopodobne jest datowanie tego tekstu na okres niewoli babilońskiej.

Psalm ten jest jednym z psalmów alfabetycznych, to znaczy podzielony jest na 22 sekcje, odpowiadające 22 literom alfabetu hebrajskiego. Poszczególne sekcje są ośmiowersowe, a każdy wers w obrębie danej strofy rozpoczyna się od tej samej kolejnej litery. Między kolejnymi wersami nie ma ciągłości ani związków logicznych, przez co tłumacz Stanisław Wójcik porównał je do aktów strzelistych.

W tekście hebrajskim na oznaczenie Prawa Bożego użytych jest osiem synonimów: ‏tôrâ(h)‎, prawo; ‏’imrâh‎, wypowiedź, orędzie; ‏dābār‎, słowo; ‏ḥuqqîm‎, ustawy; ‏miṣwâ(h)‎, polecenie; ‏mišpāṭ‎, rozkaz; ‏‘ēdût‎, przepis; ‏piqqûdîm‎, przykazania. Najczęściej w obrębie poszczególnych strof każdy synonim użyty jest tylko raz.

Użycie w liturgii chrześcijańskiej

Obrządki zachodnie

Sekcja Psalmu 118 (Caph, werset 81) rozpoczynająca psalmodię niedzielnej nony w obrządku monastycznym (Psalterium monasticum, 1626)

W liturgii zachodniej Psalm 118 (według ówcześnie powszechnie używanej numeracji Wulgaty) został uznany za psalm odpowiedni na godziny mniejsze. Częstym tematem psalmów odmawianych w laudesach jest pochwała samego Boga, natomiast psalm, rozważający Boże prawo i szczęśliwość osoby, która go przestrzega, wydał się szczególnie odpowiedni do recytacji pośród rozmaitych zajęć w ciągu dnia.

Podziały liturgiczne tego długiego psalmu wynikają z jego struktury wewnętrznej, to znaczy z istnienia 22 strof. Natomiast zastosowanie tej reguły w praktyce jest różne.

  • W oficjum rzymskim, które istniało już przed świętym Benedyktem, psalm podzielono na 11 części po 16 wersetów, z których dwie pierwsze przeznaczono na prymę, a kolejne, po trzy, na tercję (III, IV, V), sekstę (VI, VII, VIII) i nonę (IX, X, XI). Psalm 118 odmawiano zatem w całości codziennie.
  • Z kolei w nieco późniejszej Regule świętego Benedykta psalm podzielony jest na 22 części, przeznaczone na małe godziny niedzieli i poniedziałku: pierwsze cztery sekcje na prymę niedzielną, po kolejne trzy sekcje na tercję, sekstę i nonę niedzieli oraz tercję, sekstę i nonę poniedziałku. W ten sposób w obrządku monastycznym Psalm 118 odmawia się jeden raz w ciągu tygodnia.
  • Po reformie brewiarza za Piusa X użycie Psalmu 118 ograniczono do niedziel i głównych świąt, na małe godziny dni powszednich przeznaczając inne psalmy.
  • Wreszcie po wprowadzeniu Liturgii Godzin zamiast Brewiarza Rzymskiego w ramach reform liturgicznych po Soborze Watykańskim II psalm, podzielony na 22 sekcje, rozdysponowano po jednej sekcji na modlitwę w ciągu dnia dni powszednich schematu czterotygodniowego, poczynając od wtorku pierwszego tygodnia. W ten sposób psalm jest odmówiony w całości w ciągu czterech tygodni.

W antyfonarzu luterańskim, opracowanym przez bractwo Michaelsbruderschaft z Ruchu Barnóweckiego, Psalm 119 jest przeznaczony na nabożeństwo officium capituli (niem. Kapitel). Jest ono odprawiane w ciągu dnia i składa się z hymnu, psalmodii (cztery lub trzy ośmiowersowe sekcje Psalmu 119) i czytania fragmentów Biblii.

Obrządki wschodnie

W obrządku bizantyjskim Psalm 118 (według używanej w tym rycie numeracji Septuaginty) tworzy wszystkie trzy stacje XVII katyzmy, którą czyta się na jutrzni sobotniej, a w Wielkim Poście ponadto na jutrzni niedzielnej.

Przypisy

  1. 1 2 Liber Psalmorum cum Canticis Breviarii Romani. Nova e textibus primigeniis interpretatio Latina cum notis criticis et exegeticis cura professorum Pontificii Instituti Biblici edita, wyd. 2, Romae: E Pontificio Instituto Biblico, 1945, XXIV+350.
  2. 1 2 3 Stanisław Wójcik, Księga Psalmów oraz Pieśni Biblijne Brewiarza Rzymskiego. Przekład Łacińskiego Psałterza Papieża Piusa XII ze Wstępem i Objaśnieniami, wyd. 2, Sandomierz: Wydawnictwo Diecezjalne, 1959, s. 447.
  3. 1 2 3 Stanisław Łach, Pismo Święte Starego Testamentu. Tom VII, część 2: Księga Psalmów; Wstęp – Przekład z oryginału – Komentarz, Poznań: Pallottinum, 1990, s. 738, ISBN 83-7014-144-7.
  4. 1 2 3 De Parvis Horis Romanis ante Regulam s. Benedicti, [w:] C. Callewaert, Sacris erudiri, Abbatia S. Petri de Aldenburgo in Steenbrugge, 1940, s. 119–126.
  5. ↑ Antiphonale monasticum: pro diurnis horis ; juxta vota RR. DD. abbatum Congregationum confoederatarum Ordinis Sancti Benedicti a Solesmensibus monachis restitutum, [Przedruk wydania] Tournai, Desclée 1934, Solesmes: Abbaye Saint-Pierre de Solesmes, 2011, ISBN 978-2-85274-173-7.
  6. ↑ Antiphonale Sanctae Romanae Ecclesiae pro diurnis horis Ss. D. N. Pii X. Pontificis Maximi jussu restitutum et editum, Romae: Typis Polyglottis Vaticanis, 1912, XVII+776+[221]+98*+48.
  7. ↑ Liturgia Horarum iuxta ritum Romanum: Editio typica altera: I: Tempus Adventus, tempus Nativitatis, Libreria Editrice Vaticana, 1985.
  8. ↑ Evangelische Michaelsbruderschaft, Evangelisches Tagzeitenbuch, Reinhard Brandhorst, Godehard Joppich (red.), wyd. 5., durchges. Aufl, Münsterschwarzach: Vier-Türme-Verl. [u.a.], 2003, ISBN 978-3-525-60290-4.
  9. ↑ E. Mercenier, F. Paris, La prière des églises de rite byzantin. I: L’office divin, la liturgie, les sacrements, wyd. 2, Monastère de Chevetogne. 1948, XL+471.