Czy wiesz…

Z nowych i ostatnio rozbudowanych artykułów w Wikipedii:

…czego symbolem stało się widoczne obok zdjęcie londyńskiej katedry wykonane w czasie II wojny światowej?

…kim jest córka Wokulskiego?

…co przedstawia herb rodu Staël von Holstein?

…jak oceniono Tolkienowski przekład Beowulfa?

…dokąd trafił amerykański truskawkożerca ze zdjęcia?

…że Faulx zatonął w ostatnim roku I wojny światowej, staranowany przez inny francuski niszczyciel?

…który brytyjski generał, choć zdymisjonowany ze stanowisk dowódczych po serii porażek i skandalu, uczestniczył później w odsłonięciu przedstawiającego go pomnika?

Wydarzenia

Inwazja Rosji na Ukrainę • wojna Izraela z Hamasem • wojna Izraela i Stanów Zjednoczonych z Iranem

Navanethem Pillay

• Nagrodę im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii otrzymali Robert Hall i Michael Woodford za mikroekonomiczne podstawy stabilizacji makroekonomicznej (12 października)
• Pokojową Nagrodę Nobla otrzymała Navanethem Pillay za wysiłki na rzecz promowania pokoju i prawa międzynarodowego (na zdjęciu; 9 października)
• Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury otrzymała kanadyjska poetka Anne Carson za odważną i nowatorską twórczość, która w pełnym swobody dialogu z tradycją klasyczną stworzyła nowe formy dla literatury współczesnej (8 października)
• Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii otrzymali Henri B. Kagan i Kensō Soai za odkrycie efektów nieliniowych i autokatalizy w asymetrycznej syntezie organicznej (7 października)
• Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki otrzymał Francis Halzen za kluczowy wkład w powstanie IceCube Neutrino Observatory oraz odkrycie neutrin wysokiej energii pochodzenia astrofizycznego (6 października)
• Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny otrzymali Karl Deisseroth, Peter Hegemann i Georg Nagel za odkrycia dotyczące światłoczułych kanałów jonowych i optogenetyki (5 października)

Zmarli: RJ Mitte • Pierre Joliot • Eva Marie Saint • George Fenton • Jeffrey Archer • Cheikh Hamidou Kane • Anatolij Kaszpirowski • Biljana Plavšić

Rocznice

22 października: imieniny obchodzą m.in.: Filip, Kordian i Salomea
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:

Paul Cezanne

Albert Szent-Györgyi

• 741 – zmarł Karol Młot, majordom i faktyczny władca królestwa Franków
• 1721 – Piotr I Wielki przyjął tytuł Imperatora Wszechrosji, a jego państwo nazwano Cesarstwem Rosyjskim (data według starego stylu)
• 1811 – urodził się węgierski kompozytor, pianista i dyrygent Ferenc Liszt
• 1876 – urodziła się hrabianka Róża Czacka, sama niewidoma od 22. roku życia, organizatorka opieki nad niewidomymi, twórczyni Towarzystwa Opieki nad Ociemniałymi, franciszkanka, założycielka i przełożona nowego zgromadzenia zakonnego Służebnic Krzyża
• 1906 – zmarł francuski malarz Paul Cézanne (na autoportrecie)
• 1921 – urodził się francuski bard, poeta i kompozytor Georges Brassens
• 1986 – zmarł węgierski biochemik Albert Szent-Györgyi, laureat Nagrody Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny (na fotografii)
  
  21 października • Kalendarium dzień po dniu • 23 października

Artykuł na Medal

Hellenia speciosa – gatunek rośliny z rodzaju Hellenia z rodziny kostowcowatych. Występuje naturalnie w lasach tropikalnych Azji oraz Australii i Oceanii. Introdukowany w Ameryce, na wyspach Oceanu Indyjskiego oraz Pacyfiku. Występuje zarówno na skałach wapiennych jak i granitowych, w miejscach nasłonecznionych, a także w cieniu, najlepiej na wilgotnym podłożu. Preferuje skraje lasów, wilgotne miejsca w dolinach. Roślina jest bogatym źródłem zarówno składników odżywczych, jak i substancji bioaktywnych, przede wszystkim saponiny steroidowej diosgeniny, która stanowi jeden z surowców przemysłu farmaceutycznego jako prekursor syntezy leków steroidowych. Szeroko stosowana w wielu tradycyjnych systemach medycyny w leczeniu różnych schorzeń, przede wszystkim cukrzycy. Jest też ceniona jako wartościowe dzikie warzywo i wykorzystywana jako pasza dla zwierząt gospodarskich. Uprawiana na surowiec farmaceutyczny oraz jako roślina ozdobna. Czytaj więcej…

Dobry Artykuł

S-60 Staliniec – radziecki ciągnik gąsienicowy produkowany w Czelabińskiej Fabryce Traktorów (CzTZ) w latach 1931–1937. Stanowił kopię amerykańskiego traktora gąsienicowego Caterpillar Sixty. Ciągniki S-60 były używane w rolnictwie i radzieckiej gospodarce do orki oraz ciągnięcia przyczep, a także były adaptowane jako spycharki i układarki do rurociągów. Opracowano też dla niego w 1935 roku pług śnieżny DAK-2/S. Ciągnik był produkowany także na potrzeby Armii Czerwonej, w której służył jako ciągnik artyleryjski dla ciężkiej artylerii w pierwszych latach II wojny światowej. Ciągnik rozwijał prędkość od 3,5 do 8,4 km/h; zasięg wynosił 75 km. W marcu 1937 zakończono produkcję S-60, którego w czerwcu zastąpił na liniach fabryki w Czelabińsku ulepszony model S-65 wyposażony w silnik wysokoprężny. Wyprodukowano łącznie 68 997 egzemplarzy S-60. Czytaj więcej…