
Spirala Archimedesa – krzywa płaska, taka że odległość punktu poruszającego się po spirali od jej punktu początkowego rośnie proporcjonalnie do kąta obrotu We współrzędnych biegunowych spiralę Archimedesa definiuje równanie:
gdzie:
Dla spirala kręci się przeciwnie niż wskazówki zegara (jest lewoskrętna).
Dla spirala kręci się zgodnie ze wskazówkami zegara (jest prawoskrętna).
Ogólniej:
Jeden obrót spirali to zmiana parametru o 360°, co w radianach wynosi

Przechodzimy od równania we współrzędnych biegunowych do równań we współrzędnych kartezjańskich za pomocą przekształceń:
(1) równanie parametryczne spirali Archimedesa obracającej się przeciwnie do wskazówek zegara otrzyma się dla równania te mają postać:
gdzie:
a) dla otrzyma się spiralę jak na rysunku powyżej;
b) dla otrzyma się tę samą spiralę obróconą o 180° wokół prostej prostopadłej do płaszczyzny spirali, przechodzącej przez początek układu współrzędnych, tj. równania tej spirali mają postać:
gdzie
Obie spirale gładko łączą się ze sobą w punkcie początkowym.
(2) równanie parametryczne spirali Archimedesa obracającej się zgodnie ze wskazówkami zegara otrzyma się dla równania te mają postać:
gdzie:
Dla otrzyma się tę samą spiralę obróconą o 180° wokół prostej prostopadłej do płaszczyzny spirali, przechodzącej przez początek układu współrzędnych. Obie spirale gładko łączą się ze sobą w punkcie początkowym.
Porównując równania spirali lewo- i prawoskrętnych widać, że równania są identyczne – o skrętności decyduje jednak to, czy parametr kątowy jest w zakresie liczb większych czy mniejszych od zera.
Spiralę Archimedesa uogólnia się na krzywe zdefiniowane wzorem:
lub ogólniej:
W szczególności:
Po angielsku czasem noszą one wspólną nazwę Archimedean spirals.