Cykloida

Część cykloidy – cała krzywa zawiera nieskończenie wiele kopii takiego łuku, co pokazuje animacja niżej
Konstrukcja cykloidy jako rodzaju trajektorii (toru ruchu)

Cykloida – rodzaj krzywej płaskiej, który można definiować ruchem okręgu. Cykloida to tor (trajektoria) punktu na okręgu toczącym się – bez poślizgu – po prostej. Równoważna definicja opiera się na geometrii analitycznej – opisie tego ruchu w układzie współrzędnych. Odpowiednie wzory – dla układu kartezjańskiego – podano niżej.

Rozważania cykloidy zaczęto najpóźniej w XVII wieku – pisał o niej Galileusz. Dzięki pracom różnych matematyków i wynalazców poznano między innymi:

Równania

Cykloida opisana jest równaniami parametrycznymi postaci:

x=r(t−sin⁡t)
y=r(1−cos⁡t),

gdzie:

t∈ℝ, r>0.

Rozwiązując równania ogólne dla t, otrzymuje się:

x=2πrk±(rarccos⁡(1−yr)−y(2r−y)),

gdzie:

k∈ℤ, r>0, 0⩽y⩽2r.

Własności

Cykloida jest też związana z zagadnieniem:

Uogólnienia

Konstrukcja cykloidy skróconej: c<r
Konstrukcja cykloidy wydłużonej: c>r

Uogólnieniem zwykłej cykloidy są cykloidy skrócone i wydłużone, zdefiniowane niżej. Bywają nazywane trochoidami, ale to słowo ma też inne znaczenia – m.in. dużo szersze, obejmujące także cykloidę i inne krzywe cykliczne.

Równania ogólne postaci:

x=rt−c⋅sin⁡t
y=r−c⋅cos⁡t,

gdzie:

t∈ℝ, r>0, c>0.

Zależność odległości c punktu zakreślającego krzywą od środka toczącego się koła i promienia r tego koła jest następująca:


Cykloidy (wydłużona, zwykła i skrócona) dla punktu położonego w różnych miejscach koła o promieniu r=1

Miary

Długość łuku

Długość łuku S jednego przęsła cykloidy jest równa czterem średnicom toczącego się koła :

S=8r
Dowód

Długość jednego przęsła cykloidy (0⩽t⩽2π) wyraża się wzorem:

S=∫02π(dxdt)2+(dydt)2dt

Dla parametryzacji:

x=r(t−sin⁡t)
y=r(1−cos⁡t)

otrzymujemy:

dxdt=r(1−cos⁡t)
dydt=rsin⁡t

stąd:

S=r∫02π(1−cos⁡t)2+sin2tdt
=r∫02π2−2cos⁡tdt
=2r∫02πsin⁡t2dt=8r

Pole powierzchni

Pole pod jednym łukiem jest trzykrotnie większe od pola koła toczącego się bez poślizgu, tj.

A=3πr2
Dowód

Pole jednego przęsła (dla 0⩽t⩽2π) liczymy ze wzoru:

A=∫ydx

Ponieważ krzywa jest zadana parametrycznie, mamy:

dx=dxdtdt

Obliczamy pochodną:

dxdt=r(1−cos⁡t)

Podstawiając do całki:

A=∫02πy(t)dxdtdt

otrzymujemy:

A=∫02πr(1−cos⁡t)r(1−cos⁡t)dt

czyli:

A=r2∫02π(1−cos⁡t)2dt

Rozwijamy kwadrat:

(1−cos⁡t)2=1−2cos⁡t+cos2t

oraz korzystamy z tożsamości:

cos2t=1+cos⁡2t2

Stąd:

A=r2∫02π(1−2cos⁡t+1+cos⁡2t2)dt

Całki z cos⁡t i cos⁡2t po pełnym okresie znikają:

∫02πcos⁡tdt=0,∫02πcos⁡2tdt=0

pozostaje więc:

A=r2∫02π32dt=r2⋅32⋅2π=3πr2, cnd.

Zobacz też