Taksany

Taksany – grupa cytostatyków stabilizujących mikrotubule, stosowanych w monoterapii lub skojarzeniu z innymi lekami przeciwnowotworowymi w leczeniu licznych typów nowotworów złośliwych.

Mechanizm działania

Taksany stabilizują mikrotubule i uniemożliwiają ich rozkład

Taksany wiążą się z podjednostką β-tubuliny na obu końcach mikrotubul, co hamuje ich dynamiczną depolimeryzację i stabilizuje je. Ponadto związanie taksanów z mikrotubulą sprzyja jej polimeryzacji oraz powoduje zmiany konformacyjne, które w nieznanym mechanizmie sprzyjają wiązaniu z sąsiednimi mikrotubulami. Dochodzi do reorganizacji sieci mikrotubul. Nadmierna stabilizacji mikrotubul utrudnia przebieg wielu procesów komórkowych w interfazie i mitozie, w tym zaburzenia przebiegu rozdziału wrzeciona podziałowego. Ostatecznie prowadzi to do zablokowania podziału komórki w trakcie przejścia z fazy G2 do M, co indukuje śmierć tej komórki.

Leki

Do taksanów zalicza się:

Zastosowanie

Paklitaksel

Paklitaksel znajduje zastosowanie w leczeniu raka piersi, raka jajnika, niedrobnokomórkowego raka płuca, raka przełyku, raka żołądka, raka szyjki macicy, nowotworów głowy i szyi, raka pęcherza moczowego, mięsaka Kaposiego oraz czerniaka.

Docetaksel

Docetaksel jest wykorzystywany w leczeniu raka piersi, niedrobnokomórkowego raka płuca, raka gruczołu krokowego, raka jajnika, raka żołądka i nowotworów głowy i szyi.

Kabazytaksel

Kabazytaksel podaje się w leczeniu nawrotu raka gruczołu krokowego opornego na kastrację.

Historia

Odkrycie leku jest efektem szerokich badań przesiewowych kilkudziesięciu tysięcy ekstraktów roślinnych poszukujących działania cytotoksycznego, które zapoczątkowano na przełomie lat 50' i 60'. W 1964 stwierdzono, że ekstrakt z kory cisu krótkolistnego (Taxus brevifolia) wykazuje aktywność cytostatyczną. W 1966 roku wyizolowano aktywną substancję, którą następnie nazwano taxol (obecnie lek pod nazwą niezastrzeżoną paklitaksel). Wyniki badań opublikowano w 1971 roku. Docetaksel został zsyntetyzowany z niecytotoksycznego prekursora uzyskanego z cisu pospolitego (Taxus baccata) w 1986 roku, a do praktyki klinicznej lek wszedł w 1994 roku.

Przypisy

  1. 1 2 Mutschler i in. 2010 ↓, s. 970.
  2. 1 2 Bruce A. Chabner, Dan L. Longo: Cancer Chemotherapy and Biotherapy: Principles and Practice. Lippincott Williams & Wilkins, 2011, s. 234-236. ISBN 978-1-4511-4820-6.
  3. 1 2 Kostowski i Herman 2008 ↓, s. 431.
  4. ↑ DeVita, Lawrence i Rosenberg 2015 ↓, s. 228-229.
  5. 1 2 3 4 DeVita, Lawrence i Rosenberg 2015 ↓, s. 230.
  6. ↑ M. E. Wall, M. C. Wani. Camptothecin and taxol: discovery to clinic-thirteenth Bruce F. Cain Memorial Award Lecture. „Cancer Res”. 55 (4), s. 753-760, 1995. PMID: 7850785.
  7. ↑ Developmental Therapeutics Program: Taxol (NSC 125973). [dostęp 2016-08-16]. [zarchiwizowane z tego adresu].
  8. ↑ P. Fumoleau, A. D. Seidman, M. E. Trudeau, B. Chevallier i inni. Docetaxel: a new active agent in the therapy of metastatic breast cancer. „Expert Opin Investig Drugs”. 6 (12), s. 1853-1865, 1997. DOI: 10.1517/13543784.6.12.1853. PMID: 15989586.
  9. ↑ R. H. Earhart. Docetaxel (Taxotere): preclinical and general clinical information. „Semin Oncol”. 26 (5 Suppl 17), s. 8-13, 1999. PMID: 10604262.

Bibliografia

Przeczytaj ostrzeżenie dotyczące informacji medycznych i pokrewnych zamieszczonych w Wikipedii.