Czy wiesz…

Z nowych i ostatnio rozbudowanych artykułów w Wikipedii o okrętach:

…że egipski okręt podwodny S41 (na górnym zdjęciu) został zbudowany w niemieckiej stoczni?

…że ORP Noteć został wcielony do służby bez uzbrojenia?

…że jedynym członkiem załogi U‑224, który przeżył jego zatopienie, był oficer wachtowy?

…że broniący się U‑223 tuż przed swoim zatonięciem zatopił torpedą akustyczną brytyjski niszczyciel?

…że pewien zwodowany w 1966 roku okręt otrzymał nazwę drugiej pod względem długości polskiej rzeki?

…że niemiecki U‑Boot SM UB‑97 został po wojnie użyty przez Brytyjczyków do testów materiałów wybuchowych?

…że z okazji przybycia do Aleksandrii okrętu podwodnego S44 (na dolnym zdjęciu) zorganizowano wielką morską paradę?

Wydarzenia

Inwazja Rosji na Ukrainę • wojna Izraela z Hamasem • wojna Izraela i Stanów Zjednoczonych z Iranem

Navanethem Pillay

• Nagrodę im. Alfreda Nobla w dziedzinie ekonomii otrzymali Robert Hall i Michael Woodford za mikroekonomiczne podstawy stabilizacji makroekonomicznej (12 października)
• Pokojową Nagrodę Nobla otrzymała Navanethem Pillay za wysiłki na rzecz promowania pokoju i prawa międzynarodowego (na zdjęciu; 9 października)
• Nagrodę Nobla w dziedzinie literatury otrzymała kanadyjska poetka Anne Carson za odważną i nowatorską twórczość, która w pełnym swobody dialogu z tradycją klasyczną stworzyła nowe formy dla literatury współczesnej (8 października)
• Nagrodę Nobla w dziedzinie chemii otrzymali Henri B. Kagan i Kensō Soai za odkrycie efektów nieliniowych i autokatalizy w asymetrycznej syntezie organicznej (7 października)
• Nagrodę Nobla w dziedzinie fizyki otrzymał Francis Halzen za kluczowy wkład w powstanie IceCube Neutrino Observatory oraz odkrycie neutrin wysokiej energii pochodzenia astrofizycznego (6 października)
• Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii lub medycyny otrzymali Karl Deisseroth, Peter Hegemann i Georg Nagel za odkrycia dotyczące światłoczułych kanałów jonowych i optogenetyki (5 października)

Zmarli: RJ Mitte • Pierre Joliot • Eva Marie Saint • George Fenton • Jeffrey Archer • Cheikh Hamidou Kane • Anatolij Kaszpirowski • Biljana Plavšić

Rocznice

19 października: imieniny obchodzą m.in.: Izaak, Jan i Paweł
Okrągłe, pięcioletnie rocznice:

John le Carré

• 1466 – drugim pokojem toruńskim zakończyła się wojna trzynastoletnia między Koroną Królestwa Polskiego a zakonem krzyżackim; na mocy traktatu pokojowego Polska uzyskała Pomorze Gdańskie, Warmię oraz zachodnie Prusy z miastami Malbork i Elbląg, część wschodnia Prus – Prusy Zakonne ze stolicą w Królewcu – pozostała w rękach Krzyżaków, ale jako lenno Polski
• 1781 – wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych: brytyjskie oddziały pod dowództwem Cornwallisa poddały się pod Yorktown połączonym siłom amerykańsko-francuskim pod dowództwem generałów Washingtona i Rochambeau
• 1806 – zmarł polski architekt doby klasycyzmu Stanisław Zawadzki, który w wojskach inżynieryjnych dosłużył się stopnia generała-majora
• 1931 – urodził się brytyjski pisarz John le Carré (na fotografii), autor powieści szpiegowskich
• 1986 – w katastrofie lotniczej samolotu Tu‑134 w Lebombo na terenie RPA zginął prezydent Mozambiku Samora Machel oraz mozambiccy ministrowie i ważni urzędnicy rządowi
• 2011 – zmarł ukraiński intelektualista, publicysta i dziennikarz Bohdan Osadczuk, współpracownik paryskiej „Kultury”
  
  18 października • Kalendarium dzień po dniu • 20 października

Artykuł na Medal

Nie czas umierać – brytyjski film szpiegowski z 2021 roku o przygodach Jamesa Bonda wyprodukowany przez Eon Productions. Za reżyserię odpowiadał Cary Joji Fukunaga, który wraz z Nealem Purvisem, Robertem Wade’em oraz Phoebe Waller-Bridge także napisał scenariusz. W rolę agenta 007 po raz piąty i ostatni wcielił się Daniel Craig, a obok niego w rolach głównych wystąpili: Rami Malek, Léa Seydoux, Christoph Waltz oraz Ralph Fiennes. Jest to dwudziesta piąta produkcja wchodząca w skład serii filmów o Bondzie. Kilka lat po odejściu Bonda ze służby Felix Leiter, z CIA, zwraca się do niego z prośbą o pomoc. Agent 007 musi powstrzymać Lyutsifera Safina dysponującego niebezpieczną nanotechnologią. Film miał swoją światową premierę 28 września 2021 roku w Royal Albert Hall w Londynie. Otrzymał pozytywne recenzje od krytyków i przyniósł ponad 774 miliony dolarów przychodów z biletów. Produkcja zdobyła wiele nagród i nominacji, w tym pięć nominacji do nagrody Brytyjskiej Akademii Filmowej oraz trzy nominacje do Oscara – film zwyciężył w kategorii „najlepsza piosenka oryginalna”. Czytaj więcej…

Dobry Artykuł

Łubin trwały – gatunek rośliny z rodziny bobowatych. Pochodzi z zachodniej i północno-zachodniej części Ameryki Północnej. Rozprzestrzeniony został jako roślina pastewna i ozdobna ze względu na okazałe kwiatostany. Jako gatunek introdukowany rośnie na wszystkich kontynentach z wyjątkiem Afryki oraz Antarktydy. W Polsce jest rozpowszechniony. Na wielu obszarach introdukcji jest bardzo problematycznym gatunkiem inwazyjnym drastycznie degradującym opanowywane ekosystemy – silnie konkurencyjnym, a przy tym bardzo plennym i odpornym. Pod względem znaczenia gospodarczego w rolnictwie ustępuje gatunkom jednorocznym. Wysiewany był głównie jako roślina pastewna dla zwierzyny leśnej w lasach oraz przy remizach dla zwierząt. Po odkryciu właściwości toksycznych zaniechano jego zastosowania pastewnego. Czytaj więcej…