U-223
_na_Atlantyku_(2-2546).jpg) Siostrzana jednostka U-223 – U-203 w czerwcu 1942 roku | |
| Klasa | |
|---|---|
| Typ | |
| Historia | |
| Stocznia | |
| Położenie stępki |
15 lipca 1941 |
| Wodowanie |
16 kwietnia 1942 |
 Kriegsmarine
| |
| Nazwa |
U-223 |
| Wejście do służby |
6 czerwca 1942 |
| Zatopiony |
30 marca 1944 |
| Dane taktyczno-techniczne | |
| Wyporność • na powierzchni • w zanurzeniu |
|
| Długość |
67,1 metra |
| Szerokość |
6,2 metra |
| Zanurzenie |
4,74 metra |
| Zanurzenie testowe |
100 metrów |
| Rodzaj kadłuba | |
| Materiał kadłuba | |
| Napęd | |
| 2 silniki wysokoprężne o łącznej mocy 3200 KM 2 silniki elektryczne o łącznej mocy 750 KM 2 śruby | |
| Prędkość • na powierzchni • w zanurzeniu |
|
| Zasięg |
na powierzchni: 8500 Mm przy 10 węzłach |
| Sensory | |
| GHG, S-Gerät | |
| Uzbrojenie | |
| 1 działo kal. 88 mm 1 działko plot. kal. 20 mm | |
| Wyrzutnie torpedowe |
5 × 533 mm |
| Załoga |
44 |
U-223 – niemiecki okręt podwodny typu VIIC z okresu II wojny światowej.
Wyporność U-Boota wynosiła 769 ton w położeniu nawodnym i 871 ton pod wodą, a jego główną bronią było 14 torped o kalibrze 533 mm, wystrzeliwanych z pięciu wewnętrznych wyrzutni. Jednostka rozwijała na powierzchni prędkość maksymalną 17,7 węzła, jej zasięg przy prędkości 10 węzłów wynosił 8500 Mm.
Okręt został zwodowany 16 kwietnia 1942 roku w stoczni Friedrich Krupp Germaniawerft w Kilonii, a 6 czerwca 1942 roku wszedł do służby w Kriegsmarine. Pływając w składzie 6. i 29. Flotylli U-Bootów odbył sześć patroli bojowych, podczas których zatopił dwa statki o łącznej pojemności 12 556 BRT oraz niszczyciel o wyporności 1935 ton, a ponadto uszkodził jeden statek o pojemności 4970 BRT i fregatę o wyporności 1300 ton, które ostatecznie uznano za zniszczone. U-223 został zatopiony 30 marca 1944 roku na północny wschód od Palermo przez brytyjskie niszczyciele.
Projekt i budowa
Jednostki typu VIIC były kolejnym ewolucyjnym ulepszeniem najliczniej budowanych w Niemczech okrętów typu VII. Poprzednik – typ VIIB – miał niewystarczający zasięg i za mało miejsca pod pokładem umożliwiającego instalację sonaru. Opracowany w 1938 roku projekt nowego okrętu różnił się od poprzedniej wersji m.in. zwiększoną grubością blach kadłuba sztywnego (z 16 do 18,5 mm, co zwiększyło maksymalną głębokość zanurzenia z 200 metrów do 250–280 metrów), przedłużeniem kadłuba o 60 cm i kiosku o 30 cm oraz powiększeniem zbiorników paliwa o 5,4 m³, co poprawiło zasięg. Powiększone rozmiary pozwoliły na instalację aktywnego sonaru S-Gerät, który uzupełniał pasywny Gruppenhorchgerät (GHG). Do zakończenia wojny do służby weszło 568 okrętów typu VIIC.
U-223 zamówiono 15 sierpnia 1940 roku. Został zbudowany w stoczni Friedrich Krupp Germaniawerft w Kilonii jako jeden z 58 okrętów typu VIIC zamówionych w tej wytwórni. U-223 otrzymał numer stoczniowy 653 (Werk 653). Stępkę okrętu położono 15 lipca 1941 roku, a zwodowany został 16 kwietnia 1942 roku.
Dane taktyczno-techniczne
U-223 był średniej wielkości okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej. Długość całkowita wynosiła 67,1 metra, szerokość 6,2 metra i zanurzenie 4,74 metra. Wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 9,6 metra. Wykonany ze stali pancernej CM 351 o grubości 18,5 mm kadłub sztywny miał 50,5 metra długości i 4,7 metra szerokości. Kadłub podzielono grodziami na sześć przedziałów wodoszczelnych: (od dziobu): I – przedział torpedowy ze sterami głębokości oraz GHG, II – przedział akumulatorów wraz z pomieszczeniami załogi, magazynem amunicji i toaletą, III – centrala z pomieszczeniem wielofunkcyjnym (mieszczącym drugą baterię akumulatorów, pomieszczenia załogi i kambuz), IV – przedział silników spalinowych, V – przedział silników elektrycznych, VI – rufowy przedział torpedowy ze sterami kierunku i głębokości. Kadłub ciśnieniowy otoczony był kadłubem lekkim wykonanym z blach o grubości 4–8 mm. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 769 ton, a w zanurzeniu 871 ton.
Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne Krupp-Germaniawerft F46 z doładowaniem o łącznej mocy 3200 KM przy 470–490 obr./min, a pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym prądu stałego AEG GU 460/8-276 o łącznej mocy 560 kW (750 KM) przy 295 obr./min. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby, zapewniając maksymalną prędkość 17,7 węzła na powierzchni i 7,6 węzła w zanurzeniu. Zasięg wynosił 8500 Mm przy prędkości 10 węzłów w położeniu nawodnym (3250 Mm przy prędkości maksymalnej) oraz 80 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą (130 Mm przy 2 węzłach). Zbiorniki mieściły 113,47 tony paliwa, a energia elektryczna magazynowana była w dwóch bateriach akumulatorów AFA 33 MAL 800 W po 62 ogniwa każda, o łącznej pojemności 9160 Ah, masie 62 ton i czasie rozładowania 20 godzin. Dopuszczalna głębokość zanurzenia okrętu wynosiła 100 metrów, a głębokość zgniecenia 250–280 metrów.
Okręt wyposażony był w pięć wyrzutni torped o kalibrze 533 mm (cztery na dziobie i jedną rufową), z łącznym zapasem 14 torped (wymiennie okręt mógł przenosić 26 min typu TMA lub 39 min typu TMB). Uzbrojenie artyleryjskie stanowiło umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kalibru 88 mm SK C/35 L/45, z zapasem amunicji wynoszącym 220–250 naboi oraz pojedyncze działko przeciwlotnicze kalibru 20 mm C/38 L/65. Jednostka była również wyposażona w pasywny sonar GHG i aktywny S-Gerät, a do obserwacji służyły dwa peryskopy Zeissa: bojowy i nocny.
Załoga okrętu składała się z czterech oficerów oraz 40 podoficerów i marynarzy.
Służba
U-223 został wcielony do służby w Kriegsmarine 6 czerwca 1942 roku. Dowództwo okrętu objął por. mar. (niem. Oberleutnant zur See) Karl-Jürg Wächter. U-Boot otrzymał numer poczty polowej M 01 671. Do 31 stycznia 1943 roku załoga jednostki przechodziła szkolenie w składzie 8. Flotylli U-Bootów, operując z Gdańska.
Pierwszy rejs bojowy
12 stycznia 1943 roku U-223 wyszedł z Kilonii na swój pierwszy wojenny patrol, kierując się na Atlantyk. 1 lutego okręt został przyporządkowany do 6. Flotylli U-Bootów. W dniach 26 stycznia – 2 lutego U-Boot wchodził w skład wilczego stada „Haudegen”, a następnie (od 2 do 9 lutego) „Nordsturm”. 3 lutego o godzinie 4:52 około 150 Mm na zachód od przylądka Farvel płynący na powierzchni U-223 wystrzelił pięć torped w kierunku płynących w konwoju SG-19 statków, trafiając jedną w zbudowany w 1926 roku amerykański transportowiec „Dorchester” o pojemności 5649 BRT, przewożący żołnierzy, pocztę, drewno i 1069 ton drobnicy z St. John’s do Narsarssuak. Trafiony w prawą burtę na wysokości maszynowni statek zatonął w ciągu 30 minut na pozycji 59°22′N 48°42′W/59,366667 -48,700000; jego licząca siedmiu oficerów, 123 marynarzy i 23 artylerzystów załoga oraz 751 żołnierzy i pasażerów po trzech minutach od trafienia rozpoczęła ewakuację, korzystając z kilku łodzi ratunkowych i tratew, jednak większość pozostała na transportowcu i zginęła. Dwa kutry United States Coast Guard natychmiast rozpoczęły akcję ratunkową: USCGC „Comanche” (WPG-76) podjął z wody 97 rozbitków, a USCGC „Escanaba” (WPG-77) kolejnych 132. W lodowatej wodzie zginęło 675 osób: kapitan Hans Jorgen Danielsen, trzech oficerów, 98 członków załogi, 15 artylerzystów oraz 558 żołnierzy i pasażerów.
Między 9 a 15 lutym okręt podwodny powtórnie operował w wilczym stadzie „Haudegen”, a w dniach 15–20 lutego pływał w stadzie „Taifun”. 23 lutego o godzinie 9:51 U-223 wystrzelił salwę trzech torped w kierunku marudera z konwoju ON-166, zbudowanego w 1930 roku panamskiego motorowego zbiornikowca „Winkler” o pojemności 6907 BRT, który został tego samego dnia wcześniej trafiony torpedą FAT i uszkodzony przez U-628. „Winkler” płynął pod balastem na trasie Avonmouth – Belfast Lough – Nowy Jork. Trafiony dwiema torpedami statek zatonął na pozycji 46°48′N 36°18′W/46,800000 -36,300000 w ciągu 45 sekund, tak że jego licząca 51 załoga musiała skakać przez burty do wody; zginęło 14 członków załogi i pięciu artylerzystów, a pozostali zostali podjęci na pokład brytyjskiej korwety typu Flower HMS „Dianthus” (K95).
1 marca o godzinie 12:42 U-Boot został zaatakowany przez samolot bombowy Boeing B-17 Flying Fortress Mk II nr FL463 z brytyjskiej 59. Eskadry RAF, pilotowany przez F/O N. Barsona. Okręt trafił samolot w trakcie nalotu ogniem przeciwlotniczym, przez co siedem zrzuconych bomb głębinowych przeleciało nad nim; U-223 wykonał zanurzenie alarmowe i z niewielkimi uszkodzeniami zdołał umknąć bombowcowi, któremu mimo ciężkich uszkodzeń udało się powrócić do bazy.
6 marca po 54 dniach spędzonych w morzu okręt dopłynął do portu w Saint-Nazaire.
Drugi rejs bojowy
15 kwietnia 1943 roku U-Boot wyszedł z Saint-Nazaire na swój drugi wojenny patrol, udając się na wody północnego Atlantyku. Od 22 kwietnia do 3 maja okręt operował w wilczym stadzie „Amsel”, później „Amsel 2” (3–6 maja), a następnie „Elbe” i „Elbe 2” (odpowiednio od 7 do 10 maja i od 10 do 12 maja). 11 maja U-223 został zaatakowany bombami głębinowymi przez dowodzony przez Donalda Macintyre’a brytyjski niszczyciel HMS „Hesperus” (H57) i zmuszony do wynurzenia, a następnie ostrzelany i staranowany; okręt podwodny odpowiedział ogniem i wystrzelił pięć niecelnych torped w kierunku niszczyciela, który odpłynął w kierunku ochranianego konwoju SC-129 przekonany o rychłym zatonięciu U-Boota. W wyniku zderzenia za burtą znalazło się dwóch marynarzy U-223, z których jeden zginął, a drugi został później uratowany przez siostrzany okręt podwodny U-359 i 14 maja został przekazany na pokład macierzystej jednostki. Staranowanie pozbawiło U-Boota możliwości zanurzania i zmusiło do powrotu do Saint-Nazaire, dokąd dotarł 24 maja po 40-dniowym pobycie w morzu.
Trzeci rejs bojowy
1 czerwca 1943 roku dowódca okrętu, por. mar. Karl-Jürg Wächter otrzymał awans na stopień kpt. mar. (niem. Kapitänleutnant). Trzeci patrol załogi U-Boota rozpoczął się 14 września, kiedy to okręt wyszedł z Saint-Nazaire na wody Atlantyku. Trzy dni później dowódca okrętu otrzymał rozkaz przedarcia się na Morze Śródziemne w celu wzmocnienia sił U-Bootwaffe na tym akwenie. 25 września o godzinie 22:00 U-223 rozpoczął forsowanie Cieśninę Gibraltarską, zakończone pomyślnie już następnego dnia o 8:00. 2 października między godziną 01:01 a 01:05 w pobliżu przylądka Ivi w Algierii U-Boot odpalił kilka torped (w tym akustyczną T V) w kierunku statków i okrętów eskorty płynących w konwoju KMS-27, zgłaszając po usłyszeniu pięciu detonacji trafienie dwóch parowców i dwóch niszczycieli. W rzeczywistości trafiony został jedynie zbudowany w 1940 roku brytyjski parowiec „Stanmore” o pojemności 4970 BRT, płynący z ładunkiem 2500 ton towarów rządowych, w tym materiałów wybuchowych i 207 worków poczty z Middlesbrough na Sycylię. Statek został ciężko uszkodzony, jednak nikt z 59 przebywających na pokładzie osób nie zginął. Początkowo został wzięty na hol przez brytyjski uzbrojony trawler typu Isles HMS „Filla” (T212) (który zdjął z parowca jego całą załogę), a następnie przez holowniki ratownicze HMS „Charon” (W109) i HMS „Salvonia” (W43). 3 października statek został sztrandowany u wybrzeży Ténès (na pozycji 36°41′N 1°10′E/36,683333 1,166667), gdzie po wyładunku poczty przełamał się na pół i został uznany za zniszczony.
16 października po 33 dniach spędzonych w morzu okręt zawinął do bazy w Tulonie.
Czwarty rejs bojowy
1 listopada 1943 roku U-223 został włączony do 29. Flotylli U-Bootów. 20 listopada U-Boot wyszedł z Tulonu na swój czwarty patrol, udając się w stronę wybrzeży Algierii. 22 listopada U-223 napotkał nieprzyjacielski okręt podwodny, jednak żadna z jednostek nie była w stanie wykonać ataku.
11 grudnia o godzinie 13:04 nieopodal Bougie okręt podwodny trafił torpedą T V w płynącą w eskorcie zmierzającego z Gibraltaru do Port Saidu konwoju KMS-34 brytyjską fregatę typu River HMS „Cuckmere” (K299) o wyporności 1300 ton. W wyniku ataku brytyjski okręt został ciężko uszkodzony, a na jego pokładzie śmierć poniosło 16 członków załogi; odholowany następnie do Algieru został uznany za zniszczony.
17 grudnia po 28-dniowym rejsie okręt podwodny powrócił do Tulonu.
Piąty rejs bojowy
12 stycznia 1944 roku nowym dowódcą U-Boota został mianowany por. mar. Peter Gerlach, dowodzący uprzednio U-37. 19 stycznia U-223 wyszedł z Tulonu na swój piąty wojenny patrol, udając się na Morze Tyrreńskie drogą na południe od Sardynii. Okręt powrócił tą samą trasą do bazy w Tulonie 12 lutego, po 25 dniach spędzonych w morzu.
Szósty rejs bojowy i utrata okrętu
16 marca 1944 okręt opuścił bazę w Tulonie, udając się tak jak w poprzednim rejsie na Morze Tyrreńskie trasą wokół Sardynii. 29 marca na północny wschód od Palermo U-223 został namierzony azdykiem przez odbywający patrol przeciwpodwodny brytyjski niszczyciel HMS „Ulster” (R83), po czym zaatakowany bombami głębinowymi (wraz z towarzyszącymi niszczycielami HMS „Laforey” (G99) i HMS „Tumult” (R11)). U-Boot przetrwał atak wykonując serie uników, jednak tuż po północy 30 marca w odległości około 60 Mm od Palermo został zmuszony do wynurzenia (po 25 godzinach spędzonych w zanurzeniu) i stał się celem ostrzału artyleryjskiego brytyjskich niszczycieli eskortowych typu Hunt: HMS „Blencathra” (L24), HMS „Hambledon” (L37) i HMS „Wilton” (L128). Broniący się U-223 wystrzelił z wyrzutni rufowej torpedę T V, która trafiła niszczyciel HMS „Laforey” (G99) o wyporności 1935 ton i spowodowała jego zatonięcie na pozycji 38°54′N 14°18′E/38,900000 14,300000. Z liczącej 258 osób załogi brytyjskiego okrętu śmierć poniosło 189, w tym dowódca niszczyciela i 14 Flotylli Niszczycieli komandor (ang. Captain) H.T. Armstrong.
U-Boot zatonął wkrótce potem na pozycji 38°48′N 14°10′E/38,800000 14,166667, a z jego liczącej w tym rejsie 50 osób załogi zginęło 23 ludzi, w tym dowódca. Uratowani w liczbie 27 trafili do niewoli.
Podsumowanie działalności bojowej
U-223 odbył sześć patroli bojowych, spędzając w morzu 195 dni. W ich trakcie zatopił dwa statki o łącznej pojemności 12 556 BRT oraz niszczyciel HMS „Laforey” (G99) o wyporności 1935 ton, a także uszkodził jeden statek o pojemności 4970 BRT i fregatę HMS „Cuckmere” (K299) o wyporności 1300 ton, które ostatecznie zostały uznane za zniszczone. Na pokładach zatopionych jednostek zginęło 899 osób, w tym 675 na amerykańskim transportowcu „Dorchester”. Pełne zestawienie strat przedstawia poniższa tabela:
| Data | Nazwa | Państwo | Tonaż | Los jednostki |
|---|---|---|---|---|
| 3 lutego 1943 | „Dorchester” |  Stany Zjednoczone |
5649 | zatopiony |
| 23 lutego 1943 | „Winkler” |  Panama |
6907 | zatopiony |
| 2 października 1943 | „Stanmore” |  Wielka Brytania |
4970 | uszkodzony |
| 11 grudnia 1943 | HMS „Cuckmere” (K299) |  Royal Navy |
1300 | uszkodzony |
| 30 marca 1944 | HMS „Laforey” (G99) | Royal Navy |
1935 | zatopiony |
| RAZEM | zatopione: | 3 | ||
| uszkodzone: | 2 | |||
Uwagi
- ↑ Stal CM 351 produkcji zakładów Kruppa składała się z 1,23% manganu, 0,3% krzemu, 0,17% węgla, 0,13% chromu oraz 0,1% wanadu i miała następujące parametry: wytrzymałość od 55 do 70 kg/mm², granicę plastyczności 45 kg/mm², ściskanie 60% i rozciąganie 28%.
- ↑ Gardiner i Chesneau 1980 ↓, s. 242 podaje wyporność 749/851 ton; Rössler 1989 ↓, s. 335 i Miller 2000 ↓, s. 27 761/865 ton, zaś Gogin 2026 ↓ i Showell 2006 ↓, s. 81 769/1070 ton.
- ↑ W momencie zatopienia U-223 na jego pokładzie przebywało 50 osób.
- ↑ 6 listopada 1946 fregata została zwrócona US Navy i złomowana.
- ↑ Tonaż statków handlowych i innych cywilnych jednostek podany jest w tonach rejestrowych brutto, a w przypadku okrętów podana jest wyporność w tonach.
Przypisy
- 1 2 Rössler 1989 ↓, s. 115.
- 1 2 Borowiak 2009a ↓, s. 89.
- ↑ Rössler 1989 ↓, s. 115–116.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 90–91.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 94.
- 1 2 3 4 VIIC ↓.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 U-223 ↓.
- 1 2 3 4 5 6 7 Borowiak 2009b ↓, s. 117.
- ↑ Germaniawerft ↓.
- ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 210.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 78.
- 1 2 3 4 5 Möller i Brack 2004 ↓, s. 73.
- 1 2 Gröner 1985 ↓, s. 72.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 92, 113.
- ↑ Rössler 1989 ↓, s. 157.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 113.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 113, 120–132.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 114.
- ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 209.
- 1 2 3 Gogin 2026 ↓.
- 1 2 3 Borowiak 2009a ↓, s. 93.
- ↑ Gröner 1985 ↓, s. 74.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 91.
- 1 2 Borowiak 2009a ↓, s. 92.
- ↑ Miller 2000 ↓, s. 27.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 126.
- ↑ Gardiner i Chesneau 1980 ↓, s. 242.
- 1 2 3 4 Borowiak 2009b ↓, s. 118.
- 1 2 Gröner 1985 ↓, s. 84.
- 1 2 Karl-Jürg Wächter ↓.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 patrole ↓.
- 1 2 3 4 5 6 patrol 1 ↓.
- 1 2 3 4 5 Dorchester ↓.
- 1 2 3 Blair 2025 ↓, s. 210.
- 1 2 3 Winkler ↓.
- 1 2 3 4 5 patrol 2 ↓.
- ↑ Blair 2025 ↓, s. 362.
- 1 2 3 patrol 3 ↓.
- 1 2 Blair 2025 ↓, s. 443.
- 1 2 3 4 5 Stanmore ↓.
- 1 2 3 patrol 4 ↓.
- 1 2 3 HMS Cuckmere (K 299) ↓.
- 1 2 Blair 2025 ↓, s. 487.
- 1 2 Peter Gerlach ↓.
- 1 2 patrol 5 ↓.
- ↑ patrol 6 ↓.
- 1 2 3 4 HMS Laforey (G 99) ↓.
- 1 2 3 Blair 2025 ↓, s. 548.
- 1 2 3 uboatsucc ↓.
Bibliografia
- Clay Blair: Hitlera wojna U-Bootów. Ścigani 1942–1945. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2025. ISBN 978-83-11-18327-8. (pol.).
- Mariusz Borowiak: Żelazne rekiny Dönitza. T. 1. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Alma-Press, 2009. ISBN 978-83-7020-400-6. (pol.).
- Mariusz Borowiak: Żelazne rekiny Dönitza. T. 2. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Alma-Press, 2009. ISBN 978-83-7020-406-8. (pol.).
- Conway’s All the World’s Fighting Ships 1922–1946. Robert Gardiner, Roger Chesneau (red.). London: Conway Maritime Press, 1980. ISBN 0-85177-146-7. (ang.).
- Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara, California: ABC-CLIO, 2007. ISBN 1-85367-623-3. (ang.).
- Ivan Gogin: „VIIC” type seagoing submarines (1940–1944). Navypedia. [dostęp 2026-09-02]. (ang.).
- Erich Gröner: Die deutschen Kriegsschiffe 1815–1945: U-Boote, Hilfskreuzer, Minenschiffe, Netzleger, Sperrbrecher. T. 3. Koblenz: Bernard & Graefe, 1985. ISBN 3-7637-4802-4. (niem.).
- Guðmundur Helgason: Dorchester. uboat.net. [dostęp 2026-09-02]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: F. Krupp Germaniawerft AG, Kiel. uboat.net. [dostęp 2026-09-02]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: HMS Cuckmere (K 299). uboat.net. [dostęp 2026-09-02]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: HMS Laforey (G 99). uboat.net. [dostęp 2026-09-02]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Kapitänleutnant Karl-Jürg Wächter. uboat.net. [dostęp 2026-09-02]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Oberleutnant zur See Peter Gerlach. uboat.net. [dostęp 2026-09-02]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Patrol info for U-223 (1). uboat.net. [dostęp 2026-09-02]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Patrol info for U-223 (2). uboat.net. [dostęp 2026-09-02]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Patrol info for U-223 (3). uboat.net. [dostęp 2026-09-02]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Patrol info for U-223 (4). uboat.net. [dostęp 2026-09-02]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Patrol info for U-223 (5). uboat.net. [dostęp 2026-09-02]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Patrol info for U-223 (6). uboat.net. [dostęp 2026-09-02]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Patrols by U-223. uboat.net. [dostęp 2026-09-02]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Ships hit by U-223. uboat.net. [dostęp 2026-09-02]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Stanmore. uboat.net. [dostęp 2026-09-02]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Type VIIC. uboat.net. [dostęp 2026-09-02]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: U-223. uboat.net. [dostęp 2026-09-02]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Winkler. uboat.net. [dostęp 2026-09-02]. (ang.).
- David Miller: U-Boats: History, Development and Equipment, 1914–1945. London: Conway Maritime Press, 2000. ISBN 978-0851777900. (ang.).
- Eberhard Möller, Werner Brack: The Encyclopedia of U-Boats: From 1904 to the Present. London: Greenhill Books, 2004. ISBN 1-85367-623-3. (ang.).
- Eberhard Rössler: The U-Boat: The Evolution And Technical History Of German Submarines. Annapolis: Naval Institute Press, 1989. ISBN 0-87021-966-9. (ang.).
- Jak P. Mallmann Showell: The U-Boat Century: German Submarine Warfare 1906–2006. London: Chatham Publishing, 2006. ISBN 978-1-86176-241-2. (ang.).