U-615

U-615
Ilustracja
Siostrzana jednostka U-615 – U-660(inne języki)
Klasa

okręt podwodny

Typ

VIIC

Historia
Stocznia

Blohm & Voss, Hamburg III Rzesza

Położenie stępki

20 maja 1941

Wodowanie

8 lutego 1942

 Kriegsmarine
Nazwa

U-615

Wejście do służby

26 marca 1942

Zatopiony

7 sierpnia 1943

Dane taktyczno-techniczne
Wyporność
• na powierzchni
• w zanurzeniu


769 ton
871 ton

Długość

67,1 metra

Szerokość

6,2 metra

Zanurzenie

4,74 metra

Zanurzenie testowe

100 metrów

Rodzaj kadłuba

dwukadłubowy

Materiał kadłuba

stal

Napęd
2 silniki wysokoprężne o łącznej mocy 3200 KM
2 silniki elektryczne o łącznej mocy 750 KM
2 śruby
Prędkość
• na powierzchni
• w zanurzeniu


17-17,6 węzła
7,6 węzła

Zasięg

na powierzchni: 8500 Mm przy 10 węzłach
w zanurzeniu: 80 Mm przy 4 węzłach

Sensory
GHG, S-Gerät(inne języki)
Uzbrojenie
początkowo: 1 działo kal. 88 mm
1 działko plot. kal. 20 mm
14 torped
Wyrzutnie torpedowe

5 × 533 mm

Załoga

44

Multimedia w Wikimedia Commons

U-615 – niemiecki okręt podwodny typu VIIC z okresu II wojny światowej. Wyporność U-Boota wynosiła 769 ton w położeniu nawodnym i 871 ton pod wodą, a jego główną bronią było 14 torped o kalibrze 533 mm, wystrzeliwanych z pięciu wewnętrznych wyrzutni. Jednostka rozwijała na powierzchni maksymalną prędkość 17,6 węzła, jej zasięg przy prędkości 10 węzłów wynosił 8500 Mm.

Okręt został zwodowany 8 lutego 1942 roku w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu, a 26 marca 1942 roku wcielono go do służby w Kriegsmarine. Pływając w składzie 3. Flotylli U-Bootów(inne języki), U-615 odbył cztery patrole bojowe, podczas których zatopił cztery statki o łącznej pojemności 27 231 BRT. 7 sierpnia 1943 roku na północny zachód od Grenady U-615 został zatopiony bombami głębinowymi przez amerykańskie samoloty Martin PBM Mariner i Lockheed Ventura.

Projekt i budowa

 Osobny artykuł: Okręty podwodne typu VIIC.

Jednostki typu VIIC były kolejnym ewolucyjnym ulepszeniem najliczniej budowanych w Niemczech okrętów typu VII. Poprzednik – typ VIIB – miał zbyt mały zasięg i za mało miejsca pod pokładem, by można było zainstalować sonar. Opracowany w 1938 roku projekt nowego okrętu różnił się od poprzedniej wersji m.in. zwiększoną grubością blach kadłuba sztywnego (z 16 do 18,5 mm, co zwiększyło maksymalną głębokość zanurzenia z 200 metrów do 250–280 metrów), przedłużeniem kadłuba o 60 cm i kiosku o 30 cm oraz powiększeniem zbiorników paliwa o 5,4 m³, co poprawiło zasięg. Powiększone rozmiary pozwoliły na instalację aktywnego sonaru S-Gerät(inne języki), który uzupełniał pasywny Gruppenhorchgerät (GHG). Do zakończenia wojny do służby weszło 568 okrętów typu VIIC.

U-615 zamówiono 15 sierpnia 1940 roku. Został zbudowany w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu jako jeden z 171 okrętów typu VIIC zamówionych w tej wytwórni. U-615 otrzymał numer stoczniowy 115 (Werk 115). Stępkę okrętu położono 20 maja 1941 roku, a zwodowany został 8 lutego 1942 roku.

Dane taktyczno-techniczne

Wnętrze przedziału silników wysokoprężnych

U-615 był średniej wielkości okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej. Długość całkowita wynosiła 67,1 metra, szerokość 6,2 metra i zanurzenie 4,74 metra. Wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 9,6 metra. Wykonany ze stali pancernej CM 351 o grubości 18,5 mm kadłub sztywny miał 50,5 metra długości i 4,7 metra szerokości. Podzielony był grodziami na sześć przedziałów wodoszczelnych: (od dziobu): I – przedział torpedowy ze sterami głębokości oraz GHG, II – przedział akumulatorów wraz z pomieszczeniami załogi, magazynem amunicji i toaletą, III – centrala z pomieszczeniem wielofunkcyjnym (mieszczącym drugą baterię akumulatorów, pomieszczenia załogi i kambuz), IV – przedział silników spalinowych, V – przedział silników elektrycznych, VI – rufowy przedział torpedowy ze sterami kierunku i głębokości. Kadłub ciśnieniowy otoczony był kadłubem lekkim wykonanym z blach o grubości 4–8 mm. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 769 ton, a w zanurzeniu 871 ton.

Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne Krupp-Germaniawerft F46 z doładowaniem o łącznej mocy 3200 KM przy 470-490 obr./min, a pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym prądu stałego BBC GG UB720/8 o łącznej mocy 750 KM przy 295 obr./min. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby, zapewniając maksymalną prędkość 17–17,6 węzła na powierzchni i 7,6 węzła w zanurzeniu. Zasięg wynosił 8500 Mm przy prędkości 10 węzłów w położeniu nawodnym (3250 Mm przy prędkości maksymalnej) oraz 80 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą (130 Mm przy 2 węzłach). Zbiorniki mieściły 113,47 tony paliwa, a energia elektryczna magazynowana była w dwóch bateriach akumulatorów AFA 33 MAL 800 E po 62 ogniwa o łącznej pojemności 9160 Ah, masie 62 tony i czasie rozładowania 20 godzin. Dopuszczalna głębokość zanurzenia okrętu wynosiła 100 metrów, a głębokość zgniecenia 250–280 metrów.

Okręt wyposażony był w pięć wyrzutni torped kalibru 533 mm (cztery na dziobie i jedną rufową), z łącznym zapasem 14 torped (wymiennie okręt mógł przenosić 26 min typu TMA lub 39 min typu TMB). Uzbrojenie artyleryjskie stanowiło umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kalibru 88 mm SK C/35 L/45, z zapasem amunicji wynoszącym 220–250 naboi oraz pojedyncze działko przeciwlotnicze kalibru 20 mm C/38 L/65. Jednostka wyposażona też była w pasywny sonar GHG i aktywny S-Gerät(inne języki), a do obserwacji służyły dwa peryskopy Zeissa: bojowy i nocny.

Załoga okrętu składała się z czterech oficerów oraz 40 podoficerów i marynarzy.

Służba

U-615 został wcielony do służby w Kriegsmarine 26 marca 1942 roku. Dowództwo okrętu objął por. mar. (niem. Oberleutnant zur See) Ralph Kapitzky(inne języki). U-Boot otrzymał numer poczty polowej M 45 089. 1 czerwca 1942 roku dowódca U-615 Ralph Kapitzky otrzymał awans na stopień kpt. mar. (niem. Kapitänleutnant). Do 31 sierpnia 1942 roku załoga jednostki przechodziła szkolenie w składzie 8. Flotylli U-Bootów(inne języki), operując z Gdańska.

Pierwszy rejs bojowy

1 września 1942 roku okręt został przyporządkowany do 3. Flotylli U-Bootów(inne języki) w La Pallice. 5 września U-615 wyszedł z Kilonii, udając się na swój pierwszy wojenny patrol. W dniach 12–22 września wchodził w skład wilczego stada „Pfeil”(inne języki), a następnie „Blitz” (od 22 do 26 września) i „Tiger” (26–30 września). Między 5 a 19 października U-Boot operował w ramach stada „Wotan”. 11 października o godzinie 19:59 w odległości około 400 Mm na północny wschód od przylądka Cape Race U-615 wystrzelił dwie torpedy w kierunku marudera z konwoju ONS-136, którym był zbudowany w 1920 roku panamski parowiec „El Lago” o pojemności 4221 BRT, płynący pod balastem z Reykjavíku do Nowego Jorku. Trafiony obiema torpedami statek przełamał się na pół i zatonął na pozycji 51°03′N 46°15′W/51,050000 -46,250000, a z jego załogi składającej się z 59 osób do niewoli zostali wzięci kapitan i starszy mechanik; pozostali zginęli. 15 października okręt podwodny na pozycji 53°58′N 33°43′W/53,966667 -33,716667 stał się celem ataku przeprowadzonego przez samolot bombowy Consolidated B-24 Liberator z brytyjskiej 120. Eskadry RAF(inne języki), jednak uniknął uszkodzeń. Wieczorem 23 października w odległości około 570 Mm na północ od Azorów U-615 napotkał płynący samotnie zbudowany w 1935 roku brytyjski motorowiec „Empire Star” o pojemności 12 656 BRT, przewożący ładunek o łącznej masie 10 555 ton (na który składało się m.in. 2000 worków z pocztą, samoloty i amunicja) na trasie Birkenhead – Kapsztad – East London. U-Boot wystrzelił w jego kierunku cztery torpedy, uzyskując jedno trafienie o godzinie 18:52. Ocalała załoga opuściła statek w trzech łodziach ratunkowych, jednak ten nie tonął i o 19:15 okręt wystrzelił kolejną torpedę z wyrzutni rufowej, która okazała się niecelna; po przeładowaniu wyrzutni dowódca U-615 rozkazał wystrzelić szóstą, która trafiła „Empire Star” o godzinie 20:24, i siódmą, która ostatecznie spowodowała zatonięcie statku w ciągu pięciu minut od momentu eksplozji o 21:16 na pozycji 48°14′N 26°22′W/48,233333 -26,366667. Dwie z trzech łodzi ratunkowych zostały odnalezione 25 i 26 października przez brytyjski slup HMS „Black Swan” (L57)(inne języki), który podjął łącznie 61 rozbitków (zginęło 42 członków załogi motorowca).

Okręt przypłynął do bazy w La Pallice 30 października, po 56 dniach spędzonych w morzu.

Drugi rejs bojowy

25 listopada 1942 roku U-615 wyszedł z La Pallice na swój drugi atlantycki patrol. Między 1 a 11 grudnia U-Boot wchodził w skład wilczego stada „Draufgänger”, po czym w dniach 11–30 grudnia operował w stadzie „Ungestüm”(inne języki). W nocy z 28 na 29 grudnia U-615 wystrzelił pięć niecelnych torped w kierunku płynącego w konwoju ONS-154 brytyjskiego statku z katapultą lotniczą (CAM) „Fidelity”. 9 stycznia 1943 roku okręt podwodny powrócił do bazy w La Pallice, po 46 dniach spędzonych w morzu.

Trzeci rejs bojowy

Trzeci atlantycki patrol załogi U-Boota rozpoczął się 18 lutego 1943 roku, kiedy to okręt wyszedł z La Pallice. Od 25 lutego do 5 marca U-615 został przydzielony do wilczego stada „Burggraf”, między 7 a 20 marca operował w stadzie „Raubgraf”, a w dniach 24–30 marca wchodził w skład stada „Seewolf”(inne języki). Następnie, od 7 do 13 kwietnia okręt przyporządkowany był do stada „Adler”. 10 kwietnia o godzinie 10:30 U-615 wystrzelił salwę czterech torped w kierunku płynącego samotnie marudera z HX-232, zbudowanego w lutym 1943 roku nowego amerykańskiego frachtowca typu Liberty „Edward B. Dudley” o pojemności 7177 BRT, przewożącego 4000 ton amunicji, żywności i bawełny z Nowego Jorku do Wielkiej Brytanii. Statek trafiła tylko jedna z nich, ale okazała się niewypałem, więc U-Boot podążał nadal za zygzakującą jednostką; następnego dnia o godzinie 4:46 okręt wystrzelił dwie kolejne torpedy, które trafiły w śródokręcie statku i spowodowały jego zastopowanie. „Edward B. Dudley” jednak nie tonął, więc o 5:06 z odległości 1000 metrów odpalono jeszcze jedną torpedę, która po trafieniu w część rufową spowodowała pożar, lecz statek nadal zachowywał pływalność; 10 minut później U-615 wystrzelił więc następną, która wywołała eksplozję przewożonej przez frachtowiec amunicji i zatonięcie jednostki na przybliżonej pozycji 53°N 39°W/53,000000 -39,000000. Spadające szczątki statku spowodowały nieznaczne uszkodzenie kiosku i ciężko zraniły kapitana U-Boota, w wyniku czego musiał on przerwać patrol i wracać do bazy. Nigdy nie odnaleziono łodzi ratunkowych z amerykańskiego statku, na którym zginęło 69 członków załogi.

20 kwietnia po 62 dniach spędzonych w morzu okręt dotarł do La Pallice.

Czwarty rejs bojowy i utrata okrętu

U-615 w marszu na powierzchni, 6 sierpnia 1943 roku
U-615 w marszu na powierzchni, 6 sierpnia 1943 roku

12 czerwca 1943 roku U-Boot wyszedł z La Pallice na swój czwarty atlantycki patrol. Wyposażony był w tajne urządzenie do wykrywania jednostek pływających – teleskop noktowizyjny (niem. Nachtfernrohr). Dwa dni później podczas rejsu na powierzchni przez Zatokę Biskajską w towarzystwie U-257(inne języki) i U-600(inne języki), U-615 został ostrzelany przez samolot bombowy Vickers Wellington z brytyjskiej 547. Eskadry RAF(inne języki) (pilot P/O J.W. Hermiston), w wyniku czego na pokładzie zginął jeden z artylerzystów, bosmanmat Heinz Wilke. 28 czerwca U-Boot pobrał paliwo z zaopatrzeniowego okrętu podwodnego (mlecznej krowy) U-488(inne języki).

28 lipca o godzinie 2:00 w odległości około 10 Mm na południe od Curaçao okręt wystrzelił dwie torpedy w kierunku płynącego samotnie, zbudowanego w 1938 roku holenderskiego parowego zbiornikowca „Rosalia” o pojemności 3177 BRT, przewożącego ropę naftową z Maracaibo na Curaçao. Trafiony statek zapalił się i przełamał, po czym zatonął o 4:25 na pozycji 12°07′N 69°13′W/12,116667 -69,216667. 13 rozbitków z liczącej 36 osób załogi zbiornikowca zostało uratowanych przez holenderski ścigacz okrętów podwodnych Hr.Ms. H-8 i łódź ratowniczą MBR-50. Następnego dnia okręt stał się celem ataku amerykańskiego samolotu bombowego Douglas B-18 Bolo; w kolejnych dniach U-Boot musiał odpierać kolejne ataki lotnicze, a 6 sierpnia jego artylerzystom udało się zestrzelić jednego z napastników, amerykańską łódź latającą Martin PBM Mariner P-4 z eskadry VP-205(inne języki).

7 sierpnia 1943 roku na północny zachód od Grenady U-615 został zaatakowany bombami głębinowymi przez amerykańskie samoloty: pięć Martin PBM Mariner (o numerach P-6 i P-8 z eskadry VP-204(inne języki) oraz P-2, P-4 i P-11 z eskadry VP-205) i jeden Lockheed Ventura B-5 z eskadry VB-130(inne języki), które wykonały łącznie 12 nalotów. U-Boot został zatopiony na pozycji 12°38′N 64°15′W/12,633333 -64,250000 po patrolu trwającym 57 dni. Z liczącej w tym rejsie 47 osób załogi zginęło czterech ludzi, w tym dowódca Ralph Kapitzky, a pozostałych 43 zostało uratowanych i wziętych do niewoli przez amerykański niszczyciel USS „Walker” (DD-517)(inne języki).

Podsumowanie działalności bojowej

U-615 odbył cztery patrole bojowe, spędzając w morzu 221 dni. W ich trakcie zatopił cztery statki o łącznej pojemności 27 231 BRT, na pokładach których zginęło 191 osób. Pełne zestawienie strat przedstawia poniższa tabela:

Lista zatopionych jednostek
Data Nazwa Państwo Tonaż Los jednostki
11 października 1942 „El Lago”  Panama 4221 zatopiony
23 października 1942 „Empire Star”  Wielka Brytania 12 656 zatopiony
11 kwietnia 1943 „Edward B. Dudley”  Stany Zjednoczone 7177 zatopiony
28 lipca 1943 „Rosalia”  Holandia 3177 zatopiony
RAZEM zatopione: 4

Uwagi

  1. ↑ U-615 ↓ podaje, że okręt zbudowano pod numerem stoczniowym 591.
  2. ↑ Stal CM 351 produkcji zakładów Kruppa składała się z 1,23% manganu, 0,3% krzemu, 0,17% węgla, 0,13% chromu oraz 0,1% wanadu i miała następujące parametry: wytrzymałość od 55 do 70 kg/mm², granicę plastyczności 45 kg/mm², ściskanie 60% i rozciąganie 28%.
  3. ↑ Gardiner i Chesneau 1980 ↓, s. 242 podaje wyporność 749/851 ton; Rössler 1989 ↓, s. 335 i Miller 2000 ↓, s. 27 761/865 ton, zaś Gogin 2025 ↓ i Showell 2006 ↓, s. 81 769/1070 ton.
  4. ↑ W momencie zatopienia U-615 na jego pokładzie przebywało 47 osób.
  5. ↑ Borowiak 2009b ↓, s. 387 podaje, że do zatopienia statku doszło na pozycji 44°N 40°W/44,000000 -40,000000.
  6. ↑ Tonaż statków handlowych i innych cywilnych jednostek podany jest w tonach rejestrowych brutto.

Przypisy

Bibliografia