U-568
.jpg) Siostrzana jednostka U-568 – U-660 | |
| Klasa | |
|---|---|
| Typ | |
| Historia | |
| Stocznia | |
| Położenie stępki |
27 kwietnia 1940 |
| Wodowanie |
6 marca 1941 |
 Kriegsmarine
| |
| Nazwa |
U-568 |
| Wejście do służby |
1 maja 1941 |
| Zatopiony |
29 maja 1942 |
| Dane taktyczno-techniczne | |
| Wyporność • na powierzchni • w zanurzeniu |
|
| Długość |
67,1 metra |
| Szerokość |
6,2 metra |
| Zanurzenie |
4,74 metra |
| Zanurzenie testowe |
100 metrów |
| Rodzaj kadłuba | |
| Materiał kadłuba | |
| Napęd | |
| 2 silniki wysokoprężne o łącznej mocy 3200 KM 2 silniki elektryczne o łącznej mocy 750 KM 2 śruby | |
| Prędkość • na powierzchni • w zanurzeniu |
|
| Zasięg |
na powierzchni: 8500 Mm przy 10 węzłach |
| Sensory | |
| GHG, S-Gerät | |
| Uzbrojenie | |
| początkowo: 1 działo kal. 88 mm 1 działko plot. kal. 20 mm 14 torped | |
| Wyrzutnie torpedowe |
5 × 533 mm |
| Załoga |
44 |
U-568 – niemiecki okręt podwodny typu VIIC z okresu II wojny światowej. Wyporność U-Boota wynosiła 769 ton w położeniu nawodnym i 871 ton pod wodą, a jego główną bronią było 14 torped o kalibrze 533 mm, wystrzeliwanych z pięciu wewnętrznych wyrzutni. Jednostka rozwijała na powierzchni maksymalną prędkość 17,6 węzła, jej zasięg przy prędkości 10 węzłów wynosił 8500 Mm.
Okręt został zwodowany 6 marca 1941 roku w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu, a 1 maja 1941 roku wcielono go do służby w Kriegsmarine. Pływając w składzie 3. i 29. Flotylli U-Bootów, U-568 odbył pięć patroli bojowych, podczas których zatopił jeden statek o pojemności 6023 BRT i dwie korwety o łącznej wyporności 1850 ton oraz uszkodził niszczyciel o wyporności 1630 ton. 29 maja 1942 roku na północny wschód od Tobruku U-Boot został zatopiony bombami głębinowymi przez brytyjskie niszczyciele.
Projekt i budowa
Jednostki typu VIIC były kolejnym ewolucyjnym ulepszeniem najliczniej budowanych w Niemczech okrętów typu VII. Poprzednik – typ VIIB – miał zbyt mały zasięg i za mało miejsca pod pokładem, by można było zainstalować sonar. Opracowany w 1938 roku projekt nowego okrętu różnił się od poprzedniej wersji m.in. zwiększoną grubością blach kadłuba sztywnego (z 16 do 18,5 mm, co zwiększyło maksymalną głębokość zanurzenia z 200 metrów do 250–280 metrów), przedłużeniem kadłuba o 60 cm i kiosku o 30 cm oraz powiększeniem zbiorników paliwa o 5,4 m³, co poprawiło zasięg. Powiększone rozmiary pozwoliły na instalację aktywnego sonaru S-Gerät, który uzupełniał pasywny Gruppenhorchgerät (GHG). Do zakończenia wojny do służby weszło 568 okrętów typu VIIC.
U-568 zamówiono 24 października 1939 roku. Został zbudowany w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu jako jeden z 171 okrętów typu VIIC zamówionych w tej wytwórni. U-568 otrzymał numer stoczniowy 544 (Werk 544). Stępkę okrętu położono 27 kwietnia 1940 roku, a zwodowany został 6 marca 1941 roku.
Dane taktyczno-techniczne
U-568 był średniej wielkości okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej. Długość całkowita wynosiła 67,1 metra, szerokość 6,2 metra i zanurzenie 4,74 metra. Wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 9,6 metra. Wykonany ze stali pancernej CM 351 o grubości 18,5 mm kadłub sztywny miał 50,5 metra długości i 4,7 metra szerokości. Podzielony był grodziami na sześć przedziałów wodoszczelnych: (od dziobu): I – przedział torpedowy ze sterami głębokości oraz GHG, II – przedział akumulatorów wraz z pomieszczeniami załogi, magazynem amunicji i toaletą, III – centrala z pomieszczeniem wielofunkcyjnym (mieszczącym drugą baterię akumulatorów, pomieszczenia załogi i kambuz), IV – przedział silników spalinowych, V – przedział silników elektrycznych, VI – rufowy przedział torpedowy ze sterami kierunku i głębokości. Kadłub ciśnieniowy otoczony był kadłubem lekkim wykonanym z blach o grubości 4–8 mm. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 769 ton, a w zanurzeniu 871 ton.
Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne Krupp-Germaniawerft F46 z doładowaniem o łącznej mocy 3200 KM przy 470-490 obr./min, a pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym prądu stałego BBC GG UB720/8 o łącznej mocy 750 KM przy 295 obr./min. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby, zapewniając maksymalną prędkość 17–17,6 węzła na powierzchni i 7,6 węzła w zanurzeniu. Zasięg wynosił 8500 Mm przy prędkości 10 węzłów w położeniu nawodnym (3250 Mm przy prędkości maksymalnej) oraz 80 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą (130 Mm przy 2 węzłach). Zbiorniki mieściły 113,47 tony paliwa, a energia elektryczna magazynowana była w dwóch bateriach akumulatorów AFA 33 MAL 800 E po 62 ogniwa o łącznej pojemności 9160 Ah, masie 62 tony i czasie rozładowania 20 godzin. Dopuszczalna głębokość zanurzenia okrętu wynosiła 100 metrów, a głębokość zgniecenia 250–280 metrów.
Okręt wyposażony był w pięć wyrzutni torped kalibru 533 mm (cztery na dziobie i jedną rufową), z łącznym zapasem 14 torped (wymiennie okręt mógł przenosić 26 min typu TMA lub 39 min typu TMB). Uzbrojenie artyleryjskie stanowiło umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kalibru 88 mm SK C/35 L/45, z zapasem amunicji wynoszącym 220–250 naboi oraz pojedyncze działko przeciwlotnicze kalibru 20 mm C/38 L/65. Jednostka wyposażona też była w pasywny sonar GHG i aktywny S-Gerät, a do obserwacji służyły dwa peryskopy Zeissa: bojowy i nocny.
Załoga okrętu składała się z czterech oficerów oraz 40 podoficerów i marynarzy.
Służba
U-568 został wcielony do służby w Kriegsmarine 1 maja 1941 roku. Dowództwo okrętu objął kpt. mar. (niem. Kapitänleutnant) Joachim Preuss, dowodzący wcześniej U-10. U-Boot otrzymał numer poczty polowej M 42 161. Do 1 sierpnia 1941 roku załoga jednostki przechodziła szkolenie w składzie 3. Flotylli U-Bootów, operując z Kilonii.
Pierwszy rejs bojowy
3 sierpnia 1941 roku U-568 wyszedł z Trondheim, udając się na swój pierwszy wojenny patrol. W dniach 10–23 sierpnia okręt wchodził w skład wilczego stada „Grönland”. 12 sierpnia o godzinie 3:11 na południe od Islandii U-Boot wystrzelił torpedy w kierunku statków płynących w konwoju ON-4, trafiając w brytyjską korwetę typu Flower HMS „Picotee” (K63) o wyporności 925 ton z 4. Grupy Eskortowej. Ugodzony w okolicy mostka okręt przełamał się na pół i natychmiast zatonął na pozycji 62°00′N 16°01′W/62,000000 -16,016667, a z jego załogi składającej się z pięciu oficerów i 61 marynarzy nikt się nie uratował. Następnie U-568 bez uszkodzeń przetrwał kontratak eskorty, jednak utracił kontakt z konwojem. Między 23 sierpnia a 2 września U-Boot operował w ramach stada „Kurfürst”, a następnie (od 2 do 8 września) przyporządkowany był do stada „Seewolf”.
Okręt dopłynął do bazy w Saint-Nazaire 10 września, po 39 dniach spędzonych w morzu.
Drugi rejs bojowy
9 października U-568 wyszedł z Saint-Nazaire na swój drugi atlantycki patrol. W tym rejsie na pokładzie U-Boota staż dowódczy przechodził por. mar. (niem. Oberleutnant zur See) Rudolf Lemcke. 16 października o godzinie 1:14 okręt wystrzelił salwę trzech torped w kierunku płynących w konwoju SC-48, z których dwie trafiły w zbudowany w 1920 roku brytyjski parowiec „Empire Heron” o pojemności 6023 BRT, transportujący ładunek 7673 ton siarki na trasie Freeport – Sydney – Manchester. Statek natychmiast zatonął na pozycji 54°55′N 27°15′W/54,916667 -27,250000, a na jego pokładzie śmierć poniosły 42 z liczącej 43 osoby załogi (jedyny uratowany został podjęty z morza przez brytyjską korwetę HMS „Gladiolus” (K34), jednak zginął następnego dnia na zatopionym w wyniku storpedowania okręcie). O 4:15 U-Boot wystrzelił kolejne cztery torpedy w kierunku uniemożliwiającego zajęcie korzystnej pozycji do dalszych ataków na konwój amerykańskiego niszczyciela USS „Kearny” (DD-432) (1630 ton). Okręt został trafiony w prawą burtę przez jedną torpedę na przybliżonej pozycji 57°N 24°W/57,000000 -24,000000, a w wyniku eksplozji zginęło 11 i odniosło rany 22 członków załogi. Uszkodzona jednostka w eskorcie niszczycieli USS „Greer” (DD-145) i USS „Monssen” (DD-436) dotarła 19 października do Hvalfjörður na Islandii, gdzie została poddana naprawie. Storpedowanie przez U-568 neutralnego wówczas okrętu zostało wykorzystane przez prezydenta USA Franklina D. Roosevelta do zwiększenia poparcia amerykańskiej opinii publicznej dla jego decyzji o współeskortowaniu przez US Navy alianckich konwojów na północnym Atlantyku w ramach tzw. „patroli neutralności”. O godzinie 5:49 U-568 został dostrzeżony przez kanadyjską korwetę HMCS „Pictou” (K146), która niecelnie ostrzelała U-Boota z działa. O 6:02 okręt podwodny wystrzelił w kierunku napastnika równie niecelną torpedę, a następnie wykonał alarmowe zanurzenie, nie odnosząc uszkodzeń w wyniku ataku bombami głębinowymi ze strony korwety.
Między 21 a 31 października U-Boot wchodził w skład wilczego stada „Reissewolf”. 7 listopada okręt podwodny powrócił do bazy w Saint-Nazaire, po 30 dniach spędzonych w morzu. Dowódca nie otrzymał żadnej kary za atak na amerykański neutralny niszczyciel, który wykonał wbrew rozkazowi Hitlera dotyczącemu unikania incydentów z okrętami US Navy.
Trzeci rejs bojowy
Trzeci patrol załogi U-Boota rozpoczął się 4 grudnia 1941 roku, kiedy to okręt wyszedł z Saint-Nazaire z zadaniem przedarcia się na Morze Śródziemne. 24 grudnia o godzinie 1:35 w odległości około 100 Mm na zachód od Aleksandrii U-568 wystrzelił salwę czterech torped w kierunku brytyjskiej korwety HMS „Salvia” (K97) o wyporności 925 ton, ratującej rozbitków z zatopionego poprzedniego dnia przez U-559 brytyjskiego statku „Shuntien”. Trafiony przez jedną z torped okręt przełamał się na dwie części i zatonął wraz z całą, liczącą 59 osób załogą na pozycji 31°46′N 28°00′E/31,766667 28,000000 (w wyniku ataku zginęło też 47 członków załogi oraz nieznana liczba artylerzystów i jeńców z „Shuntien”).
1 stycznia 1942 roku okręt został przyporządkowany do 29. Flotylli U-Bootów w La Spezia. 9 stycznia nieopodal Sidi Barrani (na pozycji 32°22′N 26°54′E/32,366667 26,900000) okręt podwodny stał się celem ataku przeprowadzonego przez łódź latającą Short Sunderland X z brytyjskiej 230. Eskadry RAF, doznając niewielkich uszkodzeń. 17 stycznia po 45 dniach spędzonych w morzu okręt dotarł do bazy w La Spezia.
Czwarty rejs bojowy
2 marca U-Boot wyszedł z La Spezia na swój czwarty patrol, kierując się w stronę wybrzeży Egiptu. Po bezowocnym rejsie okręt powrócił do bazy 30 marca, spędzając w morzu 29 dni.
Piąty rejs bojowy i utrata okrętu
21 maja 1942 roku U-568 opuścił bazę w La Spezia, udając się na swój piąty wojenny patrol. Rankiem 28 maja na północny wschód od Tobruku okręt podwodny został zlokalizowany przez samolot bombowy Bristol Blenheim S z brytyjskiej 203. Eskadry RAF, który wykonał atak bombami głębinowymi uszkadzając zbiornik paliwa U-Boota. 29 maja o godzinie 5:00 na pozycji 32°42′N 24°53′E/32,700000 24,883333 U-568 został zatopiony przez brytyjskie okręty: niszczyciel HMS „Hero” (H99) oraz niszczyciele eskortowe HMS „Eridge” (L68) i HMS „Hurworth” (L28), które przeprowadziły 11 ataków zrzucając około 100 bomb głębinowych, a po wynurzeniu okrętu podwodnego ostrzelały go ogniem artyleryjskim. Ocalała cała, licząca w tym rejsie 47 osób załoga U-Boota, która trafiła do niewoli.
Podsumowanie działalności bojowej
U-568 odbył pięć patroli bojowych, spędzając w morzu 151 dni. W ich trakcie zatopił jeden statek o pojemności 6023 BRT i dwie korwety o łącznej wyporności 1850 ton oraz uszkodził niszczyciel o wyporności 1630 ton, na pokładach których zginęło co najmniej 225 osób. Pełne zestawienie strat przedstawia poniższa tabela:
| Data | Nazwa | Państwo | Tonaż | Los jednostki |
|---|---|---|---|---|
| 12 sierpnia 1941 | HMS „Picotee” (K63) |  Royal Navy |
925 | zatopiony |
| 16 października 1941 | „Empire Heron” |  Wielka Brytania |
6023 | zatopiony |
| 17 października 1941 | USS „Kearny” (DD-432) |  US Navy |
1630 | uszkodzony |
| 28 lipca 1943 | HMS „Salvia” (K97) | Royal Navy |
925 | zatopiony |
| RAZEM | zatopione: | 3 | ||
| uszkodzone: | 1 | |||
Uwagi
- ↑ Stal CM 351 produkcji zakładów Kruppa składała się z 1,23% manganu, 0,3% krzemu, 0,17% węgla, 0,13% chromu oraz 0,1% wanadu i miała następujące parametry: wytrzymałość od 55 do 70 kg/mm², granicę plastyczności 45 kg/mm², ściskanie 60% i rozciąganie 28%.
- ↑ Gardiner i Chesneau 1980 ↓, s. 242 podaje wyporność 749/851 ton; Rössler 1989 ↓, s. 335 i Miller 2000 ↓, s. 27 761/865 ton, zaś Gogin 2025 ↓ i Showell 2006 ↓, s. 81 769/1070 ton.
- ↑ W momencie zatopienia U-568 na jego pokładzie przebywało 47 osób.
- ↑ Tonaż statków handlowych i innych cywilnych jednostek podany jest w tonach rejestrowych brutto, a w przypadku okrętów podana jest wyporność w tonach.
Przypisy
- 1 2 Rössler 1989 ↓, s. 115.
- 1 2 Borowiak 2009a ↓, s. 89.
- ↑ Rössler 1989 ↓, s. 115–116.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 90–91.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 94.
- 1 2 3 4 VIIC ↓.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 U-568 ↓.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 Borowiak 2009b ↓, s. 344.
- ↑ Blohm & Voss ↓.
- ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 206.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 78.
- 1 2 3 4 5 Möller i Brack 2004 ↓, s. 73.
- ↑ Gröner 1985 ↓, s. 72.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 92, 113.
- ↑ Rössler 1989 ↓, s. 157.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 113.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 113, 120–132.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 114.
- ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 209.
- 1 2 3 4 Gogin 2025 ↓.
- 1 2 3 Borowiak 2009a ↓, s. 93.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 91.
- 1 2 Borowiak 2009a ↓, s. 92.
- ↑ Miller 2000 ↓, s. 27.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 126.
- ↑ Gardiner i Chesneau 1980 ↓, s. 242.
- ↑ Gröner 1985 ↓, s. 92.
- ↑ Joachim Preuss ↓.
- 1 2 3 4 5 patrol 1 ↓.
- 1 2 Blair 1998 ↓, s. 362.
- 1 2 HMS Picotee (K 63) ↓.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 patrole ↓.
- 1 2 3 4 5 patrol 2 ↓.
- 1 2 Empire Heron ↓.
- 1 2 3 USS Kearny (DD 432) ↓.
- ↑ Blair 1998 ↓, s. 397.
- 1 2 Borowiak 2009b ↓, s. 345.
- 1 2 Blair 1998 ↓, s. 398.
- 1 2 3 patrol 3 ↓.
- 1 2 HMS Salvia (K 97) ↓.
- 1 2 patrol 4 ↓.
- ↑ patrol 5 ↓.
- 1 2 uboatsucc ↓.
Bibliografia
- Clay Blair: Hitlera wojna U-Bootów. Myśliwi 1939–1942. Warszawa: Wydawnictwo MAGNUM, 1998. ISBN 83-85852-26-3.
- Mariusz Borowiak: Żelazne rekiny Dönitza. T. 1. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Alma-Press, 2009. ISBN 978-83-7020-400-6.
- Mariusz Borowiak: Żelazne rekiny Dönitza. T. 2. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Alma-Press, 2009. ISBN 978-83-7020-406-8.
- Conway’s All the World’s Fighting Ships 1922–1946. Robert Gardiner, Roger Chesneau (red.). London: Conway Maritime Press, 1980. ISBN 0-85177-146-7. (ang.).
- Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara, California: ABC-CLIO, 2007. ISBN 1-85367-623-3. (ang.).
- Ivan Gogin: "VIIC" type seagoing submarines (1940–1944). Navypedia. [dostęp 2025-02-22]. (ang.).
- Erich Gröner: Die deutschen Kriegsschiffe 1815–1945: U-Boote, Hilfskreuzer, Minenschiffe, Netzleger, Sperrbrecher. T. 3. Koblenz: Bernard & Graefe, 1985. ISBN 3-7637-4802-4. (niem.).
- Guðmundur Helgason: Blohm & Voss, Hamburg. uboat.net. [dostęp 2025-02-22]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Empire Heron. uboat.net. [dostęp 2025-02-22]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: HMS Picotee (K 63). uboat.net. [dostęp 2025-02-22]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: HMS Salvia (K 97). uboat.net. [dostęp 2025-02-22]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Korvettenkapitän Joachim Preuss. uboat.net. [dostęp 2025-02-22]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Patrol info for U-568. uboat.net. [dostęp 2025-02-22]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Patrol info for U-568. uboat.net. [dostęp 2025-02-22]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Patrol info for U-568. uboat.net. [dostęp 2025-02-22]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Patrol info for U-568. uboat.net. [dostęp 2025-02-22]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Patrol info for U-568. uboat.net. [dostęp 2025-02-22]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Patrols by U-568. uboat.net. [dostęp 2025-02-22]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Ships hit by U-568. uboat.net. [dostęp 2025-02-22]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Type VIIC. uboat.net. [dostęp 2025-02-22]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: U-568. uboat.net. [dostęp 2025-02-22]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: USS Kearny (DD 432). uboat.net. [dostęp 2025-02-22]. (ang.).
- David Miller: U-Boats: History, Development and Equipment, 1914–1945. London: Conway Maritime Press, 2000. ISBN 978-0851777900. (ang.).
- Eberhard Möller, Werner Brack: The Encyclopedia of U-Boats: From 1904 to the Present. London: Greenhill Books, 2004. ISBN 1-85367-623-3. (ang.).
- Eberhard Rössler: The U-Boat: The Evolution And Technical History Of German Submarines. Annapolis: Naval Institute Press, 1989. ISBN 0-87021-966-9. (ang.).
- Jak P. Mallmann Showell: The U-Boat Century: German Submarine Warfare 1906–2006. London: Chatham Publishing, 2006. ISBN 978-1-86176-241-2. (ang.).