U-226
_na_Atlantyku_(2-2546).jpg) Siostrzana jednostka U-226 – U-203 w czerwcu 1942 roku | |
| Klasa | |
|---|---|
| Typ | |
| Historia | |
| Stocznia | |
| Położenie stępki |
1 sierpnia 1941 |
| Wodowanie |
18 czerwca 1942 |
 Kriegsmarine
| |
| Nazwa |
U-226 |
| Wejście do służby |
1 sierpnia 1942 |
| Zatopiony |
6 listopada 1943 |
| Dane taktyczno-techniczne | |
| Wyporność • na powierzchni • w zanurzeniu |
|
| Długość |
67,1 metra |
| Szerokość |
6,2 metra |
| Zanurzenie |
4,74 metra |
| Zanurzenie testowe |
100 metrów |
| Rodzaj kadłuba | |
| Materiał kadłuba | |
| Napęd | |
| 2 silniki wysokoprężne o łącznej mocy 3200 KM 2 silniki elektryczne o łącznej mocy 750 KM 2 śruby | |
| Prędkość • na powierzchni • w zanurzeniu |
|
| Zasięg |
na powierzchni: 8500 Mm przy 10 węzłach |
| Sensory | |
| GHG, S-Gerät | |
| Uzbrojenie | |
| 1 działo kal. 88 mm 2 działka plot. kal. 20 mm (1 × II) | |
| Wyrzutnie torpedowe |
5 × 533 mm |
| Załoga |
44 |
U-226 – niemiecki okręt podwodny typu VIIC z okresu II wojny światowej.
Wyporność U-Boota wynosiła 769 ton w położeniu nawodnym i 871 ton pod wodą, a jego główną bronią było 14 torped o kalibrze 533 mm, wystrzeliwanych z pięciu wewnętrznych wyrzutni. Jednostka rozwijała na powierzchni prędkość maksymalną 17,7 węzła, jej zasięg przy prędkości 10 węzłów wynosił 8500 Mm.
Okręt został zwodowany 18 czerwca 1942 roku w stoczni Friedrich Krupp Germaniawerft w Kilonii, a 1 sierpnia 1942 roku wszedł do służby w Kriegsmarine. Pływając w składzie 6. Flotylli U-Bootów odbył trzy patrole bojowe, podczas których zatopił jeden statek o pojemności 7134 BRT. U-226 został zatopiony wraz z całą załogą 6 listopada 1943 roku na wschód od Nowej Fundlandii bombami głębinowymi przez slupy brytyjskiej 2. Grupy Eskortowej komandora Frederica Johna Walkera.
Projekt i budowa
Jednostki typu VIIC były kolejnym ewolucyjnym ulepszeniem najliczniej budowanych w Niemczech okrętów typu VII. Poprzednik – typ VIIB – miał niewystarczający zasięg i za mało miejsca pod pokładem umożliwiającego instalację sonaru. Opracowany w 1938 roku projekt nowego okrętu różnił się od poprzedniej wersji m.in. zwiększoną grubością blach kadłuba sztywnego (z 16 do 18,5 mm, co zwiększyło maksymalną głębokość zanurzenia z 200 metrów do 250–280 metrów), przedłużeniem kadłuba o 60 cm i kiosku o 30 cm oraz powiększeniem zbiorników paliwa o 5,4 m³, co poprawiło zasięg. Powiększone rozmiary pozwoliły na instalację aktywnego sonaru S-Gerät, który uzupełniał pasywny Gruppenhorchgerät (GHG). Do zakończenia wojny do służby weszło 568 okrętów typu VIIC.
U-226 zamówiono 15 sierpnia 1940 roku. Został zbudowany w stoczni Friedrich Krupp Germaniawerft w Kilonii jako jeden z 58 okrętów typu VIIC zamówionych w tej wytwórni. U-226 otrzymał numer stoczniowy 656 (Werk 656). Stępkę okrętu położono 1 sierpnia 1941 roku, a zwodowany został 18 czerwca 1942 roku.
Dane taktyczno-techniczne
U-226 był średniej wielkości okrętem podwodnym o konstrukcji dwukadłubowej. Długość całkowita wynosiła 67,1 metra, szerokość 6,2 metra i zanurzenie 4,74 metra. Wysokość (od stępki do szczytu kiosku) wynosiła 9,6 metra. Wykonany ze stali pancernej CM 351 o grubości 18,5 mm kadłub sztywny miał 50,5 metra długości i 4,7 metra szerokości. Kadłub podzielono grodziami na sześć przedziałów wodoszczelnych: (od dziobu): I – przedział torpedowy ze sterami głębokości oraz GHG, II – przedział akumulatorów wraz z pomieszczeniami załogi, magazynem amunicji i toaletą, III – centrala z pomieszczeniem wielofunkcyjnym (mieszczącym drugą baterię akumulatorów, pomieszczenia załogi i kambuz), IV – przedział silników spalinowych, V – przedział silników elektrycznych, VI – rufowy przedział torpedowy ze sterami kierunku i głębokości. Kadłub ciśnieniowy otoczony był kadłubem lekkim wykonanym z blach o grubości 4–8 mm. Wyporność w położeniu nawodnym wynosiła 769 ton, a w zanurzeniu 871 ton.
Okręt napędzany był na powierzchni przez dwa 6-cylindrowe, czterosuwowe silniki wysokoprężne Krupp-Germaniawerft F46 z doładowaniem o łącznej mocy 3200 KM przy 470-490 obr./min, a pod wodą poruszał się dzięki dwóm silnikom elektrycznym prądu stałego AEG GU 460/8-276 o łącznej mocy 560 kW (750 KM) przy 295 obr./min. Dwa wały napędowe obracały dwie śruby, zapewniając maksymalną prędkość 17,7 węzła na powierzchni i 7,6 węzła w zanurzeniu. Zasięg wynosił 8500 Mm przy prędkości 10 węzłów w położeniu nawodnym (3250 Mm przy prędkości maksymalnej) oraz 80 Mm przy prędkości 4 węzłów pod wodą (130 Mm przy 2 węzłach). Zbiorniki mieściły 113,47 tony paliwa, a energia elektryczna magazynowana była w dwóch bateriach akumulatorów AFA 33 MAL 800 W po 62 ogniwa każda, o łącznej pojemności 9160 Ah, masie 62 tony i czasie rozładowania 20 godzin. Dopuszczalna głębokość zanurzenia okrętu wynosiła 100 metrów, a głębokość zgniecenia 250–280 metrów.
Okręt wyposażony był w pięć wyrzutni torped o kalibrze 533 mm (cztery na dziobie i jedną rufową), z łącznym zapasem 14 torped (wymiennie okręt mógł przenosić 26 min typu TMA lub 39 min typu TMB). Uzbrojenie artyleryjskie stanowiło umieszczone przed kioskiem działo pokładowe kalibru 88 mm SK C/35 L/45, z zapasem amunicji wynoszącym 250 naboi oraz podwójnie sprzężone stanowisko działek przeciwlotniczych kalibru 20 mm C/38 L/65. Jednostka była również wyposażona w pasywny sonar GHG i aktywny S-Gerät, a do obserwacji służyły dwa peryskopy Zeissa: bojowy i nocny.
Załoga okrętu składała się z czterech oficerów oraz 40 podoficerów i marynarzy.
Służba
U-226 został wcielony do służby w Kriegsmarine 1 sierpnia 1942 roku. Dowództwo okrętu objął kpt. mar. (niem. Kapitänleutnant) Rolf Borchers, dowodzący wcześniej U-149. U-Boot otrzymał numer poczty polowej M 12 559. Do 31 grudnia 1942 roku załoga jednostki przechodziła szkolenie w składzie 5. Flotylli U-Bootów, operując z Kilonii.
Pierwszy rejs bojowy
31 grudnia 1942 roku U-226 wyszedł z Kilonii na swój pierwszy wojenny patrol, kierując się na Atlantyk. 1 stycznia 1943 roku okręt został przyporządkowany do 6. Flotylli U-Bootów. W dniach 8–12 stycznia U-Boot wchodził w skład wilczego stada „Falke”, a od 10 do 19 stycznia operował w stadzie „Habicht”. Między 19 stycznia a 15 lutego przyporządkowano go do wilczego stada „Haudegen”, a następnie (od 24 do 26 lutego) wchodził do składu stada „Sturmbock”. 10 marca po 70 dniach spędzonych w morzu okręt dopłynął do portu w Lorient.
Drugi rejs bojowy
10 kwietnia U-Boot wyszedł z Lorient na swój drugi atlantycki patrol. Między 15 a 18 kwietnia został przyporządkowany do wilczego stada o nieustalonej nazwie. 17 kwietnia U-226 został zaatakowany bombami głębinowymi przez eskortowce ochraniające konwój HX-233 i doznał ciężkich uszkodzeń, które jednak zostały naprawione przez załogę i okręt mógł kontynuować patrol. 18 kwietnia o godzinie 03:26 w odległości około 900 Mm na północny wschód od Azorów U-226 wystrzelił torpedę i otworzył ogień z działa pokładowego w kierunku nowego, zbudowanego w 1943 roku brytyjskiego parowego statku handlowego „Fort Rampart” (typu North Sands) o pojemności 7134 BRT, płynącego w konwoju HX-233 z ładunkiem 8700 ton drewna i drobnicy na trasie Vancouver – Port Alberni – Panama – Nowy Jork – Kingston upon Hull. Statek został poprzedniego dnia ciężko uszkodzony przez siostrzanego U-Boota U-628 na pozycji 47°22′N 21°58′W/47,366667 -21,966667, jednak zatonął dopiero w wyniku ataku U-226 na pozycji 47°28′N 22°00′W/47,466667 -22,000000. Z przebywających na pokładzie statku 56 osób śmierć poniosło sześciu członków załogi, natomiast kapitan, 40 załogantów, sześciu artylerzystów oraz trzech pasażerów zostało uratowanych przez kanadyjską korwetę typu Flower HMCS „Arvida” (K113).
Od 19 kwietnia do 4 maja U-226 wchodził w skład wilczego stada „Specht”, a następnie (w dniach 4–5 maja) operował w stadzie „Fink”. 17 maja U-Boot zawinął do Saint-Nazaire, spędzając w morzu 38 dni.
Trzeci rejs bojowy i utrata okrętu
26 lipca 1943 roku nastąpiła zmiana na stanowisku dowódcy jednostki: kpt. mar. Rolfa Borchersa zastąpił por. mar. (niem. Oberleutnant zur See) Albrecht Gänge. 28 września U-Boot wyszedł z portu Saint-Nazaire i po trzydniowym rejsie dotarł 30 września do Brestu, skąd 5 października wyruszył na trzeci wojenny patrol, udając się na wody północnego Atlantyku. Między 22 a 27 października okręt operował w wilczym stadzie Siegfried, następnie (od 27 do 30 października) w stadzie Siegfried 3, a potem Jahn (w dniach 30 października – 2 listopada) i Tirpitz 4 (2–6 listopada).
6 listopada 1943 roku na wschód od Nowej Fundlandii próbujący wykonać atak na brytyjski lotniskowiec eskortowy HMS „Tracker” (D24) U-226 został wykryty o godzinie 2:12 przez okręty brytyjskiej 2. Grupy Eskortowej komandora Frederica Johna Walkera: slupy HMS „Starling” (U66), HMS „Woodcock” (U90) i HMS „Kite” (U87), które znajdowały się na patrolu na trasie przejścia konwoju HX-264. Skoordynowany atak bombami głębinowymi został przeprowadzony przez brytyjskie eskortowce rankiem i zakończył się zatopieniem U-Boota na pozycji 44°49′N 41°13′W/44,816667 -41,216667. Zginęła jego cała, licząca w tym rejsie 51 osób załoga U-226.
Podsumowanie działalności bojowej
U-226 odbył trzy patrole bojowe, spędzając w morzu 141 dni. W ich trakcie zatopił jeden statek handlowy o pojemności 7134 BRT, na pokładzie którego zginęło sześć osób.
Uwagi
- ↑ Stal CM 351 produkcji zakładów Kruppa składała się z 1,23% manganu, 0,3% krzemu, 0,17% węgla, 0,13% chromu oraz 0,1% wanadu i miała następujące parametry: wytrzymałość od 55 do 70 kg/mm², granicę plastyczności 45 kg/mm², ściskanie 60% i rozciąganie 28%.
- ↑ Gardiner i Chesneau 1980 ↓, s. 242 podaje wyporność 749/851 ton; Rössler 1989 ↓, s. 335 i Miller 2000 ↓, s. 27 761/865 ton, zaś Gogin 2026 ↓ i Showell 2006 ↓, s. 81 769/1070 ton.
- ↑ W momencie zatopienia U-226 na jego pokładzie przebywało 51 osób.
Przypisy
- 1 2 Rössler 1989 ↓, s. 115.
- 1 2 Borowiak 2009a ↓, s. 89.
- ↑ Rössler 1989 ↓, s. 115–116.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 90–91.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 94.
- 1 2 3 VIIC ↓.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 U-226 ↓.
- 1 2 3 4 5 6 Borowiak 2009b ↓, s. 120.
- ↑ Germaniawerft ↓.
- ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 210.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 78.
- 1 2 3 4 5 Möller i Brack 2004 ↓, s. 73.
- 1 2 Gröner 1985 ↓, s. 72.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 92, 113.
- ↑ Rössler 1989 ↓, s. 157.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 113.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 113, 120–132.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 114.
- ↑ Fontenoy 2007 ↓, s. 209.
- 1 2 3 4 Gogin 2026 ↓.
- 1 2 3 Borowiak 2009a ↓, s. 93.
- ↑ Gröner 1985 ↓, s. 74.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 91.
- 1 2 Borowiak 2009a ↓, s. 92.
- ↑ Miller 2000 ↓, s. 27.
- ↑ Borowiak 2009a ↓, s. 126.
- ↑ Gardiner i Chesneau 1980 ↓, s. 242.
- 1 2 3 4 5 Borowiak 2009b ↓, s. 121.
- ↑ Gröner 1985 ↓, s. 84.
- ↑ Herzog 1993 ↓, s. 269.
- ↑ Rolf Borchers ↓.
- 1 2 3 4 5 6 patrole ↓.
- 1 2 3 4 patrol 1 ↓.
- 1 2 3 4 5 patrol 2 ↓.
- 1 2 3 4 Fort Rampart ↓.
- ↑ Albrecht Gänge ↓.
- 1 2 patrol 3 ↓.
- ↑ Blair 2025 ↓, s. 471.
- ↑ uboatsucc ↓.
Bibliografia
- Clay Blair: Hitlera wojna U-Bootów. Ścigani 1942–1945. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2025. ISBN 978-83-11-18327-8. (pol.).
- Mariusz Borowiak: Żelazne rekiny Dönitza. T. 1. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Alma-Press, 2009. ISBN 978-83-7020-400-6. (pol.).
- Mariusz Borowiak: Żelazne rekiny Dönitza. T. 2. Warszawa: Oficyna Wydawnicza Alma-Press, 2009. ISBN 978-83-7020-406-8. (pol.).
- Conway’s All the World’s Fighting Ships 1922–1946. Robert Gardiner, Roger Chesneau (red.). London: Conway Maritime Press, 1980. ISBN 0-85177-146-7. (ang.).
- Paul E. Fontenoy: Submarines: An Illustrated History of Their Impact (Weapons and Warfare). Santa Barbara, California: ABC-CLIO, 2007. ISBN 1-85367-623-3. (ang.).
- Ivan Gogin: „VIIC” type seagoing submarines (1940–1944). Navypedia. [dostęp 2026-09-29]. (ang.).
- Erich Gröner: Die deutschen Kriegsschiffe 1815–1945: U-Boote, Hilfskreuzer, Minenschiffe, Netzleger, Sperrbrecher. T. 3. Koblenz: Bernard & Graefe, 1985. ISBN 3-7637-4802-4. (niem.).
- Guðmundur Helgason: F. Krupp Germaniawerft AG, Kiel. uboat.net. [dostęp 2026-09-29]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Fort Rampart. uboat.net. [dostęp 2026-09-29]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Kapitänleutnant Rolf Borchers. uboat.net. [dostęp 2026-09-29]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Oberleutnant zur See Albrecht Gänge. uboat.net. [dostęp 2026-09-29]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Patrol info for U-226 (1). uboat.net. [dostęp 2026-09-29]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Patrol info for U-226 (2). uboat.net. [dostęp 2026-09-29]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Patrol info for U-226 (3). uboat.net. [dostęp 2026-09-29]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Patrols by U-226. uboat.net. [dostęp 2026-09-29]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Ships hit by U-226. uboat.net. [dostęp 2026-09-29]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: Type VIIC. uboat.net. [dostęp 2026-09-29]. (ang.).
- Guðmundur Helgason: U-226. uboat.net. [dostęp 2026-09-29]. (ang.).
- Bodo Herzog: Deutsche U-Boote 1906–1966. Erlangen: Karl Müller Verlag, 1993. ISBN 3-86070-036-7. (niem.).
- David Miller: U-Boats: History, Development and Equipment, 1914–1945. London: Conway Maritime Press, 2000. ISBN 978-0851777900. (ang.).
- Eberhard Möller, Werner Brack: The Encyclopedia of U-Boats: From 1904 to the Present. London: Greenhill Books, 2004. ISBN 1-85367-623-3. (ang.).
- Eberhard Rössler: The U-Boat: The Evolution And Technical History Of German Submarines. Annapolis: Naval Institute Press, 1989. ISBN 0-87021-966-9. (ang.).
- Jak P. Mallmann Showell: The U-Boat Century: German Submarine Warfare 1906–2006. London: Chatham Publishing, 2006. ISBN 978-1-86176-241-2. (ang.).