| |||||||||||||||||||||||
Próbka związku | |||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||
| Ogólne informacje | |||||||||||||||||||||||
| Charakterystyka fizyczna | |||||||||||||||||||||||
| krystaliczny proszek lub biała lub prawie biała masa | |||||||||||||||||||||||
| Wzór Hilla |
As4O6 | ||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Inne wzory |
As2O3 (wzór empiryczny) | ||||||||||||||||||||||
| Masa molowa |
197,84 g/mol | ||||||||||||||||||||||
| Identyfikacja | |||||||||||||||||||||||
| Numer CAS | |||||||||||||||||||||||
| PubChem | |||||||||||||||||||||||
| DrugBank | |||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||
| Podobne związki | |||||||||||||||||||||||
| Podobne związki | |||||||||||||||||||||||
| Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa) | |||||||||||||||||||||||
| Klasyfikacja medyczna | |||||||||||||||||||||||
| ATC | |||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||
Tritlenek diarsenu, pot. arszenik (nazwa Stocka: tlenek arsenu(III)), As2O3 – nieorganiczny związek chemiczny, tlenek arsenu na III stopniu utlenienia.
W temperaturze pokojowej jest to biała substancja drobnokrystaliczna. Ogrzewany, sublimuje w temperaturze 315 °C pod ciśnieniem normalnym. Jest słabo rozpuszczalny w wodzie, roztwarza się natomiast w kwasie solnym, tworząc trichlorek arsenu.
Nie ma wyczuwalnego zapachu i smaku. Jest silnie trujący – LD50 arszeniku wynosi 15 mg/kg masy ciała (dla gryzoni), dla człowieka 1–5 mg/kg masy ciała[potrzebny przypis].
Roczna produkcja światowa wynosi ok. 50 tys. ton.
Arszenik znany jest co najmniej od I w. n.e., kiedy to prażenie As2S3 opisał Pedanios Dioskurydes (w procesie tym powstaje As2O3). W V w. jego otrzymywanie zostało opisane przez Olimpiodora. Arszenik badał też Albert Wielki w XIII w. W średniowieczu arszenik i inne związki arsenu były często wykorzystywane przy sporządzaniu trucizn.
W naturze występuje pod postacią minerałów: arsenolitu i klaudetytu. Biorąc pod uwagę budowę As2O3, rozróżnia się natomiast 4 odmiany polimorficzne: regularny arsenolit zbudowany z klatek As4O6 tworzących molekularny kryształ, dwie odmiany jednoskośne – klaudetyt I i klaudetyt II o budowie warstwowej oraz amorficzny, szklisty tritlenek diarsenu otrzymywany przez powolne schładzanie powyżej 250 °C pod ciśnieniem normalnym.
Tritlenek diarsenu jest otrzymywany przez prażenie rud arsenu przy dostępie powietrza:
Arszenik nie jest już obecnie (przynajmniej w Polsce, USA i krajach UE) stosowany do wyrobu szkła, farb, do konserwacji skór i drewna, a także w stomatologii, ze względu na jego toksyczność i działanie rakotwórcze. Produkcja farb opartych na arszeniku została zakazana w Polsce już w 1956 roku.
W starożytności i średniowieczu używany był przez kobiety jako bielidło[potrzebny przypis].
Tritlenek diarsenu był wykorzystywany jako składnik w różnych obecnie już zdyskredytowanych środkach leczniczych, jak np. w tzw. płynie Fowlera, otrzymywanym przez roztworzenie arszeniku w roztworze KHCO3 (środek opracowany przez Thomasa Fowlera). Wydaje się być natomiast obiecującym środkiem w leczeniu chorób autoimmunologicznych (w oparciu o badanie na myszach). Jest lekiem dopuszczonym do leczenia ostrej białaczki promielocytowej.
Tritlenek diarsenu jest łatwo wchłaniany przez układ pokarmowy. Toksyczne skutki występują również w wyniku wdychania lub po kontakcie ze skórą. Eliminacja związku zachodzi na początku szybko, na drodze metylacji do kwasu kakodylowego, który jest wydalany z moczem, ale pewna część związku (30–40% w przypadku wielokrotnej ekspozycji) jest wbudowywana do kości, mięśni, skóry, włosów i paznokci (wszystkich tkanek bogatych w keratynę) i podlega eliminacji w ciągu tygodni lub miesięcy.