Tritlenek diarsenu

Tritlenek diarsenu
Model cząsteczki As4O6
Ilustracja
Próbka związku
Ogólne informacje
Charakterystyka fizyczna
krystaliczny proszek lub biała lub prawie biała masa
Wzór Hilla

As4O6

Inne wzory

As2O3 (wzór empiryczny)

Masa molowa

197,84 g/mol

Identyfikacja
Numer CAS

1327-53-3

PubChem

518740

DrugBank

DB01169

Podobne związki
Podobne związki

As2O5, P4O6, N2O3

Jeżeli nie podano inaczej, dane dotyczą
stanu standardowego (25 °C, 1000 hPa)
Klasyfikacja medyczna
ATC

L01XX27

Tritlenek diarsenu, pot. arszenik (nazwa Stocka: tlenek arsenu(III)), As2O3 – nieorganiczny związek chemiczny, tlenek arsenu na III stopniu utlenienia.

W temperaturze pokojowej jest to biała substancja drobnokrystaliczna. Ogrzewany, sublimuje w temperaturze 315 °C pod ciśnieniem normalnym. Jest słabo rozpuszczalny w wodzie, roztwarza się natomiast w kwasie solnym, tworząc trichlorek arsenu.

Nie ma wyczuwalnego zapachu i smaku. Jest silnie trujący – LD50 arszeniku wynosi 15 mg/kg masy ciała (dla gryzoni), dla człowieka 1–5 mg/kg masy ciała[potrzebny przypis].

Roczna produkcja światowa wynosi ok. 50 tys. ton.

Historia

Arszenik znany jest co najmniej od I w. n.e., kiedy to prażenie As2S3 opisał Pedanios Dioskurydes (w procesie tym powstaje As2O3). W V w. jego otrzymywanie zostało opisane przez Olimpiodora. Arszenik badał też Albert Wielki w XIII w. W średniowieczu arszenik i inne związki arsenu były często wykorzystywane przy sporządzaniu trucizn.

Występowanie i formy

W naturze występuje pod postacią minerałów: arsenolitu i klaudetytu. Biorąc pod uwagę budowę As2O3, rozróżnia się natomiast 4 odmiany polimorficzne: regularny arsenolit zbudowany z klatek As4O6 tworzących molekularny kryształ, dwie odmiany jednoskośne – klaudetyt I i klaudetyt II o budowie warstwowej oraz amorficzny, szklisty tritlenek diarsenu otrzymywany przez powolne schładzanie powyżej 250 °C pod ciśnieniem normalnym.

Tritlenek diarsenu jest otrzymywany przez prażenie rud arsenu przy dostępie powietrza:

2As2S3 + 9 O2 → 2 As2O3 + 6 SO2↑

Zastosowanie

Arszenik nie jest już obecnie (przynajmniej w Polsce, USA i krajach UE) stosowany do wyrobu szkła, farb, do konserwacji skór i drewna, a także w stomatologii, ze względu na jego toksyczność i działanie rakotwórcze. Produkcja farb opartych na arszeniku została zakazana w Polsce już w 1956 roku.

W starożytności i średniowieczu używany był przez kobiety jako bielidło[potrzebny przypis].

Zastosowanie w medycynie

Tritlenek diarsenu był wykorzystywany jako składnik w różnych obecnie już zdyskredytowanych środkach leczniczych, jak np. w tzw. płynie Fowlera, otrzymywanym przez roztworzenie arszeniku w roztworze KHCO3 (środek opracowany przez Thomasa Fowlera). Wydaje się być natomiast obiecującym środkiem w leczeniu chorób autoimmunologicznych (w oparciu o badanie na myszach). Jest lekiem dopuszczonym do leczenia ostrej białaczki promielocytowej.

Toksyczność

 Osobny artykuł: zatrucie arszenikiem.

Tritlenek diarsenu jest łatwo wchłaniany przez układ pokarmowy. Toksyczne skutki występują również w wyniku wdychania lub po kontakcie ze skórą. Eliminacja związku zachodzi na początku szybko, na drodze metylacji do kwasu kakodylowego, który jest wydalany z moczem, ale pewna część związku (30–40% w przypadku wielokrotnej ekspozycji) jest wbudowywana do kości, mięśni, skóry, włosów i paznokci (wszystkich tkanek bogatych w keratynę) i podlega eliminacji w ciągu tygodni lub miesięcy.