IS-2

IS-2 (JS-2)
Ilustracja
Czołg ciężki IS-2 - Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie
Dane podstawowe
Państwo

 ZSRR

Typ pojazdu

czołg ciężki

Trakcja

gąsienicowa

Załoga

4

Historia
Prototypy

1943

Produkcja

1943–1945

Wycofanie

1982

Egzemplarze

ok. 3400

Dane techniczne
Silnik

silnik wysokoprężny 4-suwowy, 12-cylindrowy, W-2-IS.
o mocy 520 KM

Transmisja

mechaniczna

Poj. zb. paliwa

520 l, dodatkowe – 300 l

Pancerz

spawany z płyt walcowanych i elementów odlewanych
20 – 120 mm

Długość

990 cm
kadłuba: 677 cm

Szerokość

309 cm

Wysokość

273 cm

Prześwit

42 cm

Masa

bojowa: 46 t

Moc jedn.

11,3 KM/t

Nacisk jedn.

0,82 kg/cm²

Osiągi
Prędkość

37 km/h

Zasięg pojazdu

240 km

Pokonywanie przeszkód
Brody (głęb.)

bez przygotowania: 130 cm

Rowy (szer.)

250 cm

Ściany (wys.)

100 cm

Kąt podjazdu

36

Dane operacyjne
Uzbrojenie
armata D-25T wz. 1943 kal. 122 mm

1 wkm DSzK kal. 12,7 mm i 3 kmy DT kal. 7,62 mm

Rzuty
Rzuty
Multimedia w Wikimedia Commons

IS-2 (ros. ИС-2), czasami określany jako JS-2 – czołg ciężki konstrukcji radzieckiej z okresu II wojny światowej. Należy do tzw. rodziny IS(inne języki).

Historia

Od początku roku 1943 konstruktorzy Fabryki nr 100 (Biuro Konstrukcyjne i Oddział Doświadczalny Zakładów Kirowskich w Czelabińsku) rozpoczęli prace mające na celu stworzenie nowego modelu czołgu ciężkiego. Prace projektowe prowadziły dwa zespoły konstruktorów. Jeden z nich zwanym „Biurem IS” z N. Szaszmurinem na czele prowadził kooperacje z zespołami konstrukcyjnymi odnośnie napędu czołgu i biurem projektowym sprzętu artyleryjskiego. Projekt oparto na badaniach zdobytego w połowie stycznia 1943 ciężkiego czołgu niemieckiego Pz.Kpfw VI Tiger. W wyniku prac projektowych „Biuro IS” opracowało w pierwszej połowie 1943 czołg ciężki IS z armatą kal. 85 mm D-5T(inne języki). W lecie 1943 powstały dwa prototypowe czołgi określone jako obiekty nr 233 i 234, które poddano próbom. Na bazie tych doświadczeń zbudowano następne trzy czołgi prototypowe obiekty nr 237, 238 i 239 z armatami kal. 85 mm D-5T i S-31 oraz z haubicą U-11 kal. 122 mm. Prowadzone próby potwierdziły przydatność i spełniły wymagania taktyczno-techniczne Państwowego Komitetu Obrony ZSSR.

Ostatecznie 8 sierpnia 1943 czołg został przyjęty do uzbrojenia Armii Czerwonej. Nowy pojazd otrzymał oznaczenie IS-1 („IS” od Iosif Stalin) lub IS-85. Czołg był uzbrojony w armatę D-5T kal. 85 mm. Miał masę ok. 44 t. Wyprodukowano tylko 107 egzemplarzy IS-1. Ponieważ w tym okresie powstał czołg średni T-34-85 uzbrojony w identyczną armatę, zaszła potrzeba wzmocnienia uzbrojenia czołgu ciężkiego.

Na podstawie doświadczeń frontowych z bitwy pod Kurskiem szybko, bo już w listopadzie 1943 r., wdrożono do produkcji czołg uzbrojony w armatę D-25T kalibru 122 mm(inne języki). Podczas prób nosił on oznaczenie „obiekt 240”. Po przyjęciu do uzbrojenia zmieniono je na IS-2. W trakcie produkcji czołg ulegał modernizacji. Wprowadzono w jego armacie półautomatyczny zamek klinowy w celu zwiększenia szybkostrzelności działa. Modernizacji uległ kadłub czołgu, a zwłaszcza kształt jego przednich płyt. Na włazie dowódcy zamontowano podstawę dla wielkokalibrowego karabinu maszynowego DSzK kal. 12,7 mm. Zmodernizowane pojazdy nosiły oznaczenie IS-2M. Do zakończenia wojny ogółem zbudowano ok. 3400 czołgów IS-1 i IS-2.

Według innych autorów wszystkich czołgów IS wyprodukowano w okresie wojny 3850 sztuk.

Na podwoziu czołgu IS-2 powstały działa pancerne ISU-152 i ISU-122.

Zastosowanie bojowe

Po raz pierwszy IS-2 został użyty podczas walk w ZSRR na początku 1944 roku. Dwadzieścia jeden czołgów typu IS-2 zniszczyło ponad czterdzieści Tygrysów i Elefantów, tracąc przy tym tylko osiem czołgów. Niemieckie czołgi ciężkie, które były z łatwością niszczone, nie miały odpowiedniego działa, aby odpowiedzieć na armatę 122 mm.

Czołgi IS-2 weszły w armii radzieckiej na uzbrojenie gwardyjskich pułków czołgów ciężkich. Zwano je także pułkami ciężkich czołgów przełamania. Były to samodzielne jednostki bezpośrednio podporządkowane Naczelnemu Dowództwu. Były one przez nie przydzielane jako wzmocnienie do poszczególnych korpusów lub armii na czas określonej operacji bojowej. Pod koniec wojny zaczęto formować również samodzielne brygady czołgów ciężkich.

Czołgi IS-2 pozostawały w uzbrojeniu armii radzieckiej również po wojnie. Na początku lat 50. XX w. poddano je poważnej modernizacji. Polegała ona głównie na wyposażeniu ich w nowe silniki. Były to odpowiednio przystosowane silniki czołgów T-54, tzw. W-54K-IS. Na uzbrojeniu pozostawały one do początku lat 90. XX w. Ostatnie manewry z udziałem czołgów IS-2M odbyły się w Odeskim Okręgu Wojskowym w 1982 roku[potrzebny przypis].

Czołgi IS-2 były też na uzbrojeniu LWP. Znajdowały się na wyposażeniu 4 Pułku Czołgów Ciężkich przeznaczonego dla 1 Armii WP oraz 5 Pułku Czołgów Ciężkich przeznaczonego dla 2 Armii WP. Zaczęto również formować 6 Pułk Czołgów Ciężkich dla 3 Armii oraz 7 Samodzielny Pułk Czołgów Ciężkich, ale ostatecznie zrezygnowano z tego zamiaru. Jeden czołg IS-2 (po remoncie) przekazano 3 Szkolnemu Pułkowi Czołgów. Razem w latach 1944–1945 LWP otrzymało 71 czołgów, z czego zwróciło 21. W chwili zakończenia wojny LWP dysponowało 26 pojazdami (reszta uległa zniszczeniu). Ich liczba w późniejszym czasie wzrosła na skutek zakupów w ZSRR oraz napraw wozów ściągniętych z pobojowisk. IS-2 użytkowane były do przełomu lat 50. i 60. XX wieku.

W polskich muzeach

Czołgi IS-2 znajdują się w następujących placówkach muzealnych na terenie Polski:

Uwagi

  1. ↑ Został odsłonięty w 25 rocznicę bitwy pod Lenino.
  2. ↑ Według informacji podanych na tablicy pamiątkowej.
  3. ↑ Dobrze widoczne są mniejsze niż w czołgach T-34/85 koła jezdne

Przypisy

  1. ↑ Magnuski 1985 ↓, s. 141-142.
  2. ↑ Baryatinsky 2010 ↓, s. 8-12.
  3. ↑ Baryatinsky 2010 ↓, s. 13-19.
  4. ↑ Magnuski 1985 ↓, s. 145.
  5. ↑ Tucker-Jones, Anthony: Tiger I and Tiger II, str. 160. Pen and Sword Military, 2013. ISBN 978-1473826786.
  6. ↑ Magnuski 1985 ↓, s. 149-151.

Bibliografia

Linki zewnętrzne