Cuilen

Cuilén
Cuilén mac Ildulb / Cuilén An Fionn
ilustracja
król Alby
Okres

od 966/967
do 971

Poprzednik

Dub

Następca

Kenneth II

Dane biograficzne
Dynastia

Alpinowie

Data urodzenia

przed 954

Data i miejsce śmierci

971
Lothian (Abbington lub Yester)

Przyczyna śmierci

spalony w zamku przez Brytów ze Strathclyde

Miejsce spoczynku

Iona

Ojciec

Indulf

Matka

nieznana z imienia

Rodzeństwo

Amlaib, Eochaid

Dzieci

Konstantyn III

Cuilén (starogael. Cuilén mac Ildulb, w źródłach anglicyzowany jako Culen lub Colin; zwany przydomkiem An Fionn – „Biały”; ur. przed 954, zm. 971) – król Alby (Szkocji) w latach 966/967–971. Syn króla Indulfa (Ildulb mac Causantín), reprezentujący linię Áeda mac Cináeda w ramach naprzemiennej sukcesji dynastycznej rodu Alpinów.

Życiorys

Wojna domowa i objęcie władzy

Cuilén był najstarszym synem króla Indulfa. Po śmierci ojca w 962 r. władzę w królestwie przejął jego kuzyn Dub (syn Malcolma I), co wywołało kolejny etap konfliktu sukcesyjnego między dwiema gałęziami dynastii Alpinów.

W 965 r. Cuilén wywołał wojnę domową i starł się z Dubem w bitwie pod Dromnesnagell (identyfikowanej z obszarem wokół Perth lub Atholl). Choć w walce tej polegli poplecznicy Cuiléna (w tym Dubdon, mormaer Atholl, oraz Duchad, przeor z Dunkeld), rywalizacja nie ustała. Ostatecznie po zamordowaniu lub wygnaniu Duba w 966/967 r. przez ludność z prowincji Moray, Cuilén zasiadł na tronie Alby.

Panowanie i zapiski kronikarskie

Zgodnie z Kroniką Królów Alby (Chronicle of the Kings of Alba), panowanie Cuiléna trwało 4 lata i 6 miesięcy. Źródła z tego okresu odnotowują m.in.:

  • Śmierć Cellacha II oraz Máel Brigte, biskupów z St Andrews,
  • Morderstwo Marcana, syna Breodalacha, dokonane w kościele św. Michała,
  • Pielgrzymkę dygnitarzy Leota i Sluagadacha do Rzymu,
  • Śmierć Domnalla mac Cairill oraz Máel Brigte mac Dubacain (prawdopodobnie syna Dubacana, mormaera Angus, zmarłego pod Brunanburh).

Śmierć

Panowanie Cuiléna zakończyło się nagle w 971 r. Podczas wyprawy do regionu Lothian, Cuilén wraz ze swoim bratem Eochaidem zginął z rąk Brytów z królestwa Strathclyde.

Według powszechnej relacji przekazanej przez średniowiecznych chroniczystów (m.in. w Rocznikach z Ulsteru oraz u Jana z Fordun), bezpośrednim powodem zamachu była zemsta za porwanie i zgwałcenie córki Amdarcha (Amdarcha, króla Strathclyde) lub rycerza Rhyddercha przez Cuiléna. Monarcha i jego świta zostali podpaleni i spłonęli w jednym z domostw w Abbington (lub Yester).

Ciało króla przewieziono i pochowano na wyspie Iona.

Potomstwo i walka o sukcesję

Z nieznaną z imienia żoną Cuilén pozostawił syna:

Po śmierci Cuiléna tron Alby objął brat zmarłego Duba, Kenneth II (Cináed mac Maíl Coluim). Walkę o władzę kontynuował jednak brat Cuiléna, Amlaib, który rzucił wyzwanie Kennethowi II i sprawował kontrolę nad częścią królestwa aż do swojej śmierci w 977 r.

Zobacz też