Kenneth I

Kenneth I
Coinneach Mac Ailpín
	; Kenneth I (w środku)
	król Piktów i Dalriady
Okres	od 841/843; do 858
Poprzednik	Alpin II (w Dalriadzie) / Drest X (u Piktów)
Następca	Donald I
	Dane biograficzne
Dynastia	Alpinowie
Data urodzenia	ok. 810
Data i miejsce śmierci	13 lutego 858 ; Forteviot lub Cinnbelachoir
Miejsce spoczynku	Iona
Ojciec	Alpin mac Echdach
Rodzeństwo	Donald I
Dzieci	Konstantyn I, Aed, Máel Muire ingen Cináeda
	Multimedia w Wikimedia Commons

Kenneth I MacAlpin (gael. Cináed mac Ailpín; ur. ok. 810, zm. 13 lutego 858) – król Dalriady (od ok. 841 r.) oraz król Piktów (od ok. 843 r.). W tradycyjnej historiografii uznawany za pierwszego króla Szkocji i założyciela dynastii Alpinów, chociaż współczesne badania postrzegają go raczej jako kluczowe ogniwo dłuższego procesu ewolucyjnego i integracyjnego w regionie.

Życiorys

Kenneth był synem Alpina (Alpina II), władcy królestwa Dalriady. Objął tron w Dalriadzie ok. 841 r. W tym okresie północno-zachodnia Brytania borykała się z kryzysem wywołanym nasilającymi się najazdami wikingów, którzy rozbili dotychczasowe struktury władzy Piktów, zabijając m.in. króla Uena w 839 r.

Wykorzystując chaos polityczny oraz koligacje dynastyczne po stronie matki, Kenneth przejął władzę nad królestwem Piktyjskim (ok. 843 r.), pokonując rywali do korony, takich jak Drest X czy Bruide VII. Choć tradycyjne średniowieczne podania (np. legenda o tzw. „zdradzie w Scone”) przypisywały mu brutalne wycięcie piktyjskiej szlachty, współcześni mediewiści dowodzą, że w rzeczywistości dochodziło do stopniowej unii politycznej, dynastycznej i kulturowej z dominacją gaelską.

W 849 r., z powodu bezpośredniego zagrożenia ze strony wikingów najeżdżających hebrydzkie wybrzeża, Kenneth podjął strategiczną decyzję o przeniesieniu relikwii św. Kolumby oraz ośrodka kościelnego z wyspy Iona w głąb lądu – do Dunkeld nad rzeką Tay.

Zgodnie z zapisami w Rocznikach z Ulsteru (Annals of Ulster), Kenneth I zmarł 13 lutego 858 r. w pałacu w Forteviot (lub Cinnbelachoir). Został pochowany na wyspie Iona, która służyła za tradycyjne miejsce spoczynku władców Dalriady.

Rodzina i polityka dynastyczna

Kenneth I z powodzeniem prowadził politykę matrymonialną, wiążąc swoją rodzinę z sąsiednimi królestwami:

Dwóch jego synów objęło w późniejszym czasie władzę: Konstantyn I oraz Aed.
Córka Máel Muire ingen Cináeda wyszła za mąż za dwóch kolejnych irlandzkich arcykrólów (Áeda Finliatha oraz Flanna Sinna).
Druga z jego córek wyszła za mąż za Run Mac Arthgala, króla Strathclyde, gwarantując wpływ dynastii na południu.

Po śmierci Kennetha tron połączonych królestw – zgodnie z tradycją tanistrii – objął jego młodszy brat, Donald I.

Historiografia

W XIX-wiecznej historiografii Kenneth postrzegany był jako Pogromca Piktów, który całkowicie unicestwił ich odrębność państwową. Najnowsze ustalenia historyków (m.in. Alexa Woolfa i Dauvita Brouna) jednoznacznie wskazują na długofalowy proces akulturacji i gaelicyzacji ludności piktyjskiej, w którym panowanie Kennetha I stanowiło moment zwrotny dla powstania królestwa określanego w źródłach gaelickich jako Alba, a w łacińskich jako Scotia.

Przypisy

1 2 3 4 Alex Woolf: From Pictland to Alba: 789–1070. Edinburgh: Edinburgh University Press, 2007, s. 93–98. ISBN 978-0-7486-1234-5.
1 2 3 Dauvit Broun: Kenneth mac Alpin. W: Oxford Dictionary of National Biography. Oxford University Press, 2004.
1 2 3 Alfred P. Smyth: Warlords and Holy Men: Scotland AD 80–1000. Edinburgh: Edinburgh University Press, 1984, s. 175–180. ISBN 978-0-7486-0100-4.
↑ Praca zbiorowa: Oxford – Wielka Historia Świata. Średniowiecze. Cesarstwo Niemieckie – Arabowie na półwyspie pirenejskim. T. 17. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2006, s. 166. ISBN 978-83-7425-697-1.

Bibliografia

Dauvit Broun: Kenneth mac Alpin. W: Oxford Dictionary of National Biography. Oxford University Press, 2004.
Alfred P. Smyth: Warlords and Holy Men: Scotland AD 80–1000. Edinburgh: Edinburgh University Press, 1984. ISBN 978-0-7486-0100-4.
Alex Woolf: From Pictland to Alba: 789–1070. Edinburgh: Edinburgh University Press, 2007. ISBN 978-0-7486-1234-5.

[woolf-1] 1 2 3 4 Alex Woolf: From Pictland to Alba: 789–1070. Edinburgh: Edinburgh University Press, 2007, s. 93–98. ISBN 978-0-7486-1234-5.

[broun-2] 1 2 3 Dauvit Broun: Kenneth mac Alpin. W: Oxford Dictionary of National Biography. Oxford University Press, 2004.

[smyth-3] 1 2 3 Alfred P. Smyth: Warlords and Holy Men: Scotland AD 80–1000. Edinburgh: Edinburgh University Press, 1984, s. 175–180. ISBN 978-0-7486-0100-4.

[oxford-4] Praca zbiorowa: Oxford – Wielka Historia Świata. Średniowiecze. Cesarstwo Niemieckie – Arabowie na półwyspie pirenejskim. T. 17. Poznań: Polskie Media Amer.Com, 2006, s. 166. ISBN 978-83-7425-697-1.