Duncan II

Duncan II
Donnchad mac Maíl Coluim
Ilustracja
XIX-wieczna wyobrażona rycina przedstawiająca Duncana II
ilustracja herbu
król Alby
Okres

od maj 1094
do 12 listopada 1094

Koronacja

maj 1094, Scone

Poprzednik

Donald III

Następca

Donald III

Dane biograficzne
Dynastia

Dunkeld

Data urodzenia

ok. 1060

Data i miejsce śmierci

12 listopada 1094
Mondynes (Mearns / Kincardineshire)

Przyczyna śmierci

zamordowany w zasadzce z nakazu Donalda III i Edmunda

Miejsce spoczynku

Opactwo Dunfermline

Ojciec

Malcolm III

Matka

Ingibiorg Finnsdottir

Rodzeństwo

Malcolm, Donald,
przyrodnie: Edward, Edmund, Ethelred, Edgar, Aleksander I, Dawid I, Edyta (Matylda), Maria

Małżeństwo

Ethelreda z Northumbrii
od ok. 1090
do 1094

Dzieci

William fitz Duncan

Duncan II (gael. Donnchad mac Maíl Coluim; ur. ok. 1060, zm. 12 listopada 1094) – król Alby (Szkocji) od maja do 12 listopada 1094 roku. Najstarszy syn króla Malcolma III oraz jego pierwszej żony Ingibiorg Finnsdottir, założyciel linii ramiarskiej reprezentującej feudalne powiązania szkocko-normańskie.

Życiorys

Zakładnik w Anglii

Duncan urodził się około 1060 roku jako najstarszy syn Malcolma III. W 1072 roku, na mocy postanowień traktatu w Abernethy kończącego najazd Wilhelma Zdobywcy na Szkocję, młody Duncan został przekazany na dwór angielski jako królewski zakładnik gwarantujący lojalność ojca.

Okres spędzony na dworze anglo-normańskim wywarł kluczowy wpływ na jego formację polityczną i wojskową. Został pasowany na rycerza przez króla Wilhelma II Rudego, pod którego rozkazami służył w armii normańskiej. Około 1090 roku poślubił Ethelredę, córkę Gospatrica, earla Northumbrii i lorda Dunbar, zyskując znaczne posiadłości ziemskie w Cumbrii.

Walka o tron i powrót do Szkocji

Gdy w listopadzie 1093 roku Malcolm III i jego syn Edward zginęli pod Alnwick, gaelicka arystokracja ogłosiła królem stryja Duncana – Donalda III Bána, który natychmiast wygnał z dworu anglo-normańskich doradców. Duncan, traktując się za prawowitego dziedzica w myśl zasad primogenitury normańskiej, zwrócił się o pomoc do Wilhelma Rudego.

Uzyskawszy angielskie posiłki oraz wsparcie normańskich rycerzy, w maju 1094 roku Duncan wkroczył do Szkocji, obalił Donalda III i koronował się na króla w Scone. Z zachowanych dokumentów wynika, że wydawał dyplomy w stylu normańskim – do dziś zachował się jego akt darowizny dla klasztoru w Durham, uznawany za najstarszy oryginalny dokument królewski w historii Szkocji.

Opozycja gaelicka i śmierć w Mondynes

Rządy Duncana II oparte na zagranicznych wojskach wywołały natychmiastowy opór tradycjonalistycznych elit gaelickich. Buntownicy osaczyli siły królewskie i wymusili na Duncanie odprawienie anglo-normańskich posiłków pod warunkiem obietnicy utrzymania korony.

Pozbawiony zagranicznej ochrony monarcha stał się łatwym celem dla zjednoczonej opozycji. 12 listopada 1094 roku w Mondynes (koło Fordoun w krainie Mearns) Duncan II został podstępnie zaatakowany i zamordowany z nakazu Donalda III oraz swojego przyrodniego brata Edmunda przez Máela Petaira, mormaera z Mearns.

Ciało Duncana II zostało przewiezione do Opactwa w Dunfermline i tam pochowane, co stanowiło zerwanie z dawną gaelicką tradycją grzebania królów na wyspie Iona na rzecz nowej nekropolii rodu Dunkeld. Po jego śmierci władzę w kraju odzyskali Donald III i Edmund.

Małżeństwo i potomstwo

Z małżeństwa z Ethelredą z Northumbrii pozostawił jednego syna:

Zobacz też