XIX-wieczna wyobrażona rycina przedstawiająca Donalda II | |
| król Alby | |
| Okres |
od 889 |
|---|---|
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Dane biograficzne | |
| Dynastia | |
| Data urodzenia |
ok. 860 |
| Data i miejsce śmierci |
900 |
| Przyczyna śmierci |
zginął w walce / z rąk zabójców |
| Miejsce spoczynku | |
| Ojciec | |
| Dzieci | |
Donald II (gael. *Domnall mac Causantín*, w sagach określane przydomkiem Dásachtach – „Szalony” lub „Gwałtowny”; ur. ok. 860, zm. 900) – król Alby (Szkocji) w latach 889–900. Syn króla Konstantyna I, przywracający władzę głównej linii dynastii Alpinów po obaleniu współrządów Girica i Eochaida.
Donald II objął tron w 889 r., doprowadzając do wygnania Eochaida oraz śmierci Girica. Okres jego rządów stanowił kluczowy moment zwrotny w historiografii wczesnośredniowiecznej Szkocji. To właśnie za jego panowania w źródłach (m.in. w Rocznikach z Ulsteru) pojawia się po raz pierwszy określenie królestwa jako Alba (zamiast dotychczasowego określenia królestwa Piktów), co odzwierciedla ostateczną gaelicyzację struktur państwowych oraz zanik odrębnej tożsamości piktyjskiej.
Wraz z odzyskaniem władzy przez linię Alpinów, Donald II umocnił zwierzchność Alby nad południowymi sąsiadami. Brytyjskie królestwo Strathclyde znalazło się w ścisłej zależności od szkocjskiego monarcho-hegemona, a po śmierci króla Runa osadzono tam marionetkowych władców wywodzących się z orbity wpływów Alpinów.
Panowanie Donalda upłynęło pod znakiem ciężkich zmagań z wikingami (norse-gaelami z Dublina oraz najeźdźcami z Northumbrii), którzy spustoszeliby znaczne obszary północnej Brytanii. Kroniki odnotowują zwycięstwo wojsk Donalda nad najeźdźcami w bitwie pod Innisibsolian (ok. 904 lub pod koniec jego panowania), jednak presja nordycka nie słabła.
Okolice śmierci Donalda II w 900 r. są niejednoznacznie przedstawiane w średniowiecznych źródłach:
Ciało Donalda II przewieziono i pochowano na świętej wyspie Iona.
Po śmierci Donalda II tron przejął jego kuzyn, Konstantyn II (syn Áeda), jednak syn Donalda, Malcolm I, doczekał się korony w 943 r., kontynuując linię sukcesyjną.