| król Alby | |
| Okres |
od 15 sierpnia 1057 |
|---|---|
| Koronacja |
Scone (sierpień 1057) |
| Poprzednik | |
| Następca | |
| mormaer Moray | |
| Okres |
od 1057 |
| Poprzednik | |
| Następca |
Máel Snechtai |
| Dane biograficzne | |
| Dynastia |
ród z Moray (gałąź potomków Alpinów) |
| Data urodzenia |
ok. 1032 |
| Data i miejsce śmierci |
17 marca 1058 |
| Przyczyna śmierci |
zamordowany z poduszczenia Malcolma III |
| Miejsce spoczynku | |
| Ojciec |
Gilla Coemgáin, mormaer Moray |
| Matka | |
| Małżeństwo |
nieznana z imienia |
| Dzieci |
Máel Snechtai, córka (matka Lulacha z Moray) |
Lulach (starogael. Lulach mac Gilla Coemgáin, zwany An Tairbheach – „Pechowy”, „Nieszczęsny” lub w przekazach historiograficznych Fatuus – „Głupiec”; ur. ok. 1032, zm. 17 marca 1058) – mormaer Moray oraz król Alby (Szkocji) od 15 sierpnia 1057 do 17 marca 1058 roku. Pasierb króla Makbeta oraz ostatni monarcha wywodzący się z gaelickiego rodu z Moray i linii potomków Alpinów.
Lulach był synem Gilla Coemgáina (mormaera Moray) oraz księżniczki Gruoch (wnuczki króla Kennetha III). Po śmierci ojca w 1032 r., matka Lulacha wyszła mąż za Makbeta, który objął władzę w Moray, a następnie w 1040 r. zasiadł na tronie Alby. Makbet wychowywał Lulacha jako swojego przybranego syna i sukcesora politycznego opozycji z Moray.
Gdy 15 sierpnia 1057 r. Makbet zginął w bitwie pod Lumphanan w starciu z silami Malcolma III (Máel Coluim Cenn Mór), stronicy rodu z Moray obwołali Lulacha nowym monarchą. Lulach został uroczyście ukoronowany w tradycyjnym miejscu w Scone w sierpniu 1057 r., co czyni go pierwszym szkockim władcą, o którego uroczystości intronizacyjnej w Scone zachowały się jednoznaczne wzmianki źródłowe.
Jego panowanie trwało zaledwie siedem miesięcy i ograniczało się głównie do północnych obszarów królestwa. W cronikach z epoki nadano mu przydomki An Tairbheach oraz Fatuus („Prostaczek” / „Głupiec”), co w średniowiecznej nomenklaturze nie oznaczało niedorozwoju umysłowego, lecz brak politycznej charyzmy i skrajną nieporadność w obliczu militarnej przewagi Malcolma III.
17 marca 1058 r. Lulach został podstępnie zwabiony w zasadzkę i zamordowany w miejscowości Essie w pobliżu Rhynie (w hrabstwie Aberdeenshire) przez zwolenników Malcolma III.
Mimo okoliczności śmierci, ciało Lulacha przewieziono na świętą wyspę Iona i pochowano w królewskiej nekropolii obok Makbeta, co przypieczętowało jego formalny status jako prawowitego króla Alby. Po jego śmierci pełnię władzy przejął Malcolm III, rozpoczynając niepodzielne rządy dynastii Dunkeld.
Lulach z nieznaną z imienia żoną pozostawił potomstwo, które kontynuowało opór prowincji Moray wobec królów z dynastii Dunkeld: