Lulach

Lulach
Lulach mac Gilla Coemgáin / Lulach An Tairbheach
ilustracja
ilustracja herbu
król Alby
Okres

od 15 sierpnia 1057
do 17 marca 1058

Koronacja

Scone (sierpień 1057)

Poprzednik

Makbet

Następca

Malcolm III

mormaer Moray
Okres

od 1057
do 1058

Poprzednik

Makbet

Następca

Máel Snechtai

Dane biograficzne
Dynastia

ród z Moray (gałąź potomków Alpinów)

Data urodzenia

ok. 1032

Data i miejsce śmierci

17 marca 1058
Essie koło Rhynie (Aberdeenshire)

Przyczyna śmierci

zamordowany z poduszczenia Malcolma III

Miejsce spoczynku

Iona

Ojciec

Gilla Coemgáin, mormaer Moray

Matka

Gruoch

Małżeństwo

nieznana z imienia

Dzieci

Máel Snechtai, córka (matka Lulacha z Moray)

Lulach (starogael. Lulach mac Gilla Coemgáin, zwany An Tairbheach – „Pechowy”, „Nieszczęsny” lub w przekazach historiograficznych Fatuus – „Głupiec”; ur. ok. 1032, zm. 17 marca 1058) – mormaer Moray oraz król Alby (Szkocji) od 15 sierpnia 1057 do 17 marca 1058 roku. Pasierb króla Makbeta oraz ostatni monarcha wywodzący się z gaelickiego rodu z Moray i linii potomków Alpinów.

Życiorys

Pochodzenie i prawa do tronu

Lulach był synem Gilla Coemgáina (mormaera Moray) oraz księżniczki Gruoch (wnuczki króla Kennetha III). Po śmierci ojca w 1032 r., matka Lulacha wyszła mąż za Makbeta, który objął władzę w Moray, a następnie w 1040 r. zasiadł na tronie Alby. Makbet wychowywał Lulacha jako swojego przybranego syna i sukcesora politycznego opozycji z Moray.

Krótkie panowanie i koronacja

Gdy 15 sierpnia 1057 r. Makbet zginął w bitwie pod Lumphanan w starciu z silami Malcolma III (Máel Coluim Cenn Mór), stronicy rodu z Moray obwołali Lulacha nowym monarchą. Lulach został uroczyście ukoronowany w tradycyjnym miejscu w Scone w sierpniu 1057 r., co czyni go pierwszym szkockim władcą, o którego uroczystości intronizacyjnej w Scone zachowały się jednoznaczne wzmianki źródłowe.

Jego panowanie trwało zaledwie siedem miesięcy i ograniczało się głównie do północnych obszarów królestwa. W cronikach z epoki nadano mu przydomki An Tairbheach oraz Fatuus („Prostaczek” / „Głupiec”), co w średniowiecznej nomenklaturze nie oznaczało niedorozwoju umysłowego, lecz brak politycznej charyzmy i skrajną nieporadność w obliczu militarnej przewagi Malcolma III.

Śmierć

17 marca 1058 r. Lulach został podstępnie zwabiony w zasadzkę i zamordowany w miejscowości Essie w pobliżu Rhynie (w hrabstwie Aberdeenshire) przez zwolenników Malcolma III.

Mimo okoliczności śmierci, ciało Lulacha przewieziono na świętą wyspę Iona i pochowano w królewskiej nekropolii obok Makbeta, co przypieczętowało jego formalny status jako prawowitego króla Alby. Po jego śmierci pełnię władzy przejął Malcolm III, rozpoczynając niepodzielne rządy dynastii Dunkeld.

Potomstwo i dziedzictwo Moray

Lulach z nieznaną z imienia żoną pozostawił potomstwo, które kontynuowało opór prowincji Moray wobec królów z dynastii Dunkeld:

Zobacz też