Kenneth II

Kenneth II
Cináed mac Maíl Coluim
	; Wyobrażenie postaci Kennetha II na nowożytnym sztychu
	król Alby
Okres	od 971; do 995
Poprzednik	Cuilen / Amlaib
Następca	Konstantyn III
	Dane biograficzne
Dynastia	Alpinowie
Data urodzenia	przed 954
Data i miejsce śmierci	995 ; Fettercairn (Mearns)
Przyczyna śmierci	zamordowany z poduszczenia Finnguali (Finelli)
Miejsce spoczynku	Iona
Ojciec	Malcolm I
Matka	nieznana z imienia
Rodzeństwo	Dub
Dzieci	Malcolm II, Boite mac Cináeda (być może)
	Multimedia w Wikimedia Commons

Kenneth II (gael. Cináed mac Maíl Coluim; ur. przed 954, zm. 995) – król Alby (Szkocji) w latach 971–995. Syn króla Malcolma I i brat Duba, przywracający panowanie linii dynastycznej Donalda II w ramach naprzemiennej sukcesji rodu Alpinów.

Życiorys

Objęcie władzy i rywalizacja z Amlaibem

Kenneth II objął tron w 971 r. po śmierci swojego poprzednika, króla Cuiléna (Cuilén mac Ildulb), który zginął w spalonym domostwie podczas konfliktu z Brytami ze Strathclyde.

W pierwszych latach panowania władza Kennetha nie była jednak absolutna. Rywalizację o koronę podjął brat Cuiléna, Amlaib (Amlaíb mac Ildulb), który kontrolował część królestwa i w gaelickich rocznikach (m.in. Tigernach) bywał tytułowany królem Alby. W 977 r. Kenneth II doprowadził do zamordowania Amlaiba, co ostatecznie przypieczętowało jego pełnię władzy.

Polityka zagraniczna i zjazd w Chester

Za panowania Kennetha II doszło do istotnych przemian na południowej granicy królestwa:

Relacje z Anglią i zjazd w Chester: W 973 r. Kenneth II wziął udział w słynnym zjeździe monarchów wyspiarskich w Chester, zorganizowanym przez króla Anglii Edgara Spokojnego. Zgodnie ze staroangielską tradycją chroniczarską (m.in. Jan z Worcester), Kenneth wraz z władcami Strathclyde i królestw walijskich uderzył w wioślarstwo na rzece Dee na znak sojuszu z Edgarem. W zamian za uznanie zwierzchności, Edgar zrezygnował z roszczeń do regionu Lothian na rzecz Kennetha II, przesuwając granicę Szkocji na linię rzeki Tweed.
Wyprawy na Northumbrię: Mimo formalnego sojuszu, Kenneth wielokrotnie najeżdżał anglosaską Northumbrię (łupiąc m.in. Saxonia i docierając po Chester-le-Street), co miało na celu wymuszenie ustępstw i osłabienie pozycji lokalnych jarlów z Bamburgh.

Walki na północy i zmiana zasad sukcesji

Północne obszary panowania Kennetha II były miejscem starć z normańskim władcą Orkadów, jarlem Sigurdem Digri („Grubym”). Rywalizacja o wpływy w Caithness oraz dolinie rzeki Spey toczyła się ze zmiennym szczęściem za pośrednictwem lokalnych wodzów i mormaerów z Moray.

Dążąc do zapewnienia sukcesji swojemu synowi, Malcolmowi, Kenneth II podjął próbę zniesienia tradycyjnego obyczaju tanistrii (tanistry), przyznającego prawo do korony bocznym liniom rodu. Próba zastąpienia jej zasadą primogenitury wywołała głęboki sprzeciw i opór ze strony zwolenników linii Cuiléna oraz szlachty z krainy Mearns.

Śmierć

W 995 r. Kenneth II został zamordowany w Fettercairn (w krainie Mearns). Według przekazów chroniczarskich (m.in. u Jana z Fordun oraz Andrzeja z Wyntoun), spisek zorganizowała Finnguala (znana też jako Finella), córka Cúnchara, mormaera Angus, w odwecie za uśmiercenie jej syna przez króla. Zamachowcy użyli przemyślnej pułapki z mechanicznym samopałem umieszczonym w domostwie.

Ciało monarchy zostało przewiezione i pochowane na wyspie Iona, będącej nekropolią dynastii Alpinów.

Potomstwo

Kenneth II z nieznaną z imienia małżonką (być może księżniczką z Leinsteru) pozostawił synów:

Malcolm II (Máel Coluim mac Cináeda; zm. 1034) – król Alby w latach 1005–1034, ostatni męski przedstawiciel głównej linii dynastii Alpinów,
Boite mac Cináeda (być może) – ojciec Gruoch (żony Makbeta).

Po śmierci Kennetha II władzę przejął syn Cuiléna, Konstantyn III, reprezentujący rywalizującą gałąź rodu.

Przypisy

1 2 3 4 Alex Woolf: From Pictland to Alba: 789–1070. Edinburgh: Edinburgh University Press, 2007, s. 206–224. ISBN 978-0-7486-1234-5.
1 2 3 Dauvit Broun: Kenneth II [Cináed mac Maíl Coluim] (d. 995). W: *Oxford Dictionary of National Biography*. Oxford University Press, 2004.
1 2 3 Alfred P. Smyth: Warlords and Holy Men: Scotland AD 80–1000. Edinburgh: Edinburgh University Press, 1984, s. 227–233. ISBN 978-0-7486-0100-4.
↑ A.A.M. Duncan: The Kingship of the Scots 842–1292: Succession and Independence. Edinburgh: Edinburgh University Press, 2002, s. 46–50. ISBN 0-7486-1626-8.
↑ Marjorie Ogilvie Anderson: Kings and Kingship in Early Scotland. Edinburgh: Scottish Academic Press, 1980, s. 260–263. ISBN 0-7011-1604-8.

Bibliografia

Alan Orr Anderson: Early Sources of Scottish History A.D 500–1286. T. 1. Stamford: Paul Watkins, 1990. ISBN 1-871615-03-8.
Marjorie Ogilvie Anderson: Kings and Kingship in Early Scotland. Edinburgh: Scottish Academic Press, 1980. ISBN 0-7011-1604-8.
Dauvit Broun: Kenneth II [Cináed mac Maíl Coluim] (d. 995). W: Oxford Dictionary of National Biography. Oxford University Press, 2004.
A.A.M. Duncan: The Kingship of the Scots 842–1292: Succession and Independence. Edinburgh: Edinburgh University Press, 2002. ISBN 0-7486-1626-8.
Alfred P. Smyth: Warlords and Holy Men: Scotland AD 80–1000. Edinburgh: Edinburgh University Press, 1984. ISBN 978-0-7486-0100-4.
Alex Woolf: From Pictland to Alba: 789–1070. Edinburgh: Edinburgh University Press, 2007. ISBN 978-0-7486-1234-5.

Zobacz też

[woolf-1] 1 2 3 4 Alex Woolf: From Pictland to Alba: 789–1070. Edinburgh: Edinburgh University Press, 2007, s. 206–224. ISBN 978-0-7486-1234-5.

[broun-2] 1 2 3 Dauvit Broun: Kenneth II [Cináed mac Maíl Coluim] (d. 995). W: *Oxford Dictionary of National Biography*. Oxford University Press, 2004.

[smyth-3] 1 2 3 Alfred P. Smyth: Warlords and Holy Men: Scotland AD 80–1000. Edinburgh: Edinburgh University Press, 1984, s. 227–233. ISBN 978-0-7486-0100-4.

[duncan-4] A.A.M. Duncan: The Kingship of the Scots 842–1292: Succession and Independence. Edinburgh: Edinburgh University Press, 2002, s. 46–50. ISBN 0-7486-1626-8.

[anderson-5] Marjorie Ogilvie Anderson: Kings and Kingship in Early Scotland. Edinburgh: Scottish Academic Press, 1980, s. 260–263. ISBN 0-7011-1604-8.