Król Wilhelm I Lew | |
Herb królów Szkotów (Lwi Sztandar Szkocji) | |
| król Alby (Szkocji) | |
| Okres |
od 9 grudnia 1165 |
|---|---|
| Koronacja |
24 grudnia 1165, Scone |
| Poprzednik | |
| Następca | |
| earl Huntingdon | |
| Okres |
od 1152 |
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Dane biograficzne | |
| Dynastia | |
| Data i miejsce urodzenia |
ok. 1142 lub 1143 |
| Data i miejsce śmierci |
4 grudnia 1214 |
| Przyczyna śmierci |
zgon z przyczyn naturalnych (podeszły wiek) |
| Data pogrzebu |
grudzień 1214 |
| Miejsce spoczynku | |
| Ojciec | |
| Matka | |
| Rodzeństwo |
Malcolm IV, Dawid z Huntingdon, Ada, Małgorzata, Matylda, Marjorie |
| Małżeństwo |
Ermengarde de Beaumont |
| Dzieci |
Małgorzata, Izabela, Aleksander II, Marjorie |
Wilhelm I Lew (gael. Uilliam mac Eanric, ang. William the Lion; ur. ok. 1142–1143, zm. 4 grudnia 1214 w Stirling) – król Alby (Szkocji) w latach 1165–1214. Drugi najdłużej panujący monarcha w historii średniowiecznej Szkocji (po swoim potomku Jakubie VI), który przeprowadził kraj przez dramatyczne wojny z Anglią, uniezależnił Kościół szkocki i skonsolidował władzę królewską na północnych rubieżach państwa.
Wilhelm urodził się około 1142 lub 1143 roku jako drugi syn Henryka Szkockiego (earla Northumberlandu i dziedzica tronu) oraz Ady de Warenne. Po przedwczesnej śmierci ojca w 1152 roku odziedziczył tytuł earla Huntingdon, który jednak na mocy układów z Anglią musiał w późniejszym czasie częściowo lub całkowicie przekazywać rywalizującym lordom.
9 grudnia 1165 roku, po bezpotomnej śmierci swojego starszego brata Malcolma IV, Wilhelm wstąpił na tron Szkocji. Został ukoronowany 24 grudnia 1165 roku w Scone. Głównym celem politycznym nowego monarchy stało się odzyskanie północnych hrabstw (Northumberlandu, Cumbrii i Westmorlandu), które jego poprzednik Malcolm IV zmuszony był oddać królowi Anglii Henrykowi II na mocy traktatu w Chester w 1157 roku.

W 1173 roku Wilhelm wszedł w sojusz z buntującymi się synami oraz żoną króla Anglii Henryka II, włączając się do ogólnoangielskiej wojny domowej (1173–1174). W zamian za militarne wsparcie rebelii przeciwko Henrykowi II, młodsi Plantageneti obiecali Wilhelmowi zwrot spornego Northumberlandu.
Kampania militarna Szkotów zakończyła się jednak katastrofą:
Przez kolejne piętnaście lat Wilhelm konsekwentnie dążył do wewnętrznego wzmocnienia państwa i odbudowy pozycji międzynarodowej Szkocji:
W późniejszym okresie panowania relacje z Anglią uległy ponownemu pogorszeniu po przejęciu władzy przez króla Jana bez Ziemi (1199–1216). W 1209 roku, po najeździe wojsk angielskich na Szkocję, podeszły wiekiem Wilhelm musiał podpisać traktat w Norham, zrzekając się ostatecznie roszczeń do spornych ziem w Northumberlandzie na rzecz Anglii.
Wilhelm I Lew zmarł 4 grudnia 1214 roku w Stirling w wieku ponad 70 lat. Został pochowany w ufundowanym przez siebie w 1178 roku Opactwie w Arbroath (dedykowanym św. Tomaszowi Becketowi). Tron przejął po nim jego jedyny prawowity syn, Aleksander II.
Przydomek „Lew” (The Lion) nie wynikał z bojowego czy drapieżnego charakteru monarchy, lecz odnosił się do jego herbu i symboliki prawnej. Wilhelm jako pierwszy król Szkocji przyjął jako swój znak bojowy wizerunek czerwonego lwa wspiętego na złotym tle (Lwi Sztandar Szkocji, ang. Lion Rampant), który na stałe wszedł do ikonografii heraldycznej brytyjskiej monarchii. W późniejszej tradycji kronikarskiej bywał także nazywany „lwem sprawiedliwości” (*Leo justiciae*) ze względu na rygorystyczne egzekwowanie prawa w królestwie.

W 1186 roku w Pałacu Woodstock Wilhelm poślubił Ermengarde de Beaumont, wnuczkę króla Anglii Henryka I Beauclerca. W posagu żona wniosła zamki królewskie, w tym warownię w Edynburgu. Z tego małżeństwa pochodziły cztery córki i jeden syn:
Król pozostawił także liczne potomstwo z pozamałżeńskich związków (m.in. z córkami lokalnych arystokratów), z których najbardziej znana była Ada (ur. ok. 1200, żona Patricka, earla Dunbar).
| 4. Dawid I Święty (1084–1153) król Szkocji 1124–1153 |
||||||
| 2. Henryk Szkocki (1114–1152) earl Northumberlandu i Huntingdon |
||||||
| 5. Matylda z Nortumbrii (1074–1130) hrabina Huntingdon |
||||||
| 1. Wilhelm I Lew | ||||||
| 6. William de Warenne (ok. 1071–1138) 2 earl Surrey |
||||||
| 3. Ada de Warenne (ok. 1120–1178) | ||||||
| 7. Elżbieta de Vermandois (ok. 1085–1131) | ||||||