Młody król Malcolm IV (szczegół ze średniowiecznego rękopisu) | |
Herb królów Szkotów | |
| król Alby | |
| Okres |
od 24 maja 1153 |
|---|---|
| Koronacja |
lipiec 1153, Scone |
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Dane biograficzne | |
| Dynastia | |
| Data urodzenia |
20 marca 1142 |
| Data i miejsce śmierci |
9 grudnia 1165 |
| Przyczyna śmierci |
zgon z przyczyn naturalnych (młody wiek) |
| Miejsce spoczynku | |
| Ojciec | |
| Matka | |
| Rodzeństwo |
Wilhelm I Lew, Dawid z Huntingdon, Ada, Małgorzata, Matylda, Marjorie |
| Dzieci |
brak |
Malcolm IV, gael. Máel Coluim mac Eanric, zwany Dziewicą – Virgo (ur. 20 marca 1142, zm. 9 grudnia 1165 w Jedburgh) – król Alby (Szkocji) w latach 1153–1165. Najstarszy syn Henryka Szkockiego (earla Northumberlandu) i Ady de Warenne, wnuk i następca świętego Dawida I.
Po nagłej śmierci swojego ojca Henryka w 1152 roku, młody Malcolm został mianowany przez dziadka, króla Dawida I, oficjalnym następcą tronu. Kiedy 24 maja 1153 roku Dawid I zmarł, zaledwie jedenastoletni Malcolm został uroczyście koronowany w Scone w lipcu tego samego roku.
Z powodu młodego wieku króla oraz uwarunkowań politycznych, rządy w początkowym okresie sprawowała rada regencyjna złożona z potężnych arystokratów i dostojników kościelnych. W późniejszej tradycji kronikarskiej (m.in. u XII-wiecznych dziejopisów) Malcolm zapisał się jako władca o wielkiej pobożności, stąd wziął się jego przydomek „Dziewica” (Virgo), co w ówczesnej nomenklaturze oznaczało osobę wyjątkowo czystą moralnie, uduchowioną, a niekiedy ocenianą jako politycznie mało stanowczą.

Najpoważniejszym wyzwaniem politycznym pierwszych lat panowania Malcolma IV były relacje z potężnym sąsiadem z południa – królem Anglii Henrykiem II Plantagenetem. Henryk II zażądał zwrotu ziem w północnej Anglii (Cumbrii, Westmorlandu i Northumberlandu), które jego dziadek Dawid I zdobył i włączył do Szkocji w dobie angielskiej wojny domowej.
W 1157 roku doszło do spotkania obu monarchów w Chester. Pozbawiony wystarczających sił militarnych do odparcia ewentualnej inwazji angielskiej, młody król Szkocji musiał ulec:
Ustępstwa wobec Anglii oraz silna prokulturowa i profrancuska polityka dworu wywołały falę niezadowolenia wewnętrznego. Panowanie Malcolma upłynęło pod znakiem ciągłych insurekcji i walk z regionalnymi separatystami:
Malcolm IV zmarł niespodziewanie 9 grudnia 1165 roku w wieku zaledwie 23 lat w zamku w Jedburghu. Ciało młodego króla przewieziono i pochowano w Opactwie w Dunfermline obok jego dziadka Dawida I.
Ponieważ król nie ożenił się i nie pozostawił legalnego potomstwa (późniejsze średniowieczne legendy o nieślubnych dzieciach nie znajdują potwierdzenia w źródłach dyplomatycznych), korona Szkocji przeszła na jego młodszego brata, Wilhelma I Lwa.
| 4. Dawid I Święty (1084–1153) król Szkocji (1124–1153) |
||||||
| 2. Henryk Szkocki (1114–1152) earl Northumberlandu i Huntingdon |
||||||
| 5. Matylda z Nortumbrii (zm. 1130/1131) hrabina Huntingdon |
||||||
| 1. Malcolm IV | ||||||
| 6. William de Warenne 2 earl Surrey |
||||||
| 3. Ada de Warenne (ok. 1120–1178) | ||||||
| 7. Elisabeth de Vermandois | ||||||